Tilfinningar sem okkar hærri leiðbeinendur Matthildur Björnsdóttir skrifar 16. mars 2026 18:02 Ég er nógu gömul til að muna að það var sagt við mig. Að það að sýna öðrum á almannafæri að þú hefðir tilfinningar væri aumingjaháttur. Enginn ætti að láta aðra sjá sig tárast. Að það væru bara leiðinlegar væmiltýtur sem leyfðu sér slíkt. Mér fannst það viðhorf mjög ómannúðlegt og ískalt. Og sem betur fer er það að breytast á landinu. Eitt það fyrsta sem mér var sagt hér í Ástralíu fyrir 38 árum síðan, var að það væri betra, æskilegra og hollara, að létta á, og tjá erfiða lífsreynslu. Þau orð voru auðvitað mikil og ný frelsun, og léttir að heyra, í mínu nýja landi hinum megin á hnettinum. Gæti ástæðan verið þessi? Á þessari stóru Eyju sem er Ástralía. Eyja þar sem er dagsbirta alla vinnudaga daga ársins, og bara fjórir tímar á milli lengsta og stysta dags. Ekki sagt að þegja, bæla og halda inni, eins og hinni Íslensku þjóð hafði verið skipað í langan tíma af mörgum á landi íss og elda, og það í langan tíma. Ég er nýbúin að tala við Íslenskan mann nær sjötugu sem man það líka. Svo er það líka hugsanleg spurning hvort að fámennið og skammdegið hafi skapað þau viðhorf? Hér í Ástralíu er það í fáum orðum svona: Það verður dimmt um fimmleytið þegar sumarið er á Íslandi. En bjart til níu þegar veturinn er á Íslandi. Slíkt hefur auðvitað áhrif inn í hugi, hjörtu og annað í lífi mannvera. Hvernig þau áhrif virki eru hugsanlega þau, að það sé birtan sem setji lífsreynslu kannski í önnur hólf í mannverum, en það sem gerist í löngu skammdegi eins og er á Íslandi og fleiri norrænum löndum. Blöðin á okkar tímum sýna að æ fleiri Íslendingar eru að færa sig í sól yfir veturna. Og sumir hafa hreinlega flutt í burtu og eru líka fegin að vera laus við snjó. Svo að það er eitt og annað sem virkilega hittir í hjartað hér, miðað við hvernig viðhorfin til tilfinningasemi á Íslandi minna tíma voru. Það er að það kemur fram á ótal vegu í tjáskiptum á sjónvarpi sem sýnir allt annað mynstur og viðhorf um „feelings“ tilfinninga hér í Ástralíu en ég vitnaði í fjölmiðlum á Íslandi. Það er svo ljúft að upplifa að rökhyggjan er ekki nærri alltaf í hæsta sæti tilverunnar. En situr auðvitað oft sem góður félagi tilfinninga í sögunum. Hlaðborð af ást sem er upplifuð við að horfa á þættina Píanó Sem mjög svo ljúft dæmi um það, er nýtt efni sem ABC sjónvarpsstöðin fór að hafa í fyrra og hefur titilinn Píanó, sem við nutum í fyrra og nú er ný sería byrjuð í dag sunnudaginn 15.mars. Stjórn ABC sjónvarpsstöðvarinnar fékk þá meiriháttar hugmynd að setja píanó upp á almannafæri í járnbrautar og á öðrum almennings stöðum. Þau höfðu sett út boð á einhvern hátt í gegn um fjölmiðla, til að láta þau sem spiluðu á píanó heima hjá sér vita. Að þau gætu komið á þann stað járnbrautar stöðvar í hverri borg fyrir sig, og spilað tónlist sína fyrir vegfarendur þann dag. Það er meiriháttar unaður að upplifa ástina sem flæddi á staðnum og sjá þann þverskurð af mannverum á öllum aldri frá ótal þjóðernum jarðar, og í allskonar mismunandi líkamlegu ástandi. Píanó leikendur eru allt frá börnum til hundrað ára einstaklinga frá ótal löndum setjast við það og spila. Þau sýna og deila því út til heimsins, þeirra sem ná að sjá þá. Það voru blindir einstaklingar. Ungur maður sem hafði fengið heilablóðfall og það skemmt annan handlegg hans. En hann gafst ekki upp, heldur ákvað að endur þjálfa sig til að geta haldið áfram að nota píanóið og spilar einhentur á það. Einstaklingar sem nota hjólastóla settust við það, og þannig mætti lengi telja dæmi um heilunar leið þess að nota tónlist. Einstaklingarnir segja frá