Graf­alvar­leg staða

Framleiðsla í annarri af tveimur kerlínum álvers Norðuráls á Grundartanga var stöðvuð í lok október vegna bilunar í tveimur spennum. Til þess að endurræsa megi línuna þarf að framleiða, flytja inn og setja upp nýja spenna. Samkvæmt nýjustu áætlunum er nú gert ráð fyrir að það verði ekki fyrr en eftir ellefu til tólf mánuði. Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, segist stöðuna grafalvarlega.

„Við skulum alveg átta okkur á því að hér er verið að tala um tapaðar útflutningstekjur sem nema upp undir sex milljörðum króna á mánuði. Þannig að hver mánuður er mjög dýr fyrir íslenskt þjóðarbú,“ segir Vilhjálmur.

Daði Már Kristófersson, fjármálaráðherra, sagði að loknum ríkisstjórnarfundi að um slæm tíðindi væri að ræða.

„Við hins vegar gerðum okkur grein fyrir því að staðan gæti verið mjög þröng. Það hefur verið þannig að eftirspurn eftir spennum hefur verið mjög mikil vegna ástandsins í Úkraínu og við vissum að það gætu orðið tafir á afhendingu,“ sagði Daði.

Áhrif á hagvöxt

Til að setja möguleg áhrif í samhengi má benda á að ASÍ gaf nýverið út hagspá þar sem í grunnspá er gert ráð fyrir að áhrif bilunarinnar vari í sex mánuði og að hagvöxtur verði þá 1,6 prósent. 

Í svartari sviðsmynd er hins vegar gert ráð fyrir að áhrifin vari í allt að tólf mánuði og að hagvöxtur verði þá einungis 0,9 prósent. Vilhjálmur segir áhrifin einnig afleidd og koma fram hjá fyrirtækjum sem þjónusta starfsemina á einhvern hátt.

„Þau munu klárlega finna óbeint fyrir því af fullum þunga þegar framleiðslan dregst saman um sextíu og sex prósent. Þannig að ég hef áhyggjur af því að þetta dragist þetta lengi.“

Í tilkynningu frá Norðurál segir að reynt verði að stytta tímann eins og unnt er. Skoðað verði hvort hægt sé að fara í viðgerð á biluðum spennum og nota þá tímabundið. Takist það gæti framleiðsla hafist nokkrum mánuðum fyrr. 

Vilhjálmur vonar að það gangi eftir og bendir á að bilunin hafi mikil áhrif á atvinulíf á Vesturlandi; allt að fimmtíu afleysingarmenn sem hafi verið að taka vaktir í álverinu eigi ekki lengur kost á því.

„Ef þessi sviðsmynd teiknast upp, þá verða ekki sumarafleysingar eins og verið hefur, þar sem eitt hundrað til tvö hunduð manns fá vinnu, þannig að þetta hefur víðtæk áhrif,“ segir Vilhjálmur.

Fyrirtæki á eigin ábyrgð

Daði Már bendir á að þrátt fyrir þetta sé enn gert ráð fyrir hagvexti. „Það er ekki samdráttur í íslenska hagkerfinu og við getum ekki sagt að hér sé neins konar kreppa ennþá. Það sýnir raunar hversu stöðugt íslenskt hagkerfi er orðið og hversu fjölbreytt það er orðið. Þrátt fyrir þessar vondu fréttir gerum við samt ráð fyrir hagvexti á næsta ári.“

Hann segir ríkisstjórnina ekki huga að sérstökum aðgerðum vegna Norðuráls að svo stöddu. 

„Almennt séð er það þannig að einkafyrirtæki á Íslandi reka sína starfsemi á eigin ábyrgð. Það er ekki skynsamlegt né heppilegt að ríkið sé að stíga þar inn í að óþörfu. Hvort við hins vegar munum horfa fram á meiri framkvæmdir eða eitthvað slíkt. Það mun bara koma í ljós þegar við förum að vinna fjármálaáætlun,“ segir Daði Már.