Stóri skandallinn, ó­væntir sigur­vegarar og ó­tví­ræð taplið

Grímuverðlaunin fóru fram í 24. sinn í Þjóðleikhúsinu í gærkvöldi og dró þar til töluverðra tíðinda. Harmleikurinn Óresteia og barnasýningin Lína Langsokkur voru hlutskörpust með fjögur Grímuverðlaun hvor meðan sýningin sem hlaut flestar tilnefningar, söngleikurinn Ormstunga, fékk engin verðlaun.

Vísir hafði samband við leikhúsgagnrýnandann Símon Birgisson til að rýna í verðlaunin, hvað kom á óvart, hverjir unnu og hverjir töpuðu.

„Gríman er svolítið ólíkindartól. Í nefndinni eru aðilar tengdir leikhúsunum sjálfum - Borgarleikhúsinu og Þjóðleikhúsinu, frjálsu senunni, dansinum, barnaleikritum. Þess vegna koma niðurstöðurnar manni stundum á óvart - það er bæði verið að passa upp á ákveðið jafnræði og verðlauna þá sem standa sig best og þetta tvennt fer ekki alltaf saman,“ segir Símon um úrslit gærkvöldsins.

Flestar tilnefningar en engin verðlaun

Þó það sé heiður að vera tilnefndur til Grímunnar má segja að það séu ótvíræð sigurlið og taplið eftir gærkvöldið. Óperan Sæmundur fróði er óvæntur siguvegari meðan uppskera Borgarleikhússins var mjög rýr. Þjóðleikhúsið hlaut sömuleiðis flest verðlaun en þrátt fyrir það fóru aðstandendur Ormstungu tómhentir heim eftir að hafa hlotið flestar tilnefningar.

„Ég held að enginn hefði trúað því fyrir kvöldið í gær að Ormstunga færi heim með engin verðlaun. Sjálfur hafði ég veðjað á að Króli tæki verðlaunin fyrir söngvara ársins - hann var stórkostlegur í Ormstungu en sú verðlaun féllu Björk Níelsdóttur úr óperunni Sæmundi fróða í skaut,“ segir Símon um uppskeru Ormstungunnar.

Ormstunga hafði fyrir kvöldið hlotið tólf tilnefningar, þar á meðal sem sýning og leikrit árins, Gísli Örn sem leikstjóri ársins og svo hlaut söngleikurinn fjölda tilnefninga í leikaraflokkunum, söngvaraflokknum og í þremur tækniflokkunum.

„Sæmundur fróði er kannski einn af óvæntari sigurvegurum kvöldsins með tvenn verðlaun fyrir tónlist og hljóðmynd ársins og söngvara ársins,“ bætir Símon við.

Val á leikstjóra ársins „hálfgerður brandari“

Óresteia var annar siguvegari á Grímunni í gær og hlaut stóru verðlaunin tvö, sýningu og leikrit ársins. Að mati Símonar sé stóri skandall Grímunnar að leikstjórinn Benedict Andrews hafi ekki fengið verðlaun sem leikstjóri ársins.

„Sýning ársins var vitaskuld Óresteia , það kom ekki á óvart. Óresteia fékk líka verðlaun fyrir leikrit ársins - sem snýst þá um handritið eftir Benedict Andrews, leikmynd ársins eftir Elínu Hansdóttur og Nína Dögg Filippusdóttir var leikkona ársins í aðalhlutverki,“ segir Símon.

„Stóri skandallinn er auðvitað að Benedict Andrews fari ekki heim með Grímuna sem leikstjóri ársins. Þar spilar kannski inn í þessi átök milli jafnræðis og þess sem er faglegt og rétt. Benedict bjó til sýningu á heimsmælikvarða og stendur í fremstu röð leikstjóra í Evrópu,“ bætir hann við.

„Ég er ekki að gera lítið úr Agnesi Wild og leikstjórn hennar í Línu langsokki en það að hún hafi fengið Grímuna fyrir leikstjórn en ekki Benedict er hálfgerður brandari. Skynsemin segir manni að leikstjórinn sem býr til sýningu ársins sem einnig er með besta handrit ársins og leikara sem fá verðlaun hljóti að vera besti leikstjórinn.“

Stærsta sýning Borgó sett í frystiklefann

Uppskera Borgarleikhússins á Grímunni vekur líka athygli. Leikhúsið fékk aðeins þrenn verðlaun: hvatningarverðlaun fyrir barna- og unglingastarf sitt, Berglind Alda var valin leikkona ársins í aukahlutverki fyrir Hamlet og svo var Árni Pétur Guðjónsson valinn leikari ársins í aðalhlutverki fyrir leik sinn í Skammarþríhyrningnum en sú sýning er í raun samsýning sem er unnin af utanaðkomandi fólki.

