Lausn við svif­ryki

Svifryksmengun hefur verið mikið í umræðunni undanfarið og viðvaranir gefnar út vegna loftgæða. Slíkar aðstæður minna okkur á að loftið sem við öndum að okkur er ekki sjálfgefið, jafnvel ekki í Reykjavík. Mengun getur safnast upp við ákveðnar veðuraðstæður og haft áhrif á heilsu fólks, sérstaklega þeirra sem eru viðkvæmir fyrir.

Það er hins vegar minna rætt um það sem vinnur stöðugt gegn þessari mengun: trén í borgarlandslaginu.

Í nýlegri rannsókn Aarons Z. Shearer og Duncan Slater á borgarskógum Reykjavíkur, kemur fram að tré á höfuðborgarsvæðinu fjarlægja árlega um 19,7 tonn af loftbornum mengunarefnum úr andrúmsloftinu. Þar á meðal eru svifryk, köfnunarefnisdíoxíð, óson, brennisteinsdíoxíð og kolmónoxíð. Þetta eru efni sem hafa þekkt áhrif á öndunarfæri og almenna heilsu. Tré gegna þessu hlutverki með einföldum hætti. Svifryk og önnur mengunarefni festast á yfirborði laufblaða og barrnála eða eru tekin upp í gegnum þau. Með úrkomu skolast agnirnar síðan niður og bindast jarðvegi. Þannig minnkar styrkur skaðlegra efna í loftinu sem við öndum að okkur.

Sambærilegar niðurstöður hafa fengist erlendis. Hagstofa Bretlands hefur sýnt fram á að tré og gróður í þéttbýli draga verulega úr áhrifum loftmengunar. Áætlað hefur verið að þessi náttúrulega hreinsun loftsins tengist um 1.900 færri ótímabærum dauðsföllum á ári, auk þess sem hún sparar heilbrigðiskerfinu umtalsverðan kostnað.

Samkvæmt rannsókn Shearer og Slater eru um 350.000 tré á borgarsvæði Reykjavíkur. Mörg þeirra voru gróðursett fyrir áratugum, meðal annars til að skapa skjól, bæta landgæði og fegra umhverfið. Í dag liggur fyrir að þau gegna einnig mikilvægu hlutverki fyrir loftgæði og heilsu borgarbúa. Þegar svifryk mælist hátt líkt og undanfarið verður hlutverk þeirra sérstaklega augljóst. Trén eru ekki aðeins hluti af borgarlandslaginu heldur einnig hluti af þeim innviðum sem styðja við heilsu og lífsgæði í borginni.

Það tekur langan tíma að rækta skóg. Ávinningurinn skilar sér hins vegar daglega í loftinu sem við öndum að okkur. Mikilvægt er að standa vörð um stór tré í borgarlandslaginu því það eru þau tré sem veita mestu vistkerfisþjónustuna.

Höfundur er framkvæmdastjóri Skógræktarfélags Reykjavíkur.