Innlent

Leita svara við aldargamalli ráð­gátu sólarinnar

Birgir Olgeirsson skrifar
Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins.
Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins. Lýður

Vísindamenn á vegum geimvísindastofnunar Bandaríkjanna, NASA, eru staddir hér á landi til að nýta almyrkvann á morgun með það að markmiði að rannsaka hvers vegna ysti lofthjúpur sólarinnar er margfalt heitari en yfirborð hennar. Fjórar myndavélar um borð í rannsóknarþotu NASA munu mynda kórónu sólarinnar úr fimmtán kílómetra hæð.

Myndavélarnar í nefi WB-57-þotunnar taka minnst 20 myndir á sekúndu, í sýnilegu og innrauðu ljósi. Í fimmtíu þúsund feta hæð verða þær fyrir ofan skýin og megnið af lofthjúpnum sem annars getur truflað mælingarnar.

Frá jörðu verður lengst hægt að fylgjast með almyrkvanum í tvær mínútur og átján sekúndur. Með því að fljúga með skugga tunglsins lengir þotan þann tíma um rúmar 40 sekúndur, í tæpar þrjár mínútur samtals.

Hvers vegna?

Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins, segir almyrkva veita einstakt tækifæri til að skoða kórónuna.

Ráðgátan sem Caspi vill rannsaka uppgötvaðist fyrir um hundrað árum.

„Kórónan nær milljónum gráða á Celsíus og við skiljum enn ekki nákvæmlega hvernig orkan berst innan úr sólinni og út í kórónuna til að hita hana svona mikið.“

Til samanburðar er yfirborð sólarinnar um 5.500 gráðu heitt. Caspi segir mælingarnar geta sýnt hvernig orka ferðast um flókið segulsvið sólarinnar og hvernig plasma, eða jónað gas, verkar á það.

Sama eðlisfræði komi við sögu í segulsviði jarðar, öðrum sólkerfum og jafnvel í kringum svarthol og nifteindastjörnur.

„Við getum lært meira um það sem gerist um allan alheiminn með því að rannsaka stjörnuna sem er hér rétt hjá okkur.“

Örsprengingar eða bylgjur

Tvær meginkenningar eru uppi um hvernig kórónan hitnar.

„Önnur snýst um svonefnda nanóblossa, litlar sprengingar sem verða stöðugt og losa orku. Hin snýst um bylgjur sem ferðast um segulsvið sólarinnar, leysast þar upp og hita kórónuna.“

Caspi líkir bylgjukenningunni við örbylgjuofn.

„Bylgjurnar skila orku inn í matinn og hita hann. Við teljum að eitthvað svipað kunni að gerast í segulsviði sólarinnar.“

Með myndunum úr þotunni vonast vísindamenn til að sjá hvor kenningin er ríkjandi í mismunandi hlutum kórónunnar og komast nær því að skilja hvernig orkan flyst.

Caspi segist vona að ráðgátan verði að minnsta kosti að hluta leyst á okkar æviskeiði. Vísindin hafi þó þann eiginleika að hvert svar veki nýjar spurningar.

„Ef við leystum allar ráðgátur alheimsins væri hann mjög leiðinlegur staður. En ég vona að við fáum mun meiri upplýsingar til að skilja hvernig sólin virkar og hvernig hún hefur áhrif á okkur hér á jörðinni.“




Fleiri fréttir

Sjá meira


×