„Annar tapari á þessum verðlaunum er Borgarleikhúsið. Stærsta sýning þeirra, Moulin Rouge, var sett í frystiklefann af Grímuvalnefndinni. Væntanlega af því hún telst ekki frumsköpun heldur tilbúin vara sem kemur frá útlöndum. Mér fannst samt skandall að aðalsöngvararnir Mikael Kaaber og Hildur Vala fengu ekki einu sinni tilnefningu sem söngvarar ársins. Þau komu svo sannarlega ekki í einhverjum pakka frá útlöndum heldur eru íslenskir listamenn sem standa sig með prýði,“ segir Símon.

„En þar sem stjörnusýningin hjá Borgó fékk bara eina tilefningu, Björn Stefánsson í aukahlutverki, voru bara þrjár aðrar sýningar sem húsið hafði fram að bjóða. Mömmó var flopp, Hamlet fékk fáar tilnefningar en þó ein verðlaun og Galdrakarlinn í Oz var á pari í tilnefningum en tapaði í raun fyrir Línu langsokk þegar kom að styttum,“ segir hann.

„Ein verðlaun fyrir eigin sýningu hlýtur að teljast afar slakur árangur hjá Borgarleikhúsinu og skellur fyrir Egil Heiðar Anton Pálsson, nýráðinn Borgarleikhússtjóra. Honum til varnar kom hann lítið að skipulagningu þessa fyrsta leikárs - það var í höndum Brynhildar Guðjónsdóttur og hann hefur því næsta leikár til að sýna hvað í Borgarleikhúsinu býr.“

Sjálfstæða senan ánægð með sitt

Annar stór sigurvegari á Grímunni í ár er sjálfstæða senan. Þar uppskáru óperan Sæmundur fróði, Skammarþríhyrningurinn, Söngleikurinn Kabarett og danssýningarnar Garðurinn, Flækt og Pointe of Axis.

„Sjálfstæða senan og dansinn una örugglega nokkuð sátt við sátt við sitt. Ég held að flestir hafi verið ánægðir með að Árni Pétur Guðjónsson fékk grímuna fyrir besta leikara ársins í aðalhlutverki í Skammarþríhyrningnum,“ segir Símon.

„Af hverju Hilmir Snær fékk ekki tilnefningu í þeim flokki - hvorki fyrir Hamlet eða Óresteiu er mér hins vegar hulin ráðgáta. Kannski hefur nefndin ákveðið að setja hann í einskonar Grímuhvíld í ár en hann hefði að mínu mati getað fengið Grímuna fyrir bæði þessi hlutverk,“ bætir hann við.

„Söngleikurinn Kabarett var svo sýning sem sló óvænt í gegn í lok leikársins í Þjóðleikhúskjallaranum en tilheyrir sjálfstæðu senunni. Þau fengu verðlaun fyrir dans og sviðshreyfingar ársins og dansari ársins var Hiroki Ichinose í Garðinum.“

Lítið að marka verðlaun þegar besti leikstjórinn fer tómhentur heim

„Ef ég ætti að draga þetta saman þá er kannski enginn einn sigurvegari á Grímunni í ár. Þjóðleikhúsið fær vissulega flest verðlaun en hljóta samt að vera fúl með árangur Ormstungu og svo var það eflaust líka skellur að Íbúð 10b þar sem Ólafur Jóhann Ólafsson, Baltasar Kormákur og leikarar úr Vesturporti sameinuðu krafta sína fengu bara eina tilnefningu, Margrét Vilhjálmsdóttir í aukahlutverki, og engin verðlaun,“ segir Símon.

„Borgarleikhúsið á eina risasýningu í vetur sem virðist samt ekki hafa verið talin verðlaunhæf og hinar sýningar hússins, fyrir utan barnasýninguna, voru undir pari. Sjálfstæða senan er kannski sáttust við sitt þar sem Skammarþríhyrningurinn, Kabarett og Sæmundur fróði fá öll verðlaun,“ segir hann.

„En í mínum huga er samt lítið að marka verðlaun þar sem besti leikstjórinn, án nokkurs vafa, fer tómhentur heim,“ segir Símon að lokum.