Svona berðu kennsl á fyrstu ein­kenni heila­bilunar

„Fólk heldur yfirleitt langtímaminninu mun lengur og því sem gerðist á þeirra yngri árum og svona eldri atburði. En það sem gerðist í gær, jafnvel áðan, það fer að detta út og þetta er oft eitthvað sem aðstandendur taka einmitt eftir að er breyting.

Minnið daprast hjá okkur öllum með aldrinum að einhverju leyti en þetta fer að verða þannig að fólk tekur eftir því að þetta er að ágerast og þetta er svona meira heldur en góðu hófi gegnir,“ sagði Steinunn Þórðardóttir, öldrunarlæknir og formaður Læknafélags Íslands í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni. 

Þessu fylgi oft miklar endurtekningar þar sem fólk sé að spyrja ítrekað að sömu hlutunum og endurtaka sömu sögurnar. Þá geti fólk farið að týnast, týna hlutum mikið heima hjá sér, týna bílnum eða hætt að rata heim.

„Þetta eru svona mjög dæmigerð fyrstu einkenni.“ Breytt göngulag geti einnig verið meðal einkenna.

„Heilabilunarsjúkdómar eru margir og fjölbreytilegir og þar er Alzheimer langalgengastur. Það eru langoftast svona skammtímaminnisvandamál sem einkenna þann sjúkdóm,“ sagði Steinunn.

„Aðrir geta komið niður á göngulagi, rýmdarskynjun, persónuleika, tali og ýmsu fleiru. Fólk á erfiðara með að tjá sig, missir út orð og er óskýrt. Það eru alls konar svona einkenni.“ 

Reyna oft að fela einkennin

Steinunn forðast að nota hugtakið elliglöp þar sem það getur ýtt undir þann misskilning að sjúkdómarnir hafi einungis áhrif á eldra fólk.

„Margir sem eru með byrjandi heilabilunarsjúkdóm hafa litla innsýn í það sjálfir, það er eitt af einkennunum og eru gjarnan að fela einkennin. Þannig að það getur gert aðstandendum erfitt fyrir.“ 

Henni sýnist skilningur á heilabilun vera að aukast í samfélaginu, líkt og áður segir. Hún hafi séð gríðarlega breytingu frá því hún kom heim úr sérnámi í Svíþjóð árið 2014.

Alzheimersamtökin vinni frábært starf

„Mér finnst umræðan hafa aukist mikið sem er mjög gott. Alzheimersamtökin hafa verið gríðarlega öflug í þessu og talandi um aðstandendur þá er það svona þangað sem maður getur mælt með að fólk leiti ef það hefur áhyggjur. Það er mjög góð þjónusta þar og ráðgjöf.

Ég ætla líka að fá að nota tækifærið og benda á að helsta tekjuuppspretta Alzheimersamtakanna er Reykjavíkurmaraþonið. Ég hef engra hagsmuna að gæta en ég mæli með því að fólk hafi það í huga að þetta eru algengir sjúkdómar og snerta marga. Og þessi samtök eru að vinna alveg frábært starf í að styðja við þá,“ segir Steinunn að lokum.