Þéttum landamærin, opnum innanlands

Um helgina greindust þrír einstaklingar í sömu fjölskyldunni með kórónuveiruna í Auckland á Nýja-Sjálandi. Forsætisráðherra landsins fyrirskipaði strax þriggja daga útgöngubann í borginni og harðar sóttvarnaaðgerðir á meðan smitrakning fer fram.

Nýsjálenska aðferðin, sem felst meðal annars í hörðum aðgerðum á landamærunum og snörpum viðbrögðum við smitum, hefur skilað þeim árangri að fáar þjóðir hafa orðið fyrir minna hnjaski vegna heimsfaraldurs kórónuveirunnar.

Hér á landi hefur sóttvarnalæknir um nokkurra vikna skeið bent á mikilvægi þess að koma í veg fyrir að kórónuveiran leki inn í landið með fólki sem kemur að utan. Það sé forsenda þess að losa um samkomutakmarkanir innanlands. Hann hefur nú sent tillögur um landamærin til ríkisstjórnar.

Síðastliðið sumar tókst okkur að opna þjóðfélagið; Íslendingar ferðuðust um landið en slepptu ferðalögum til útlanda. Fyrirtæki komust í eðlilegan rekstur. Ferðaþjónustufyrirtæki aðlöguðu þjónustu sína til að þjóna heimamönnum fremur en erlendum gestum.

Skelfilegar afleiðingar af opnun

Gististaðir, leiðsögumenn og fjöldinn allur af framsæknum ferðafyrirtækjum sá samt fram á afar erfitt haust og vetur. Eitt af stóru afrekum undanfarinna ára er að hafa lengt túristatímabilið þannig að það nær nú yfir allt árið. Löngunin til að halda í eitthvað af þessum árangri síðasta sumar var skiljanleg en hafði skelfilegar afleiðingar.

Það varð til þess að önnur COVID-19 bylgjan og skömmu síðar sú þriðja risu upp og helltust yfir landið eins og brotsjór. Veirustofn, sem tveir franskir ferðamenn fluttu til landsins, var ráðandi í faraldri sem olli því að nú ganga allir um með andlitsgrímur, atvinnulífið höktir, margir misstu vinnuna, þúsundir veiktust og 19 manns létu lífið. Ferðaþjónustufyrirtækin, sem áttu að njóta opnunarinnar, urðu meðal helstu fórnarlamba hennar.

Nú þurfum við að læra af mistökunum. Enginn vill búa í lokuðu þjóðfélagi en af tvennu illu þá er skárra að búa við heilbrigði án samkomutakmarkana, og loka tímabundið á útlönd, heldur en að hafa opin landamæri og taka afleiðingunum, sem við vitum hverjar eru.

Loftbrú til Bretlands?

Hægt er að þétta landamærin með ýmsu móti án þess að valda meira tjóni en er af þeim takmörkunum sem ríkja nú þegar.

Alþingi hefur samþykkt lög sem gera stjórnvöldum hægara um vik að knýja fólk til dvalar í farsóttarhúsi. Það er hægt að krefjast staðfestingar um neikvæða niðurstöðu PCR skimunar eða bólusetningarvottorðs áður en ferðalangar stíga upp í flugvél til Íslands.

Þétting á landamærum þarf heldur ekki að þýða lokun. Útlit er fyrir að einstaka lönd muni bólusetja þorra þjóðarinnar fyrir mitt sumar. Það opnar ekki bara fyrir möguleika á að fá ferðamenn þaðan heldur einnig á að Íslendingar geti ferðast þangað.

Nú þegar er búið að bólusetja um 70 prósent íbúa á Gíbraltar og í Ísrael, helming á Seychelles eyjum og Sameinuðu arabísku furstadæmunum og einn af hverjum fimm Bretum. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gerir ráð fyrir að þorri íbúa sambandsins hafi verið bólusettur í september. Bretar vonast til að ná þeim árangri í maí.

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra hefur sagt að Íslendingar verði á sama stað um mitt sumar. Þegar eyjarnar tvær, Ísland og Bretland, verða grænar á covidkortunum ættu Íslendingar að geta ferðast til Bretlands og tekið á móti farþegum þaðan. Verður loftbrú milli Keflavíkur og Lundúna seinni part sumars?

Lærdómur

Covid-19 faraldurinn hefur kennt okkur margt. Einn mikilvægasti lærdómurinn er að sársaukafullar mótaðgerðir gegn skæðri farsótt og viðleitni til að halda hjólum efnahagslífsins gangandi eru engar andstæður. Þvert á móti er árangurinn af farsóttaraðgerðunum forsenda velgengni hagkerfisins. Lokum til að geta opnað; annars fer allt í klessu.

Heimsbyggðin hefur komist að því að ekki er hægt að yppta öxlum yfir útbreiðslu sjúkdóms sem setur heilbrigðiskerfi þjóða á hliðina. Íslendingar hafa vonandi líka lært sína lexíu. Að minnsta kosti ættu stjórnvöld að hugsa sig um tvisvar, eða þrisvar, áður en þau verja fé til að hvetja erlenda ferðamenn til að heimsækja sóttfría paradísareyju í Norðurhöfum líkt og gert var síðasta sumar. Að minnsta kosti ekki fyrr en það er óhætt.