Skjátími eða skjátími? Mathieu Grettir Skúlason skrifar 8. október 2026 09:32 Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Börn og uppeldi Skóla- og menntamál Mest lesið Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun Telur Samfylkingin að Mette Frederiksen sé rasisti? Elliði Vignisson Skoðun Takk fyrir, ferðamaður! Björgvin Jóhannesson Skoðun Loftbrú og Ölfusárbrú eru mikilvægari en börn Grímur Atlason Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun Að segja satt frá og gera það strax! Álfheiður Ingadóttir Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson Skoðun Viðreisn einfaldar regluverk og minnkar báknið Hanna Katrín Friðriksson Skoðun Í framlínu náttúruverndar í 50 ár Magnús Hallur Jónsson Skoðun Skoðun Skoðun Reykjavíkurborg pissar í skóinn sinn – og kallar það hagræðingu Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Atlaga að fátækt Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson skrifar Skoðun Loftbrú og Ölfusárbrú eru mikilvægari en börn Grímur Atlason skrifar Skoðun Hvernig tala ég við barnið mitt um netið? Skúli Bragi Geirdal skrifar Skoðun Ríkið þrengir að frelsi og samkeppni á fjölmiðlamarkaði Gísli Stefánsson skrifar Skoðun Árangursrík stjórnsýsla – Heilsa eldri borgara – nýtum það sem virkar Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Öll börn eru hluti af liðinu Thelma Dögg Grétarsdóttir skrifar Skoðun Heljarhestar um veturnætur Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Grafið undan faglegu starfi – Skipulagsbreytingar á starfi félagsmiðstöðva frá sjónarhorni starfsmanns Ari Orrason skrifar Skoðun Telur Samfylkingin að Mette Frederiksen sé rasisti? Elliði Vignisson skrifar Skoðun Við eigum matreiðslumenn í fremstu röð Þórir Erlingsson skrifar Skoðun Verum duglegri að sjá hvert annað Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Málshraðasögur Dvalarleyfi Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Þátttaka skiptir máli – alþjóðlegur dagur iðjuþjálfunar Þóra Leósdóttir skrifar Skoðun Hugsjónasvelta Reykjavík Líf Magneudóttir ,Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Málverkið og mælikvarðinn - Um litadýrð, líffræði og fegurð Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Um Stafræna heilsu: Karp er best með forsjá Alma D. Möller skrifar Skoðun Piparsveinar fagna nýútkominni skýrslu um strandveiðar Kjartan Sveinsson skrifar Skoðun Loftbrúin fjarlægist skosku leiðina Berglind Harpa Svavarsdóttir skrifar Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson skrifar Skoðun Þingmaðurinn sem ruglaði saman gagnrýni og andstöðu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Að segja satt frá og gera það strax! Álfheiður Ingadóttir skrifar Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar Skoðun Takk fyrir, ferðamaður! Björgvin Jóhannesson skrifar Skoðun Sérstaða Íslands: forskot eða fjötur um fót? Hugrún Elvarsdóttir skrifar Skoðun Í framlínu náttúruverndar í 50 ár Magnús Hallur Jónsson skrifar Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald skrifar Sjá meira
Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna.
Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun
Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun
Skoðun Reykjavíkurborg pissar í skóinn sinn – og kallar það hagræðingu Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson skrifar
Skoðun Árangursrík stjórnsýsla – Heilsa eldri borgara – nýtum það sem virkar Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar
Skoðun Grafið undan faglegu starfi – Skipulagsbreytingar á starfi félagsmiðstöðva frá sjónarhorni starfsmanns Ari Orrason skrifar
Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson skrifar
Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar
Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar
Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald skrifar
Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun
Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun