Stjórn­málin verða að svara þeim sem minnst hafa

Það er kominn tími til að stjórnmálamenn hætti að tala um eldri borgara sem einsleitan hóp. Eldri borgarar eru fjölmennur og fjölbreyttur hópur. Sumir hafa góðar tekjur og búa við ágæt kjör. Aðrir þurfa að snúa hverri krónu við og hafa verulegar áhyggjur af því hvernig þeir ná endum saman.

Það er þessi hópur sem við verðum að tala um.

Um 8.000 eldri borgarar eru með heildartekjur undir lægsta taxta á vinnumarkaði. Þetta er fólk sem hefur unnið og lagt sitt af mörkum til samfélagsins alla sína ævi. Samt eru tekjur þess undir þeim launum sem samfélagið telur lágmark fyrir fólk á vinnumarkaði.

Stjórnmálin verða að svara þessu fólki.

Stjórnmálamenn verða að svara því hvort það sé ásættanlegt að fólk á efri árum búi við svo þröngan kost að hækkun á mat, lyfjum, húsnæði eða þjónustugjöldum geti haft veruleg áhrif á líf þess.

Á sama tíma sjáum við ríki og sveitarfélög hækka gjaldskrár. Matarkostnaður hækkar, komugjöld hækka, þjónusta hækkar og ýmis önnur gjöld leggjast á heimilin. Hver hækkun fyrir sig kann að virðast lítil í augum þeirra sem taka ákvörðunina. En fyrir þann sem hefur lítið til ráðstöfunar getur samanlögð hækkun orðið veruleg.

Við verðum að spyrja: Hvar eru mörkin?

Getum við ekki lengur rekið samfélagið án þess að sækja í vasa þeirra sem minnst hafa?

Ég spyr ekki þessarar spurningar til að ráðast á stjórnmálafólk. Ég spyr vegna þess að þetta snýst um pólitíska ábyrgð. Það er pólitíkin sem ákveður skattkerfið, bótakerfið, lífeyriskjörin og að stórum hluta gjaldskrár hins opinbera.

Þess vegna verða stjórnmálaflokkarnir að svara.

LEB hefur lagt fram skýrar kröfur. Við viljum að grunnlífeyrir verði þannig að hann tryggi fólki mannsæmandi afkomu. Við viljum að þeir sem hafa lægstar tekjur verði sérstaklega varðir gegn gjaldskrárhækkunum. Við viljum sanngjarnt frítekjumark og að dregið verði úr þeirri kjaragliðnun sem hefur myndast milli eftirlaunaog lægstu launa á vinnumarkaði.

Við viljum líka að umboðsmaður eldri borgara verði skipaður.

Það er ekki óeðlileg krafa. Eldri borgarar eiga að hafa sjálfstæðan talsmann innan stjórnsýslunnar sem fylgist með því hvernig ákvarðanir stjórnvalda koma við þennan hóp og tryggir að sjónarmið hans heyrist.

Hvers vegna er svona erfitt að hlusta?

Er það vegna þess að eldri borgarar séu ekki nógu mikilvægur kjósendahópur? Eða er það vegna þess að stjórnmálamenn telji að þeir muni sætta sig við loforð sem seint eða illa eru efnd?

Ég vona svo sannarlega ekki.

Við hjá LEB ætlum ekki að sætta okkur við það. Við ætlum að halda áfram að benda á það sem betur má fara og krefjast svara.

Stjórnmálin verða að svara þeim 8.000 sem hafa tekjur undir lægsta taxta. þau verða að svara þeim sem þurfa að velja milli nauðsynja. Þau verða að svara þeim sem finna mest fyrir hverri hækkun gjaldskrár.

Og spurningin sem við eigum að leggja fyrir alla stjórnmálaflokka er einföld:

Hvað ætlið þið að gera fyrir þá eldri borgara sem minnst hafa?

Ekki eftir kosningar, heldur NÚNA.

Það er ekki spurning um hvort íslenskt samfélag hafi efni á því að tryggja þessum hópi mannsæmandi kjör. Við höfum efni á því. Allt sem þarf er pólitískur vilji til að leiðrétta það ranglæti sem er innbyggt í kerfið.

Það er kominn tími til að stjórnmálin svari.

Höfundur er formaður Landsambands eldri borgara.