Vildi vita hvort varnarsamningi við Bandaríkin yrði teflt í tvísýnu með ESB-viðræðum

Margrét Helga Erlingsdóttir skrifar 8. júní 2026 12:09

Í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í morgun var tekist á um öryggishagsmuni Íslendinga. vísir

Utanríkisráðherra fullyrðir að möguleg innganga Íslands í Evrópusambandið hefði engin áhrif á varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna. Ísland væri skilgreint sem hluti af heimavarnasvæði Bandaríkjanna og væri grunnurinn að varnarsamstarfi ríkjanna tveggja.

Stefán Vagn Stefánsson þingflokksformaður Framsóknar vísaði í grein Gunnars Pálssonar, fyrrverandi sendiherra, í óundirbúnum fyrirspurnartíma í dag þegar hann sagði að tvíhliða varnarsamningur Íslands við Bandaríkin ætti sér enga hliðstæðu meðal annarra NATO ríkja og vildi fá að vita hvort við værum að tefla samningnum í tvísýnu með ESB viðræðum.

„Hefur utanríkisráðuneytið aflað formlegrar afstöðu bandarískra stjórnvalda um hvort þessi sérstaða Íslands myndi haldast óbreytt ef Ísland gengi í Evrópusambandið?“ spurði Stefán Vagn Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra en hún vísaði í svari sínu til fullveldis þjóða.

„Mér þætti það skrýtið að Íslendingar ættu að spyrja aðrar þjóðir heimildar um það hvað við eigum að gera í okkar utanríkismálum, svo lengi sem við erum að taka ákvarðanir út frá hagsmunum landsins, og það tel ég okkur einmitt vera að gera. Það er ástæðan fyrir því að við erum að flýta meðal annars þjóðaratkvæðagreiðslunni, það er einfaldlega út af því að það er margt búið að breytast í heiminum á síðasta hálfa árinu.“

Spurði hvort samtal hefði átt sér stað við Bandaríkin

Stefán mætti þá í pontu öðru sinni og sagðist ekki hafa verið að spyrja ráðherra út í heimild annarra þjóða fyrir inngöngu Íslands í ESB.

„Það sem ég var að spyrja hæstvirtan utanríkisráðherra að var hvort það hefði verið samtal þar á milli og hvort varnarsamningurinn við Bandaríkin myndi halda sér ef Ísland gengi í Evrópusambandið og ef stjórnvöld í Bandaríkjunum myndu komast að þeirri niðurstöðu að það væri ekki lengur eðlilegt að þau bæru sérstaka ábyrgð á vörnum eins ESB-ríkis?“

Þorgerður svaraði því til að ESB-innganga hefði engin áhrif á varnarsamninginn. Öryggishagsmunir Íslands og Bandaríkjanna væru samofnir.

„Ísland er skilgreint sem hluti af heimavarnarsvæði Bandaríkjanna og þetta er grunnurinn að okkar góða samstarfi í meira en 75 ár við Bandaríkin. Aðild að Evrópusambandinu mun engin áhrif hafa á það,“ sagði Þorgerður Katrín.

Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Alþingi Framsóknarflokkurinn Viðreisn Bandaríkin Utanríkismál

Tengdar fréttir

Bregðast við skammarbréfi Þorgerðar og félaga

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins heitir því að ráðast í aðgerðir eftir að ellefu Schengen-ríki, þar á meðal Ísland, kröfðust þess að Evrópusambandsríki hertu á útgáfu vegabréfsáritana til rússneskra ríkisborgara. Þar gagnrýndu þau óbeint Frakka, Ítali og Spánverja sem enn taka á móti hundruðum þúsunda rússneskra ferðamanna á ári.

6. júní 2026 23:46

Vill fá Ísland inn og tólf í viðbót

Finnlandsforseti vill stækka Evrópusambandið allverulega og vill helst fjölga aðildarríkjum úr 27 í 40. Sambandið verði að „hugsa stórt“ og nefnir hann Ísland, Noreg og jafnvel Kanada í því samhengi.

5. júní 2026 18:36