Gerður höfundur að fræði­grein sem hann skrifaði ekki

Ólafur skrifaði grein á Akureyri.net í gær um málið og var til viðtals í Reykjavík síðdegis í gær. Hann segir mikilvægt að læknar átti sig á sinni aðkomu að gervigreindinni því notkun fólks á henni sé farin að hafa veruleg áhrif á þeirra starf.

„Það er kannski tvennt sem ég myndi vilja tala um og það er annars vegar það sem birtist í greininni og það er að við gerum greinarmun á tækni og upplýsingum og svo þekkingu, þar sem er á bakvið og reynsla.“

Hann segir að þegar fólk hafi svo gott aðgengi að upplýsingum breyti það samskiptum þeirra við lækna.

„Það kemur bara og segir okkur fyrir verkum hvað það heldur að það sé best að gera, sem er ekki alltaf,“ segir Ólafur.

Biður um rannsóknir og lyf án greiningarferlis

Í grein hans segir hann um þessi tvö atriði:

„Með auknu aðgengi að upplýsingum, tilkomu öflugra leitarvéla og upplýsingamiðla og nú síðast gervigreindar er að verða mikil breyting á því hvernig fólk notar læknisfræðilegar upplýsingar og tækni. Takið eftir orðalaginu. Það er ekki notað orðið þekking. Breytingin er í raun byltingarkennd og felst í því að reynt er að nota flóknar upplýsingar eða tækni án læknisfræðilegrar túlkunar eða mats. Án þekkingarinnar.

Þessi breyting birtist t.d. í því að fólk vill fá „allar“ blóðrannsóknir eða láta röntgenmynda „allan“ líkamann án þess að ábending sé fyrir rannsóknunum og án læknisfræðilegs mats eða túlkunar, án þekkingar. Eða að fólk óskar eftir að fá lyfjameðferð án undangengis greiningarferlis.“

Gerður höfundur að grein sem hann skrifaði ekki

Ólafur segist sjálfur hafa notað gervigreindina töluvert, aðallega til heimabrúks og til skemmtunar. Auk þess hafi hann látið hana leita að upplýsingum en hann hafi einnig lagt fyrir hana mjög sérhæfðar læknisfræðilegar spurningar á hans sérsviði og hann segir hana ekki standa sig vel þar.

„Þar kemur hún meira að segja með rangar upplýsingar, en þær geta litið mjög trúverðugar út. Ég var til dæmis að spyrja um ákveðið efni sem að ég rannsakaði á sínum tíma og skrifaði nokkrar greinar um í erlendum tímaritum,“ segir hann og að í svari gervigreindar hafi verið að finna lista af heimildum og meðal þeirra hafi verið fræðigrein þar sem hann var tilgreindur höfundur. Vandinn hafi verið sá að hann skrifaði aldrei þessa grein.

„Hún leit mjög, hún leit mjög trúverðug út,“ segir hann og að fólk þurfi að vara sig á upplýsingum sem hún leggi fyrir þau.

Reynsla og þekking lækna skipti máli

Hann segir grein hans og þessa umræðu hans leið til að benda á að það er mikill munur á upplýsingum sem eru teknar úr gagnagrunni og síðan að leita eftir reynslu læknisins sem er með upplýsingar úr sérhæfðum gagnagrunnum og leggur svo til sína reynslu og þetta módel sem felst í læknisfræðilegri greiningu og meðferð.“

Ólafur segir marga greina sig með gervigreind í dag og tali bara um það sem hafi komið þar fram, í stað þess að tala um sína líðan eða einkenni sín. Tali bara um þær greiningar sem það er með, út frá því sem það hefur lært af gervigreindinni. 

Hann segir þetta þó geta verið gagnlegt í umræðu um meðferð og líðan. Læknirinn geti notað þær upplýsingar sem sjúklingurinn kemur með í umræðu við hann.

„Það er þó hægt að nýta það í gott samtal til þess að ná upp umræðu um hlutina. Það getur verið mjög gott meðferðarlegt atriði að fá umræðu við þann sem er að glíma við eitthvað sem hann vill breyta.“

Erfitt fyrir unga og óreynda lækna

Hann segir sömuleiðis mjög algengt að fólk komi til hans og segi honum hvaða lyf það eigi að fá. Sumir séu mjög ákveðnir og þetta sé mikið til umræðu hjá læknum.

„Það getur verið erfitt fyrir unga og óreynda lækna að standa gegn því og við höfum áhyggjur af þessu, læknar,“ segir hann og nefnir sérstaklega ávandabindandi lyf.

„Við megum ekkert slaka á þeim læknisfræðilegu kröfum og leiðbeiningum sem við höfum.“

Hann segir flesta þó taka því vel þegar þetta er útskýrt betur fyrir þeim.

Hann segir læknisfræði módel til að nálgast eitthvað sem er flókið og gera greiningu á vanda til að geta sett réttan fókus á meðferð

„Þetta módel er bara þróað í öll þessi árhundruð í læknisfræðinni.“

Hann segir til dæmis ekkert í læknisfræðinni sem hann hafi lært benda til þess að heilskannar eða myndatökur á líkamanum öllum séu gagnlegar. Það finnist ýmislegt sem hafi enga þýðingu og fólk hafi bara áhyggjur af.

Hann segist búast við því að gervigreindin verði áreiðanlegri eftir því sem tíminn líður en það sé hans ósk að þeir sem vinni í greinum sem vinni með upplýsingar séu vel læsir á upplýsingar.

Hægt að stytta sér leiðir

Hann segir mikil not fyrir gervigreind í læknisfræði. Það sé gott að finna staðlaðar upplýsingar sem annars taki langan tíma að finna í leitarvél og upplýsingar um ólíkar sviðsmyndir, og til að fá hugmyndir.

„Maður getur oft stytt sér leiðir þegar maður er að leita að einhverju sem maður veit svolítið um en veit ekki nákvæmlega hvar það er.“

Hann segir það koma fyrir í viðtölum að læknar séu algjörlega ósammála því sem sjúklingar segja í viðtölum sem þeir hafa lært af gervigreind. Hann segir þetta auðvitað hafa verið byrjað með Google og öðrum leitarvélum.

Hann segir áhyggjuefni hversu lítinn tíma læknar hafa í dag til að ræða við fólk og fylgja svona upplýsingum eftir. Hægt er að lesa greinina hér.