tengingu sinni við píanóið, og tala um hvernig tónlistin frá að spila á píanóið, hefur bætt heilsu þeirra. Sem þau fóru að nota eftir að hafa upplifað sínar litríku áskoranir. Það er svo hjartnæmt að vita og upplifa samtölin, viðbrögðin, og hinar litríku lífsreynslusögur einstaklinganna. Þessir þættir voru líka settir í Bretlandi, og sýndir hér, svo að við höfum notið þess að upplifa tvöfaldan skammt af þeim unaði sem er ríkjandi í öllu andrúmslofti bygginga þá daga sem spilað er. Áströlsku útgáfuna og þá Bresku. Einstaklingarnir eru allra kynslóða og aldurs frá ungum börnum til gamalmenna um hundrað ára gömlum. Ástin er svo uppi í því öllu. Við að horfa á þessa þætti í dag sem voru endurteknir, áður en þeir næstu níu fara af stað á morgum. Það er líka unaðslegt að sjá áhorfendur sem hlustendur dansa og hreyfa sig og litlu börnin elska líka að dilla sér í takt við tónlistina. Börn sem sýna í áhuga og hreyfingum, að þau hugsi sér að spila á píanó þar einn daginn. Þau haga sér alltaf vel þar. Þeir hundar sem sumir hafa með sér haga sér líka fullkomlega vel, engir hundar barka. Það er alger hjartaveisla að njóta og upplifa í hvert skipti sem ég horfi á þá. Höfundur er Íslendingur sem hefur búið til lengri tíma í Ástralíu. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Matthildur Björnsdóttir Mest lesið Hamfarir Hildar – seinni hluti Haraldur Freyr Gíslason Skoðun Þegar framtíðin er seld á útsölu Anna Kristín Jensdóttir Skoðun Menntamálin sem við forðumst að ræða Þorsteinn Mar Gunnlaugsson Skoðun Fjölmenning: bölvun eða blessun? Monika K. Waleszczyńska Skoðun Sóknin í efri byggðum Kópavogs Leifur Andri Leifsson Skoðun Verkakonuskattur leikskólakerfisins Sólveig Anna Jónsdóttir Skoðun Skólarnir eru hjarta Hafnarfjarðar Ásdís Jóhannesdóttir,Lena Karen Sveinsdóttir,Valdimar Víðisson Skoðun Á hvaða ferðalagi er Sjálfstæðisflokkurinn? Ingólfur Sverrisson Skoðun Jöfnuður mælist ekki í orðum – heldur í því hvernig við mætum fólki Steinunn Ósk Óskarsdóttir Skoðun Taka þarf á gjörbreyttum aðstæðum í leikskólum Inga Þóra Þóroddssdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Frelsi felst í fleiri valkostum Haukur Logi Jóhannsson skrifar Skoðun Mismunum grunnskólabarna í sumarfrístundakerfi Reykjavíkurborgar Guðrún Sif Friðriksdóttir skrifar Skoðun Viljum við að fatlað fólk mennti sig? Þuríður Harpa Sigurðardóttir skrifar Skoðun Bið, endalaus bið Margrét Rós Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Kársnesið okkar á betra skilið Thelma Árnadóttir skrifar Skoðun Er íslenskan að missa pláss í eigin landi? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fleiri talmeinafræðinga og biðlistana burt Tinna Steindórsdóttir skrifar Skoðun Verkakonuskattur leikskólakerfisins Sólveig Anna Jónsdóttir skrifar Skoðun Gæði kennslu: Læsiskennsla á unglingastigi Anna Kristín Sigurðardóttir,Berglind Gísladóttir,Birna María B. Svanbjörnsdóttir,Guðmundur Engilbertsson,Hermína Gunnþórsdóttir,Jóhann Örn Sigurjónsson,Rannveig Oddsdóttir,Rúnar Sigþórsson,Sólveig Zophoníasdóttir skrifar Skoðun Félagslegt húsnæði og ójöfnuður á Akureyri Sigrún Steinarsdóttir skrifar Skoðun Á hvaða ferðalagi er Sjálfstæðisflokkurinn? Ingólfur Sverrisson skrifar Skoðun Eru börnin okkar örugg á götum bæjarins? Björn Sighvatsson skrifar Skoðun Menning gerir bæi að spennandi stöðum til að búa á Sunnefa Elfarsdóttir skrifar Skoðun Menntamálin sem við forðumst að ræða Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar Skoðun Tökum ekki skref til fortíðar Hrönn Svansdóttir,Tótla I. Sæmundsdóttir,Bjarni Gíslason,Ingibjörg Elín Halldórsdóttir,Sigríður Schram,Ragnar Schram,Birna