Hvað myndir þú gera við auka milljón á ári?

Nú ræðum við um þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem þjóðin fær tækifæri til að ákveða hvort Ísland eigi að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið. Það er mikilvægt að hafa í huga að ef þjóðin segir já við því verður önnur þjóðaratkvæðagreiðsla haldin þegar samningur liggur fyrir. Þá fyrst verður tekin afstaða til þess hvort Ísland gangi í Evrópusambandið eða ekki.

Í þessari umræðu takast eðlilega á ólík sjónarmið um kosti og galla aðildar. Í ræðu á Alþingi í vikunni benti Dagur B. Eggertsson á að íslensk heimili greiði um 100 milljarða króna á ári í hærri vexti vegna íslensku krónunnar. Því var svarað um hæl að hér væri um innistæðulaus loforð að ræða.

En í grein á Vísi í dag fer Halldór Jörgen Olesen, sem heldur úti verdbolga.net, yfir gögnin og kemst að þeirri niðurstöðu að þessi tala sé líklega fremur varlega áætluð. Raunkostnaður íslenskra heimila vegna vaxtaálags krónunnar gæti verið enn meiri.

Hundrað milljarðar á ári eru gríðarlegir fjármunir. En hvað þýðir það fyrir venjulegt fólk?

Meðalheimili á Íslandi skuldar um 40 milljónir króna í húsnæðislánum. Vaxtamunurinn sem fylgir stöðugri mynt gæti þýtt eina til tvær milljónir króna í lægri vaxtagreiðslur á ári fyrir venjulega fjölskyldu. Fyrir ungt fólk og barnafjölskyldur getur það skipt sköpum. Það getur þýtt minna álag, meira öryggi, aukinn sparnað og fleiri möguleika til að byggja upp gott líf.

Hvað með atvinnulífið?

Hvað myndi það þýða fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki um allt land að vera með minni vaxtakostnað? Fyrir bændur sem þurfa að fjárfesta í vélum og aðstöðu? Fyrir fólk í nýsköpun og atvinnurekstri sem þarf að taka áhættu og byggja upp verðmæti? Fjármagnskostnaður skiptir öllu máli í litlu hagkerfi og á Íslandi hefur hann verið langtum hærri en víða annars staðar.

Krónan hefur ekki sömu áhrif á alla því í raun búum við við tvöfalt kerfi. Stórfyrirtæki og stórútgerð geta tekið lán og gert upp í erlendri mynt með lægri og stöðugri vöxtum. Almenningur og smærri fyrirtæki sitja hins vegar uppi með íslensku krónuna og þann óstöðugleika sem henni fylgir. Núverandi kerfi eykur ójöfnuð og mismunar fólki og fyrirtækjum og sá mismunur mun bara aukast í náinni framtíð.

Látum ekki hræða okkur frá framförum

Mótrökin sem nú heyrast minna um margt á umræðuna sem átti sér stað áður en Ísland gekk inn í EES. Þá voru líka sagðar ófaraspár og alið á ótta um að Ísland myndi tapa sjálfstæði sínu og hagsmunum. Í dag eru flestir sammála um að EES-samningurinn hafi verið eitt mikilvægasta framfaraskref sem Ísland hefur stigið.

Við eigum ekki að óttast það að ræða framtíð okkar af yfirvegun og sjálfstrausti. Að hefja viðræður jafngildir ekki inngöngu. Það þýðir einfaldlega að þjóðin fái tækifæri til að sjá samning og taka upplýsta ákvörðun um eigin framtíð.

Við erum fullvalda þjóð með sterka stöðu, öflugt samfélag og skýra hagsmuni. Við eigum að nálgast slíkar viðræður af öryggi, ekki ótta.

Höfundur er þingmaður Samfylkingarinnar.