Borgin skapi hlutastörf Stefán Pálsson skrifar 5. maí 2026 12:15 Í tíð síðustu ríkisstjórnar voru gríðarmiklar breytingar gerðar almannatryggingakerfinu. Grunnhugmyndin á bak við þær er að auka atvinnuþátttöku öryrkja og er leiðin að því marki mikil áhersla á endurhæfingu og starfsþjálfun. Tilgangurinn er margþættur. Í fyrsta lagi að auka tekjur og bæta lífskjör öryrkja. Í öðru lagi að gera öryrkja virkari þátttakendur í samfélaginu. Vinnan er stór þáttur í sjálfsmynd flestra, hún eflir sjálfsvirðingu og stuðlar að tengslamyndun sem dregur úr einangrun og einmannaleika. Og í þriðja lagi skapar aukin vinna öryrkja og fatlaðs fólks miklar samfélagslegar tekjur og eykur hagvöxt. Lykilþáttur í nýja kerfinu er hlutaörorkulífeyrir sem miðast við að fólk sem metið er með tiltekna starfsgetu geti sinnt allt að hálfu starfi. En þótt markmið þessa nýja kerfis sé góð og skynsamleg, þá eru þau til lítils ef hlutastörf eru ekki í boði. Atvinnulífið þarf að standa sig í að bjóða upp á störf fyrir fólk með ólíka starfsgetu, en því miður virðist sú ekki vera raunin. Þess í stað leitast vinnuveitendur við að steypa öll störf í sama mót hins fasta, staðlaða stöðugildis. Staðreyndin er sú að það er kostnaðarsamara að hafa tvo starfsmenn í hálfu starfi en einn í fullu starfi. Hér eru hins vegar sveitarfélög í kjörstöðu til að stíga inní og reyna að mæta þessum þörfum. Reykjavíkurborg er stærsti vinnustaður landsins og þar sinnir fólk alls konar störfum sem eru fjarri því öll þess eðlis að þau verði aðeins leyst með fullri hefðbundinni vinnuviku. Með einföldum skipulagsbreytingum mætti útbúa fjölda hlutastarfa á flestum sviðum borgarinnar. Því miður hefur þróunin fremur verið á hinn veginn. Útvistun starfa og eilíf áhersla á tæknilausnir sem miða að því að fækka starfsfólki vinna í raun gegn þessum markmiðum. Vinstrið vill fjölga hlutastörfum í Reykjavík og að borgin marki sér stefnu og geri framkvæmdaáætlun um hvernig því markmiði verði náð. Höfundur er sagnfræðingur og skipar 3. sætið á lista Vinstrisins í Reykjavík. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Stefán Pálsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir Skoðun Fokk, ég er með ristilkrabbamein! Matthías Freyr Matthíasson Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun Það er alltaf til fé fyrir næstu framkvæmd—Hvenær ætlum við að læra? Vilhelm Jónsson Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir Skoðun Skoðun Skoðun Hvað gerist í síðari hálfleik? Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson skrifar Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson skrifar Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Arfurinn og réttur ríkisins til skattheimtu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson skrifar Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Fokk, ég er með ristilkrabbamein! Matthías Freyr Matthíasson skrifar Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson skrifar Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Það er alltaf til fé fyrir næstu framkvæmd—Hvenær ætlum við að læra? Vilhelm Jónsson skrifar Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar Skoðun Nýtum betur gagnreyndar aðferðir í skólum Skúli Helgason skrifar Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson skrifar Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar Skoðun Spjall við Guð Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Hvað er svona sérstakt við börn fædd í apríl? Nanna Kristín Tryggvadóttir skrifar Skoðun Dauðalæsi: Þegar samtalið skiptir mestu máli Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir. skrifar Skoðun ÁTVR, Ölgerðin og breyttir tímar Jón Páll Haraldsson skrifar Skoðun Gilda engin lög um óvígða sambúð? Eva Hauksdóttir skrifar Sjá meira
Í tíð síðustu ríkisstjórnar voru gríðarmiklar breytingar gerðar almannatryggingakerfinu. Grunnhugmyndin á bak við þær er að auka atvinnuþátttöku öryrkja og er leiðin að því marki mikil áhersla á endurhæfingu og starfsþjálfun. Tilgangurinn er margþættur. Í fyrsta lagi að auka tekjur og bæta lífskjör öryrkja. Í öðru lagi að gera öryrkja virkari þátttakendur í samfélaginu. Vinnan er stór þáttur í sjálfsmynd flestra, hún eflir sjálfsvirðingu og stuðlar að tengslamyndun sem dregur úr einangrun og einmannaleika. Og í þriðja lagi skapar aukin vinna öryrkja og fatlaðs fólks miklar samfélagslegar tekjur og eykur hagvöxt. Lykilþáttur í nýja kerfinu er hlutaörorkulífeyrir sem miðast við að fólk sem metið er með tiltekna starfsgetu geti sinnt allt að hálfu starfi. En þótt markmið þessa nýja kerfis sé góð og skynsamleg, þá eru þau til lítils ef hlutastörf eru ekki í boði. Atvinnulífið þarf að standa sig í að bjóða upp á störf fyrir fólk með ólíka starfsgetu, en því miður virðist sú ekki vera raunin. Þess í stað leitast vinnuveitendur við að steypa öll störf í sama mót hins fasta, staðlaða stöðugildis. Staðreyndin er sú að það er kostnaðarsamara að hafa tvo starfsmenn í hálfu starfi en einn í fullu starfi. Hér eru hins vegar sveitarfélög í kjörstöðu til að stíga inní og reyna að mæta þessum þörfum. Reykjavíkurborg er stærsti vinnustaður landsins og þar sinnir fólk alls konar störfum sem eru fjarri því öll þess eðlis að þau verði aðeins leyst með fullri hefðbundinni vinnuviku. Með einföldum skipulagsbreytingum mætti útbúa fjölda hlutastarfa á flestum sviðum borgarinnar. Því miður hefur þróunin fremur verið á hinn veginn. Útvistun starfa og eilíf áhersla á tæknilausnir sem miða að því að fækka starfsfólki vinna í raun gegn þessum markmiðum. Vinstrið vill fjölga hlutastörfum í Reykjavík og að borgin marki sér stefnu og geri framkvæmdaáætlun um hvernig því markmiði verði náð. Höfundur er sagnfræðingur og skipar 3. sætið á lista Vinstrisins í Reykjavík.
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun
Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun
Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun
Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar
Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar
Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar
Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar
Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson Skoðun
Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun
Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir Skoðun