Blekking við neyt­endur eða leið til að halda „þægi­legri verðpunkti“?

Stór bjór á barnum er nærtækt dæmi um shrinkflation, eða magnskerðingu. Almenn stærð á honum, eins og margir muna eflaust, var eitt sinn 0,5 lítrar. Hún er nú víðast hvar 0,4 lítrar. Og ekki lækkar verðið í samræmi.

Magnskerðingarhugtakið er ekki nýtt af nálinni. Það komst til að mynda í heimsfréttirnar árið 2016 þegar tilkynnt var að bilið milli stykkjanna í Toblerone yrði stækkað og súkkulaðið þannig minnkað; breyting sem horfið var frá vegna harkalegra viðbragða. Neytendasamtökin lýstu magskerðingu nú á dögunum sem verðhækkun í kyrrþey, vara minnkuð án vitundar neytenda en verðið stendur í stað. Og neytendur virðast æ meðvitaðri um aðferðina, ef marka má umræðu á samfélagsmiðlum. Við fáum dæmi, eins og farið er yfir í frétt Stöðvar 2 hér fyrir neðan.

Í frostpinnapakka frá Kjörís voru eitt sinn tíu pinnar en þeir eru nú átta. Því ber að halda til haga að fyrirtækið skrifar fækkun pinnanna alfarið á breytingu við framleiðslu; pakkaverð var lækkað samhliða en stykkjaverð á hverjum pinna hækkaði vissulega við breytinguna. 

Stór pakki af súkkulaðirúsínum frá Góu vó einu sinni 500 grömm en vegur nú 420 grömm. Og í Extra tyggjópakka voru forðum 25 stykki en þau eru nú aðeins 21.

Björgvin Víkingsson framkvæmdastjóri Bónuss segir fyrirtækið hafa fylgst vel með þessu síðustu ár. Lítið sé hægt að gera, annað en að stuðla að samkeppni.

„Ef bara einn framleiðandinn er að fara í það að minnka vörurnar sínar en halda vöruverði eins, þá tökum við inn aðrar vörur á lægra verði í meira magni og getum ýtt undir það að fólk kaupi hagstæðari einingu,“ segir Björgvin.

Snakk og sælgæti

Hann bendir á þvottaefnið í hillunum á bak við hann sem dæmi. Þar hafi stórir, þekktir framleiðendur gerst sekir um magnskerðingu en þá sé passað að ódýrari og umfangsmeiri kostir standi fólki til boða á móti. Björgvin merkir ekki aukningu í magnskerðingu en þekkir til nokkurra dæma.

„Snakkframleiðendur, þeir hafa bætt við lofti [svo umbúðir virðist stærri]. Og eflaust sælgæti, súkkulaði er orðið mikið dýrara út af hráefnisverði og þá er reynt að gera ýmislegt,“ segir Björgvin.

„Það er hægt að horfa á þetta með tvennu móti, annað er að segja að framleiðendur séu að plata þig til að borga meira fyrir minna. En sumir eru að grípa til þessa ráðs til að geta komið vörunni út á þægilegri verðpunkti.“

Þá skal tekið fram að neytendur á magnskerðingarvaktinni hafa ekki alltaf rétt fyrir sér. Því hefur til að mynda verið velt upp hvort pylsubrauðin á Bæjarins beztu hafi verið minnkuð. Eigendur vísa því alfarið á bug. Umfang þjóðarréttarins stendur semsagt algjörlega óbreytt frá því sem áður var.