Ekki nóg að ráða – við þurfum að rækta

Á íslenskum vinnumarkaði hefur fjölbreytileiki aukist hratt á undanförnum árum. Innflytjendur gegna lykilhlutverki í mörgum atvinnugreinum og án þeirra myndi starfsemi víða einfaldlega stöðvast. Þrátt fyrir það bendir reynsla okkar til þess að við séum enn ekki að ná að nýta þennan mannauð til fulls.

Við erum orðin nokkuð góð í að ráða erlent starfsfólk. En við erum ekki jafn góð í því sem skiptir kannski meira máli til lengri tíma: að rækta það.

Þegar grunnurinn bregst

Í starfi okkar hjá Attentus sjáum við þetta mynstur reglulega. Fyrirtæki hefja ráðningar af metnaði og vilja gera vel. En þegar inn í starfið er komið fer að bera á ákveðnum veikleikum:

• ráðningarsamningar og starfslýsingar eru aðeins á íslensku
• móttaka og aðlögun er ómarkviss eða óljós
• fræðsla og þjálfun er takmörkuð
• boðleiðir og væntingar eru óskýrar
• stjórnendur fá takmarkaðan stuðning við að leiða fjölbreytt teymi

Þetta snýst sjaldnast um skort á vilja, heldur skort á skýrum grunni. Og þegar grunnurinn er veikur hefur það áhrif á árangur, líðan og festu starfsfólks.

Birkitréð og lúpínan

Íslensk náttúra gefur okkur gagnlega myndlíkingu.

Birkitréð hefur djúpar rætur í íslenskum jarðvegi. Það stendur fyrir stöðugleika, samhengi og það sem hefur þróast með samfélaginu yfir langan tíma.

Lúpínan er hins vegar innflutt. Hún kom með lit og fjölbreytileika inn í landslagið. Í upphafi þótti hún ágeng og jafnvel ógn við það sem fyrir var. En með tímanum hefur sýnt sig að hún getur einnig haft jákvæð áhrif, meðal annars með því að styrkja jarðveg og skapa skilyrði fyrir annan gróður.

Þessi samspil eru lærdómsrík. Fjölbreytileiki á vinnumarkaði er ekki vandamál sem þarf að leysa, heldur tækifæri sem þarf að nýta. En til þess þarf að huga að jarðveginum, að aðstæðunum sem við sköpum.

Frá ráðningu til ræktunar

Of oft er spurningin: „Hvernig ráðum við fólk?“

En mikilvægari spurning er: „Hvernig látum við fólk vaxa og skila árangri?“

Þegar það tekst verða áhrifin víðtæk:

• hæfni nýtist betur
• samskipti verða skýrari
• starfsmannavelta minnkar
• árangur eykst

En þegar það tekst ekki situr eftir vannýttur mannauður, misskilningur og aukinn kostnaður.

Ábyrgð stjórnenda

Lykilhlutverk liggur hjá stjórnendum. Það er þeirra að skapa skilyrðin þar sem fólk getur vaxið.

Það felur meðal annars í sér að:

• huga sérstaklega að fyrstu mánuðum í starfi
• tryggja skýran og aðgengilegan grunn (tungumál, ferlar, væntingar)
• byggja upp færni í að leiða fjölbreytt teymi

Þetta eru ekki flókin verkefni, en þau krefjast meðvitaðrar forystu.

Árangur er í fólkinu falinn

Að lokum snýst þetta um hvernig við mætum einstaklingum. Eins og við sjáum í náttúrunni getur fjölbreytileiki styrkt heildina ef aðstæður eru réttar. Það sama á við á vinnumarkaði. Spurningin sem við stöndum frammi fyrir er því einföld:

Erum við að byggja upp vinnustaði þar sem fólk fær að vaxa eða einungis staði þar sem fólk er ráðið til starfa?

Höfundur er ráðgjafi hjá Attentus.