Rjúfum víta­hring olíunnar

Bróðurpart þessarar aldar hef ég fylgst með og stutt þá vegferð að nýta innlenda orku í stað innfluttrar. Í upphafi aldarinnar skrifaði ég íslenskuverkefni um möguleikann á að knýja bíla með vetni. Um svipað leyti og Guð var svo eftirminnanlega beðinn um að blessa Ísland, komu fyrstu Lithium-rafhlöðurnar í bíla sem breyttu leiknum algjörlega. Á þeim tíma tók ég þátt í því með samnemendum mínum í Háskólanum í Reykjavík að smíða rafbíl sem við ókum hringinn í kringum landið í maí 2010. Það var dýrmæt reynsla sem sýndi að jafnvel með frumstæðri tækni þess tíma var hægt að keyra á íslenskri orku.

Fullburða tækni

Síðan þá hefur þróunin verið ótrúleg. Rafbíllinn er ekki lengur framúrstefnulegt verkefni eða málamiðlun; hann er í dag fullkomlega raunverulegur og öflugur valkostur sem stendur jafnfætis hefðbundnum eldsneytisbílum. Fyrir flest okkar er rafbíllinn einfaldlega betra farartæki sem hentar íslenskum aðstæðum frábærlega.

Fyrir mér hafa orkuskipti þó aldrei snúist eingöngu um CO2-losun, þótt sá ávinningur sé mikilvægur. Kjarninn er okkar eigið frelsi og efnahagslegt öryggi. Sem námsmaður í fjármálahruninu fann ég hvernig vegið var að ferðafrelsi mínu þegar innflutt eldsneyti rauk upp í verði, á meðan innlenda rafmagnið stóð nánast óhaggað. Þá sem nú var mótmælt hækkun á eldsneyti og ríkið beðið að lækka álögur.

Fjárfestum í framtíð

Núna, árið 2026, stöndum við aftur í sömu sporum. Við flytjum inn olíu fyrir um 160* milljarða króna á ári. Í fjárlögum ársins er gert ráð fyrir að um 5 milljarðar króna renni í Loftslags- og orkusjóð. Þeir fjármunir eiga að standa undir orkuskiptum þjóðarinnar í heild; jafnt í skipaflotanum, innanlandsflugi, hjá flutningafyrirtækjum og við nauðsynlega innviðauppbyggingu um land allt.

Til að vinna bug á verðbólgu hefur ríkið á sama tíma gripið til þess ráðs að lækka opinber gjöld á eldsneyti. Þótt markmiðið sé göfugt, þá mun ríkið verða af um 4 milljörðum króna í tekjur á aðeins nokkrum mánuðum vegna þessarar aðgerðar. Þetta er skiljanlegt viðbragð í erfiðri stöðu, en við þurfum að spyrja okkur: Eigum við ekki að rjúfa þennan vítahring og gera orkusjálfstæði að raunveruleika?

Í stað þess að verja milljörðum í að plástra tímabundnar hækkanir á innfluttri olíu, ættum við frekar að stórefla orkuskipti í samgöngum. Við eigum að gera það núna svo við séum ekki háð ákvörðunum sem teknar eru handan við hafið. Við eigum ekki að vera berskjölduð fyrir því að einhver valdhafi í útlöndum fari öfugu megin framúr eða ákveði að fara í stríð út af „dotlu“.

Að vera sjálfum okkur nóg

Ísland er í einstakri stöðu til að vera sjálfbært með orku. Þetta snýst nefnilega ekki bara um að knúsa ísbirni eða loftslagsmarkmið á blaði – þetta snýst um að vera sjálfum okkur nóg. Látum þetta vera síðasta skiptið sem við þurfum að niðurgreiða innflutta olíu.

Hugsum frekar um morgundaginn, treystum á tæknina sem er tilbúin og fjárfestum af fullum krafti í okkar eigin orku. Það er eina leiðin til að tryggja að hjól atvinnulífsins haldi áfram að snúast, flutningar gangi greiðlega og okkar daglega frelsi til að ferðast sé alltaf á okkar eigin forsendum.

Höfundur er tæknistjóri hjá Orku náttúrunnar.