Þórarinsdóttir,Stella Samúelsdóttir skrifar Skoðun Jöfnuður mælist ekki í orðum – heldur í því hvernig við mætum fólki Steinunn Ósk Óskarsdóttir skrifar Skoðun Skólarnir eru hjarta Hafnarfjarðar Ásdís Jóhannesdóttir,Lena Karen Sveinsdóttir,Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Enginn treystir kerfinu: Stefna meirihlutans í Reykjavík hefur brugðist Ari Edwald skrifar Skoðun Hamfarir Hildar – seinni hluti Haraldur Freyr Gíslason skrifar Skoðun Fjölmenning: bölvun eða blessun? Monika K. Waleszczyńska skrifar Skoðun Sóknin í efri byggðum Kópavogs Leifur Andri Leifsson skrifar Skoðun Taka þarf á gjörbreyttum aðstæðum í leikskólum Inga Þóra Þóroddssdóttir skrifar Skoðun Skiptir máli hvað við kjósum í sveitarstjórnakosningunum? Sunna G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Saman í félagi, Samfélagi Guðrún Elísa Sævarsdóttir skrifar Skoðun Borgin er ekki að drukkna í einkabílum Þórir Garðarson skrifar Skoðun Börnin, kennararnir og ábyrgðin Jóhann Rúnar Pálsson skrifar Skoðun Þegar endurtekning verður að „sannleika“ Anna Sigrún Jóhönnudóttir skrifar Skoðun 100% endurgreiðsla virðisaukaskatts til almannaheillafélaga í Noregi Tómas Torfason skrifar Skoðun Gerum betur í Mosfellsbæ Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Af hverju Viðreisn? Berglind Robertson Grétarsdóttir skrifar Sjá meira
Ég er nógu gömul til að muna að það var sagt við mig. Að það að sýna öðrum á almannafæri að þú hefðir tilfinningar væri aumingjaháttur. Enginn ætti að láta aðra sjá sig tárast. Að það væru bara leiðinlegar væmiltýtur sem leyfðu sér slíkt. Mér fannst það viðhorf mjög ómannúðlegt og ískalt. Og sem betur fer er það að breytast á landinu. Eitt það fyrsta sem mér var sagt hér í Ástralíu fyrir 38 árum síðan, var að það væri betra, æskilegra og hollara, að létta á, og tjá erfiða lífsreynslu. Þau orð voru auðvitað mikil og ný frelsun, og léttir að heyra, í mínu nýja landi hinum megin á hnettinum. Gæti ástæðan verið þessi? Á þessari stóru Eyju sem er Ástralía. Eyja þar sem er dagsbirta alla vinnudaga daga ársins, og bara fjórir tímar á milli lengsta og stysta dags. Ekki sagt að þegja, bæla og halda inni, eins og hinni Íslensku þjóð hafði verið skipað í langan tíma af mörgum á landi íss og elda, og það í langan tíma. Ég er nýbúin að tala við Íslenskan mann nær sjötugu sem man það líka. Svo er það líka hugsanleg spurning hvort að fámennið og skammdegið hafi skapað þau viðhorf? Hér í Ástralíu er það í fáum orðum svona: Það verður dimmt um fimmleytið þegar sumarið er á Íslandi. En bjart til níu þegar veturinn er á Íslandi. Slíkt hefur auðvitað áhrif inn í hugi, hjörtu og annað í lífi mannvera. Hvernig þau áhrif virki eru hugsanlega þau, að það sé birtan sem setji lífsreynslu kannski í önnur hólf í mannverum, en það sem gerist í löngu skammdegi eins og er á Íslandi og fleiri norrænum löndum. Blöðin á okkar tímum sýna að æ fleiri Íslendingar eru að færa sig í sól yfir veturna. Og sumir hafa hreinlega flutt í burtu og eru líka fegin að vera laus við snjó. Svo að það er eitt og annað sem virkilega hittir í hjartað hér, miðað við hvernig viðhorfin til tilfinningasemi á Íslandi minna tíma voru. Það er að það kemur fram á ótal vegu í tjáskiptum á sjónvarpi sem sýnir allt annað mynstur og viðhorf um „feelings“ tilfinninga hér í Ástralíu en ég vitnaði í fjölmiðlum á Íslandi. Það er svo ljúft að upplifa að rökhyggjan er ekki nærri alltaf í hæsta sæti tilverunnar. En situr auðvitað oft sem góður félagi tilfinninga í sögunum. Hlaðborð af ást sem er upplifuð við að horfa á þættina Píanó Sem mjög svo ljúft dæmi um það, er nýtt efni sem ABC