„Virðist vera að það sé kerfislægt brotið á fötluðu fólki“

Fréttastofa fjallaði í gær um mál Patriks Inga Heiðarssonar sem hlaut mænuskaða eftir slys á mótorhjóli fyrir þremur árum og hefur síðan verið lamaður fyrir neðan brjóst. Hann fær ekki þá NPA-þjónustu sem hann á lögvarinn rétt á þrátt fyrir að hún hafi verið samþykkt fyrir sjö mánuðum. Þjónustan strandi á því að borgin samþykki greiðslusamning.

Hann segir öryggi sínu, heilsu og mannlegri reisn ítrekað vera stefnt í hættu við núverandi ástand. Hann hefur til dæmis ekki séð dóttur sína í tvö ár og ítrekað legið í eigin þvagi yfir nótt.

Margir hafi það ekki í sér að berjast við kerfið

„Þarna er einstaklingur sem er búið að kippa undan fótunum bara bókstaflega og er búinn að vera eiga við það áfall að missa gífurlega getu. Miðað við þá þjónustu sem hann fær í dag, er hann klárlega ekki að fá það sem hann þarf til þess að geta tekið þátt í þjóðfélaginu. Mín tilfinning er að hann sé í hálfgerðu stofufangelsi.“ 

Þetta segir Rúnar Björn Herrera Þorkelsson, formaður NPA-miðstöðvarinnar, sem segir mál eins og Patriks of algeng.

„Svo eru aðrir sem jafnvel veigra sér við að sækja um og er vísað frá því að sækja um. Þeim er sagt að NPA sé ekki fyrir þau eða sveitarfélög nota alls konar ástæður til þess að beina fólki frá því að sækja um NPA. Það er slatti að bíða en það er líka slatti sem að myndi vilja fá NPA en fer kannski ekki út í það að berjast við kerfið.“

Spurning um forgangsröðun

Sveitarfélög bera helst fyrir sig skort á fjármagni þegar kemur að löngum biðlistum. Rúnar segir þetta spurningu um forgangsröðun, ekki sé gert ráð fyrir lögbundnu þjónustunni í fjárhagsáætlun hvers árs og fatlað fólk látið sitja á hakanum.

„Við teljum að það sé algjör mýta að þetta sé kostnaðarsöm þjónusta. Ef maður rýnir í tölurnar, ef þú horfir á allt sem er inni í NPA-þjónustunni og tekur svo þjónustu sem er til dæmis veitt á íbúðarkjörnum og skoðar allt sem er verið að veita fólki í þjónustu þar sem er inni í NPA. Þá er kostnaðurinn sambærilegur við stofnanajónustuna. Þar að auki eru sveitarfélögin líka að fá mótframlag, 25 prósent mótframlag. Það getur vel verið að NPA sé dýrara en þjónusta sem heldur þér í stofufangelsi en hún er ekki dýrari en önnur fullnægjandi þjónusta.“

Hann kallar eftir úttekt á því hvernig þessum málum er háttað og skorar á stjórnvöld að gera betur.

„Mér finnst að ríkið mætti þarna standa betur með fötluðu fólki og veita sveitarfélögum meira aðhald. Þú veist það er klárt mál hvað lögin segja. Fatlað fólk á rétt á þessu. Sveitarfélög bera ábyrgð á að veita þjónustuna og fjármagna hana. Það þýðir ekkert fyrir sveitarfélögin að segja þeim vanti fjármagn. Þau verða bara að sækja það. Ef þeim finnst þeim vanta fjármagn þá verða þau bara að veita þjónustuna og fara í mál við ríkið. Það gengur ekki að láta fatlað fólk bara greiða fyrir það vandamál,“ segir hann og bætir við:

„Ég held að það þurfi að fara út í úttekt af því að við sjáum að þetta er kerfislægt. Þetta er ekki bara eitt sveitarfélag, þetta er ekki bara einn staður á landinu heldur. Við sjáum ítrekað úrskurði sem fara í úrskurðarnefnd velferðarmála þar sem að er verið að brjóta á fötluðu fólki, stjórnsýslulög, málsmeðferð um fatlað fólk er sett á endalausa biðlista þar sem það veit ekkert hvar það er og það eru teknir úrskurðir án þess að málin séu faglega afgreidd og alls konar svona hlutir sem að virðist vera að það sé kerfislægt brotið á fötluðu fólki.“