Launa­hækkanir muni valda meiri stýrivaxtahækkunum

Peningastefnunefnd ákvað í morgun að hækka stýrivexti um 25 punkta og þeir fara því úr 7,25 prósentum í 7,5. Flestir greiningaraðilar höfðu spáð hækkun vaxta. Tveir af fimm nefndarmönnum vildu hækka vexti um 0,5 prósentur. Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri, segir ástæðuna fyrir hækkun nú tvíþætta.

„Verðbólga hefur hækkað síðustu mánuði og er 5,2 prósent. Það hefur valdið miklum vonbrigðum. Við erum líka að sjá mikla hækkun á olíuverði vegna átaka fyrir botni Persaflóa, sem við teljum að geti haft veruleg áhrif hér, þó að þau séu ekki að fullu komin fram,“ segir Ásgeir og vísar til þess að alþjóðlegt olíuverð hefur hækkað um fjörutíu prósent frá því í febrúar.

Launahækkanir muni leiða til stýrivaxtahækkunar

Peningastefnunefnd skýrir aukna verðbólgu nú með því að hér hafi verið miklar launahækkanir síðustu ár, jafnvel tvöfalt meiri en í nágrannalöndunum. Það hafi svo valdið hækkunum á innlendum vörum og þjónustu.

„Launhækkun í landinu, samkvæmt vísitölu, er  í kringum sjö prósent, sem er meira en samræmist verðstöðugleika eða verðbólgumarkmiði okkar. Það þarf ekki að deila um þessa tölu, þetta er staðreynd sem kemur fram í tölulegum gögnum okkar.   Á sama tíma liggur fyrir að launahækkuninni hefur verið velt út í verðlagið,“ segir Ásgeir.

Í Stöðugleikasamningunum sem voru gerðir 2024 kemur fram að forsendur séu brostnar verði verðbólga hærri en 4,7 prósent næsta haust. Ásgeir segir að fari verkalýðsfélög fram á launahækkanir muni stýrivextir hækka í kjölfarið. Það

„Það væri sérstök nálgun hjá verkalýðsforystunni, að bregðast við þessu ástandi með því að heimta enn meiri launahækkanir. Þá erum við komin með verðbólguskrúfu. Seðlabankinn er auðvitað ekki aðili að kjarasamningum en við þurfum að bregðast við vegna þess að við fáum verðbólguna til okkar og þurfum að bregðast við henni,“ segir hann.

Hann biðlar til vinnumarkaðar, atvinnulífs og hins opinbera að halda aftur af hækkunum því ytri aðstæður séu líka neikvæðar.

„Ytri aðstæður eru að versna og það er ekkert endilega bara vegna hækkanna á olíuverði heldur almennt. Utanríkisviðskipti eru í meiri klemmu út af ýmsum hlutum sem hafa verið að gerast.  Það er mjög mikilvægt að við sem þjóð bregðumst við þessum aðstæðum með því að halda aftur af hækkunum,“ segir hann.