sjónvarpsstöðin fór að hafa í fyrra og hefur titilinn Píanó, sem við nutum í fyrra og nú er ný sería byrjuð í dag sunnudaginn 15.mars. Stjórn ABC sjónvarpsstöðvarinnar fékk þá meiriháttar hugmynd að setja píanó upp á almannafæri í járnbrautar og á öðrum almennings stöðum. Þau höfðu sett út boð á einhvern hátt í gegn um fjölmiðla, til að láta þau sem spiluðu á píanó heima hjá sér vita. Að þau gætu komið á þann stað járnbrautar stöðvar í hverri borg fyrir sig, og spilað tónlist sína fyrir vegfarendur þann dag. Það er meiriháttar unaður að upplifa ástina sem flæddi á staðnum og sjá þann þverskurð af mannverum á öllum aldri frá ótal þjóðernum jarðar, og í allskonar mismunandi líkamlegu ástandi. Píanó leikendur eru allt frá börnum til hundrað ára einstaklinga frá ótal löndum setjast við það og spila. Þau sýna og deila því út til heimsins, þeirra sem ná að sjá þá. Það voru blindir einstaklingar. Ungur maður sem hafði fengið heilablóðfall og það skemmt annan handlegg hans. En hann gafst ekki upp, heldur ákvað að endur þjálfa sig til að geta haldið áfram að nota píanóið og spilar einhentur á það. Einstaklingar sem nota hjólastóla settust við það, og þannig mætti lengi telja dæmi um heilunar leið þess að nota tónlist. Einstaklingarnir segja frá tengingu sinni við píanóið, og tala um hvernig tónlistin frá að spila á píanóið, hefur bætt heilsu þeirra. Sem þau fóru að nota eftir að hafa upplifað sínar litríku áskoranir. Það er svo hjartnæmt að vita og upplifa samtölin, viðbrögðin, og hinar litríku lífsreynslusögur einstaklinganna. Þessir þættir voru líka settir í Bretlandi, og sýndir hér, svo að við höfum notið þess að upplifa tvöfaldan skammt af þeim unaði sem er ríkjandi í öllu andrúmslofti bygginga þá daga sem spilað er. Áströlsku útgáfuna og þá Bresku. Einstaklingarnir eru allra kynslóða og aldurs frá ungum börnum til gamalmenna um hundrað ára gömlum. Ástin er svo uppi í því öllu. Við að horfa á þessa þætti í dag sem voru endurteknir, áður en þeir næstu níu fara af stað á morgum. Það er líka unaðslegt að sjá áhorfendur sem hlustendur dansa og hreyfa sig og litlu börnin elska líka að dilla sér í takt við tónlistina. Börn sem sýna í áhuga og hreyfingum, að þau hugsi sér að spila á píanó þar einn daginn. Þau haga sér alltaf vel þar. Þeir hundar sem sumir hafa með sér haga sér líka fullkomlega vel, engir hundar barka. Það er alger hjartaveisla að njóta og upplifa í hvert skipti sem ég horfi á þá. Höfundur er Íslendingur sem hefur búið til lengri tíma í Ástralíu.
Skólarnir eru hjarta Hafnarfjarðar Ásdís Jóhannesdóttir,Lena Karen Sveinsdóttir,Valdimar Víðisson Skoðun
Skoðun Mismunum grunnskólabarna í sumarfrístundakerfi Reykjavíkurborgar Guðrún Sif Friðriksdóttir skrifar
Skoðun Gæði kennslu: Læsiskennsla á unglingastigi Anna Kristín Sigurðardóttir,Berglind Gísladóttir,Birna María B. Svanbjörnsdóttir,Guðmundur Engilbertsson,Hermína Gunnþórsdóttir,Jóhann Örn Sigurjónsson,Rannveig Oddsdóttir,Rúnar Sigþórsson,Sólveig Zophoníasdóttir skrifar
Skoðun Tökum ekki skref til fortíðar Hrönn Svansdóttir,Tótla I. Sæmundsdóttir,Bjarni Gíslason,Ingibjörg Elín Halldórsdóttir,Sigríður Schram,Ragnar Schram,Birna Þórarinsdóttir,Stella Samúelsdóttir skrifar
Skoðun Jöfnuður mælist ekki í orðum – heldur í því hvernig við mætum fólki Steinunn Ósk Óskarsdóttir skrifar
Skoðun Skólarnir eru hjarta Hafnarfjarðar Ásdís Jóhannesdóttir,Lena Karen Sveinsdóttir,Valdimar Víðisson skrifar
Skoðun 100% endurgreiðsla virðisaukaskatts til almannaheillafélaga í Noregi Tómas Torfason skrifar
Skólarnir eru hjarta Hafnarfjarðar Ásdís Jóhannesdóttir,Lena Karen Sveinsdóttir,Valdimar Víðisson Skoðun