Kópavogsdalur er okkar Central Park

Skipulagsmál eru einhver mikilvægustu verkefni sem sveitarfélög hafa með höndum. Það er á forræði skipulagsyfirvalda að ráðstafa takmörkuðum gæðum þannig að lífsgæði verði betri. Þar skiptir öllu að fagleg og vönduð vinnubrögð séu höfð að leiðarljósi. Þá skiptir öllu máli að eiga gott samtal við hagsmunaaðila í nærsamfélaginu. Safna þarf saman ólíkum viðhorfum og gagnkvæm virðing þarf að vera fyrir hendi. Ekki síður þarf að ríkja traust milli ólíkra hagsmuna því slíkt kemur ávallt upp þegar úthluta þarf takmörkuðum gæðum.

Það var því afar merkileg vinna sem fór fram á þessu kjörtímabili þar sem mynduð var þverpólitískur fimm manna starfshópur sem hafði það verkefni að „móta framtíðarsýn fyrir Kópavogsdalinn“. Hópurinn hélt um 20 fundi auk þess sem samtalsfundir voru með íbúum og hagsmunaaðilum. Hugmyndasamkeppni var haldin og hópurinn skilaði af sér skýrslu þann 12 febrúar 2024 sem var samþykkt af bæjarstjórn með öllum atkvæðum. Það er of langt mál að rekja ferlið eða efni skýrslunnar en niðurstöðu hópsins má skipta í megin atriðum í þrjá hluta.

1 Náttúran – Kópavogslækurinn

Í honum miðjum rennur Kópavogslækur sem er nokkurs konar lífæð hans. Kópavogslækurinn hefur ekki alltaf verið jafn saklaus og hann er nú. Um aldir var hann vatnsmikil á og gat verið farartálmi þegar leysingar voru á vorin. Árið 1874 drukknuðu 2 börn bóndans Árna í Hvammkoti (síðar Fífuhvammi) á heimleið úr kirkju í Reykjavík. Matthías Jochumsson orti um þennan hörmulega atburð eftirminnilegt ljóð. Þar segir

Dauðinn er lækur, en lífið er strá,

skjálfandi starir það straumfallið á

------------------

Foreldrarnir tíndu upp barna sinna bein

en báran kvað grátlag við tárugan stein.

Þegar byggð í Kópavogi fór að vaxa í Kópavogi um miðja síðustu öld varð Kópavogslækur fórnarlamb frumkvöðulsandans og ekki var hugað að verndun hans. Hann fékk viðurnefni sem ekki verður nefnt hér. Hann breyttist úr árfarvegi í læk og ástand hans var orðið sorglegt. Niðurstaða starfshópsins var að hreinsun og endurlífgun Kópavogslækjar er alger forsenda þess að móta fallegan árfarveg og vera það bæjarprýði sem hann á skilið. Þetta verkefni hlaut óvænt byr í seglin þegar umsókn Kópavogsbæjar um þátttöku í svokölluðu Icewater áætlun ESB var samþykkt. Á annað hundrað milljónir fengust í verkefnið. Það er unnið í samvinnu við Kópavogsbæ og gengur vel. Það eru mörg dæmi þess að ár og fljót sem voru talin útdauða hafi fengið nýtt líf. Hægt er að nefna Thames í London og Signu sem rennur gegnum París sem hafa fengið endurnýjun sinna lífdaga. Ekki þarf að fara langt. Lax er veiddur í Elliðaánum. Hvers vegna ekki í Kópavogslæk? Það gæti orðið stór stund þegar það gerist.

2 Útivist og afþreying

Kópavogsdalur er perla. Skjólsæll, sólríkur og þar kemur vorið fyrr og sumarið kveður síðar en á flestum öðrum stöðum á höfuðborgarsvæðinu. Dalurinn á sér stóran sess í hugum Kópavogsbúa. Þar má sjá fólk á ferli um dalinn á yndislegum gönguleiðum að njóta lífsins í útiveru allt árið um kring. Kópavogsdalurinn er miðgarður okkar Kópavogsbúa líkt og íbúar í New York borg eiga sinn víðkunna Central Park – Miðgarð; víðáttumikla og afar vinsæla græna vin í miðri stórborginni. Tillögur starfshópsins fela í sér aðgerðir til að útivistar- og afþreyingarsvæði sem skapi almenna vellíðan og náttúruupplifun og stuðli að hreyfingu og útivist íbúa.

3 Íþróttasvæði

Þriðji hlutinn sem lagt er til að skoðaður verði heildstætt er sá hluti Kópavogsdals sem er íþróttasvæðið. Hópurinn leggur til að hefja þarf endurskoðun á deiliskipulagi íþróttasvæðisins í samtali við Breiðablik, aðra hagsmunaaðila á svæðinu og íbúa bæjarfélagsins. Lagt er til að farið verði í hugmyndasöfnun eða samkeppni meðal arkitekta eða annarra um skipulagið. Gætt verður að byggingarmagn sé ekki óhóflegt og rími við ásýnd dalsins. Auk þess sem fagurfræði og ásýnd dalsins sé höfð í huga við hönnun nýbygginga. Ég er einn þeirra sem hef átt margar mínar bestu stundir í dalnum. Ég lék knattspyrnu með Breiðablik um árabil og þar er okkar heimavöllur sem geyma margar ljúfar stundir. Ég á enn erindi í dalinn oft í viku en fátt þykir mér vænna um en að sinna dómgæslu á stærsta íþróttamóti landsins, Símamótinu í þrjátíu ár. Þar er gleðin eins ósvikin og hún getur orðið. Það eru margir sem vita ekki að það eru yfir ein milljón heimsókna í Fífuna á hverju ári.

Í þeirri skipulagsvinnu sem framundan er þurfa að fara saman sjónarmið grasótar og afrekskeppni. Það er ólíðandi að Breiðablik, sem hefur leikið yfir 50 leiki í Evrópukeppnum síðan 2010 þurfi að fara til Reykjavíkur þegar Kópavogsvöllur uppfyllir ekki vallarskilyrði til keppni á alþjóðavísu.

Ný vinnubrögð í skipulagsmálum

Það var afar ánægjulegt að vinna með starfshópnum. Ég vil trúa því að þegar upp er staðið þá viljum við öll – hvar í flokki sem við stöndum að við viljum búa til samfélag þar sem lífsgæði eru í forgrunni. Þetta er gerólík aðferðafræði heldur en sú sem hingað til hefur tíðkast iðulega í skipulagsmálum í Kópavogi. Það er til dæmis ekki hægt að hugsa sér ólíkari nálgun sem þessi er og svo hina sem var beitt við mótun nýs miðbæjar í Kópavogi. Þar var skipulagsvaldið á einhverjum mikilvægustu sameiginlegu eignum Kópavogsbúa afhent án nokkurra skuldbindinga til lóðarhafa og verktaka. Fyrsta hugmynd lóðarhafans varð síðan að deiliskipulagi. Við þekkjum alla þá hörmungarsögu. Það er kominn tími til að breyta forgangsröðun í skipulagsmálum í Kópavogi.

Höfundur skipar 3. sæti á lista Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir bæjarstjórnarkosningarnar þann 16. maí 2026.