Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar 24. september 2026 18:02 Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Til hamingju... með hvað? Einar Jóhannes Guðnason Skoðun Ég er ekki tilbúin að stökkva Agla Þyri Kristjánsdóttir Skoðun 60 milljarðarnir sem enginn talar um Kári Sigurðsson Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun Spilin sem enginn vill fá Sigríður Eva Þorsteinsdóttir Skoðun Tilvistarkreppa borðstofunnar Gunnar Salvarsson Skoðun Ekki er allt gull sem glóir Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun Verðmætin verða ekki til af sjálfu sér Hafdís Gunnarsdóttir Skoðun Er mikið umframboð á fasteignamarkaði? Ólafur Margeirsson Skoðun Til foreldra trans barna og ungmenna María Gunnarsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Er mikið umframboð á fasteignamarkaði? Ólafur Margeirsson skrifar Skoðun Spilin sem enginn vill fá Sigríður Eva Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Ég er ekki tilbúin að stökkva Agla Þyri Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Viðreisn vill raunverulegar forvarnir gegn nikótínneyslu ungmenna Sandra Sigurðardóttir skrifar Skoðun Vöruverðið á vegum úti Benedikt S. Benediktsson skrifar Skoðun Lífið í Grindavík í dag – þakklæti, óvissa og trú á framtíðina Dagmar Valsdóttir skrifar Skoðun Hugsum fram í tímann Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Nýsköpun er besta byggðastefnan Lilja Björg Ágústsdóttir skrifar Skoðun Til hamingju... með hvað? Einar Jóhannes Guðnason skrifar Skoðun Tíminn sem tapast þegar næringin fylgir ekki æfingaálaginu Lilja Guðmundsdóttir ,Arnar Sölvi Arnmundsson skrifar Skoðun Ekkert leyniletur heldur íslenskt ritmál – Punktaletur á að vera sjálfsagður hlutur Hjalti Sigurðsson skrifar Skoðun Hvað kemur ESB málinu við? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange skrifar Skoðun Flokkur fólksins klippir á bremsur unga fólksins Óðinn Freyr Baldursson skrifar Skoðun Tilvistarkreppa borðstofunnar Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Af hverju ekki hún? Thelma Kristín Kvaran skrifar Skoðun Norrænt sambandsríki – næsta skref! Hrannar Björn Arnarsson skrifar Skoðun Hvers vegna eru niðurstöður PISA leyndarmál? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Ekki er allt gull sem glóir Eydís Ásbjörnsdóttir skrifar Skoðun Verðmætin verða ekki til af sjálfu sér Hafdís Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Hvað varð um tillögurnar? Ragnhildur Jónsdóttir skrifar Skoðun Spyrjið okkur hvað við sjáum á TikTok Lena Amirsdóttir Mulamuhic skrifar Skoðun Erum við að borða það sem við höldum að við séum að borða? Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Lyf eru fjárfesting í fólki og framtíðinni Erla Sigríður Skarphéðinsdóttir skrifar Skoðun Mikilvæg niðurstaða fyrir launafólk Finnbjörn A. Hermannsson skrifar Skoðun Valkvætt samhengi Ásdísar svo hún geti teiknað upp réttu fyrirsögnina Eydís Inga Valsdóttir skrifar Skoðun Laxeldi á Seyðisfirði Kristján Ingimarsson skrifar Skoðun Til foreldra trans barna og ungmenna María Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Vextir og vöxtur nýsköpunar Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Allir vinna – fjárfestum í því sem við eigum Birna Ósk Einarsdóttir skrifar Sjá meira
Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti.
Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun
Skoðun Viðreisn vill raunverulegar forvarnir gegn nikótínneyslu ungmenna Sandra Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Tíminn sem tapast þegar næringin fylgir ekki æfingaálaginu Lilja Guðmundsdóttir ,Arnar Sölvi Arnmundsson skrifar
Skoðun Ekkert leyniletur heldur íslenskt ritmál – Punktaletur á að vera sjálfsagður hlutur Hjalti Sigurðsson skrifar
Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange skrifar
Skoðun Valkvætt samhengi Ásdísar svo hún geti teiknað upp réttu fyrirsögnina Eydís Inga Valsdóttir skrifar
Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun