Flýtum tvö­földun Vestur­lands­vegar – í þágu umferðaröryggis

Ný samgönguáætlun ríkisstjórnarinnar sendir að sumu leyti jákvæð skilaboð til íbúa á Vesturlandi. Þar er meðal annars gert ráð fyrir tvöföldun Vesturlandsvegar, þjóðvegar 1, á kaflanum frá Hvalfjarðargöngum að Borgarnesi. Það eru jákvæð tíðindi enda er um einn fjölfarnasta kafla þjóðvegar landsins að ræða og leið sem þúsundir ökumanna fara um á hverjum degi.

Það dregur hins vegar úr ánægjunni að samkvæmt samgönguáætlun eru þessar framkvæmdir ekki fyrirhugaðar fyrr en á síðara tímabili hennar, á árunum 2031–2035. Að mínu mati er það of seint. Umferð á þessari leið eykst ár frá ári og öryggisvandinn verður ekki leystur með því að bíða í nær áratug eftir fyrstu skóflustungu. Þess vegna þarf nú þegar að taka ákvörðun um hvar framkvæmdir hefjast og hraða þeim eins og kostur er.

Fyrr í vikunni skrifaði ég blaðagrein um hversu brýnt það er að bæta umferðaröryggi í Hvalfjarðarsveit. Þar benti ég meðal annars á að Vesturlandsvegur, sem liggur að stórum hluta um sveitarfélagið, væri einn þeirra vegakafla þar sem hættulegur framúrakstur væri of algengur og þar sem alvarleg slys hafa því miður átt sér stað. Þeir sem aka þessa leið reglulega þekkja vel þá spennu sem skapast þegar ökumenn reyna að nýta stutta glugga til framúraksturs á vegi sem ræður sífellt verr við þá umferð sem hann ber. Í því ljósi skiptir máli að horfa ekki eingöngu til þess að bæta veginn. Við eigum að hefja markvissa tvöföldun hans og gera það þar sem mestur ávinningur næst fljótt.

Í skýrslu Viðskiptaráðs Íslands um innviðafjárfestingar, sem kynnt var í vikunni, kemur fram að það sé meðal hagkvæmustu samgönguverkefna landsins að ljúka uppbyggingu Vesturlandsvegar milli Hvalfjarðarganga og Borgarness. Ávinningurinn sé augljós; færri alvarleg slys, meiri afkastageta, styttri ferðatími, aukin verðmætasköpun og sterkari tengingar milli höfuðborgarsvæðisins og Vestur- og Norðurlands.

Þetta er því ekki aðeins öryggismál. Hér er einnig um að ræða þjóðhagslega skynsamlega fjárfestingu.

Það sem skiptir hins vegar mestu máli núna er að velja réttan upphafspunkt. Að mínu mati, sem leikmanns í vegamálum en jafnframt stórnotanda þessarar leiðar, blasir hann við.

Á Hafnarmelum eru aðstæður með þeim hætti að tiltölulega hagfellt ætti að vera að ráðast í gerð hátt í tíu kílómetra langs 2+2 vegakafla. Þótt samgönguáætlunin geri almennt ráð fyrir 2+1 vegi tel ég að á þessum kafla séu aðstæður með þeim hætti að rétt sé að stíga skrefið til fulls. Þar eru umhverfis- og jarðvegsaðstæður hagfelldar, framkvæmdir ættu að vera einfaldari en víða annars staðar og ávinningurinn yrði umtalsverður fyrr en samgönguáætlun gerir ráð fyrir. Aðrir hlutar umræddar leiðar eru flóknari á ýmsan hátt m.t.t. skipulags- og annarra umhverfis- og innviðaþátta.

Þetta er framkvæmd sem myndi skila árangri frá fyrsta degi. Hún myndi draga úr hættulegum framúrakstri, bæta umferðarflæði og auka öryggi allra sem ferðast um Vesturlandsveginn. Um leið yrði hún táknræn og raunhæf byrjun á þeirri vegferð að byggja upp nútímalegan þjóðveg milli Hvalfjarðarganga og Borgarness.

Of oft hafa stór samgönguverkefni beðið eftir því að hægt sé að ráðast í alla framkvæmdina í einu. Sú nálgun leiðir gjarnan til þess að ekkert gerist árum saman.

Með því að hefja framkvæmdir þar sem þær eru bæði hagkvæmastar og einfaldastar í framkvæmd má ná verulegum öryggisávinningi fljótt og byggja síðan áfram í áföngum eftir því sem skipulag, fjármunir og framkvæmdaáætlanir leyfa.

Vesturlandsvegur er ekki aðeins samgönguæð innan Hvalfjarðarsveitar. Hann er mikilvægur hluti af þjóðvegi 1 og tengir höfuðborgarsvæðið við Vesturland, Vestfirði og stóran hluta Norðurlands. Þess vegna snýst þetta ekki um hagsmuni eins sveitarfélags heldur um öryggi og hagsmuni alls landsins, bæði í öryggis- og atvinnulegu tilliti.

Ég skora á innviðaráðherra, Alþingi og Vegagerðina að hraða uppbyggingu Vesturlandsvegar og gera Hafnarmela að fyrsta framkvæmdakaflanum. Það er engin ástæða til að bíða fram á árin 2031–2035 með að hefja framkvæmdir á kafla þar sem aðstæður eru hagstæðar og ávinningurinn augljós. Þannig yrði stigið raunverulegt fyrsta skref í átt að öruggari þjóðvegi – skref sem myndi bjarga mannslífum, bæta samgöngur, styrkja samkeppnishæfni landsbyggðarinnar og sýna að þegar góð tækifæri eru til staðar sé þeim fylgt eftir með ákvörðunum og athöfnum.

Höfundur er sveitarstjóri Hvalfjarðarsveitar.