Telur plastpokabannið vindhögg

„Fyrsta skrefið á Íslandi er að banna burðarpoka úr plasti sem er sennilega vitlausasti staður sem hægt er að finna til að banna plast,“ segir Oddur Sigurðsson, framkvæmdastjóri PMT – plast, miðlar og tæki.

Oddur veit allt um plast. Hann segir, í léttum dúr, að afi hans hafi stofnað Plastprent í bílskúrnum á sínum tíma eða fyrir 60 árum og þar með „byrjað með þennan ófögnuð á Íslandi“.

Oddur hefur verulegar efasemdir um gagnsemi banns við burðarpokum úr plasti sem ríkisstjórnin hefur boðað. Alþingi samþykkti í vikunni frumvarp Guðmundar Inga Guðbrandssonar, umhverfis- og auðlindaráðherra, um bann á einnota plastpokum. Lögin munu taka gildi þann fyrsta júlí og verður þá óheimilt að afhenda alla burðarpoka, þar með talið burðarpoka úr plasti, án endurgjalds á sölustöðum vara og skal gjaldið vera sýnilegt á kassakvittun. Frá og með 1. janúar 2021 verður síðan alfarið óheimilt fyrir verslanir að afhenda burðarpoka úr plasti. Hvort sem það verði með gjaldi eða ekki.

Dönsk rannsókn segir notkun burðarpoka jákvæða

Oddur tekur skýrt fram, í samtali við Vísi, að hann sé ekki að halda uppi áróðri fyrir plasti. Hann bendir á að plastpokar mjög lítill hluti af sölu PMT. Oddur segir fyrirtækið farið að selja bréfpoka sem er ágætt uppúr að hafa, enda dýrari en plastpokar. „Þó við séum með mjög gott verð á þeim. Einnig erum við með plastpoka með sérstöku íblöndunarefni svo þeir brotna hraðar niður.“

Oddur segir það blasa við að auðvitað verði að ráðast á plastvandamálið og finna lausnir til framtíðar.

„Hins vegar finnst mér eins og það sé vaðið af stað án þess að skoða málin eða rannsaka. Það hefði verið einfalt mál að skoða þær rannsóknir sem gerðar hafa verið á Norðurlöndum, til dæmis í Danmörku. Samkvæmt viðamikilli rannsókn sem Danska Umhverfisstofnunin réðist í þá eru venjulegir burðarpokar (úr LDPE) það umhverfisvænasta sem hægt er að bjóða uppá í matvöruverslunum. Ein aðalástæðan fyrir því er ábyrg notkun á plasti í Danmörku. Plastpokinn er notaður undir vörur sem keyptar eru og rifnar ekki á leiðinni heim. Síðan endar pokinn í ruslafötunni undir rusl sem fer í urðun.“

Málið ekki hugsað til enda

Hins vegar er fyrsta skrefið hér á Íslandi það að banna burðarpoka úr plasti sem Oddur segir er sennilega vitlausasti staður sem hægt er að finna til að banna plast.

„Í staðinn eru komnir lífrænir pokar, til dæmis úr maís, sem má ekki setja í ruslafötuna því þeir gefa svo mikið gas frá sér við urðun. Það stendur meira að segja á þeim að þeir eigi ekki að fara í ruslafötuna. Ætlast er til að fólk setji þá í safnhaug eða skil á endurvinnslustöð.  Hversu margir eru að fara að gera það og hvað fer þá í ruslafötuna? Jú fólk á að kaupa aðra plastpoka til að nota í ruslafötuna,“ segir Oddur og spyr hver sé þá ávinningurinn?

„Þetta gengur bara ekki upp.“

Hræðsla gagnvart plasti mögnuð upp

Þá segir Oddur áhugavert þetta það sem Tesco er að gera í umhverfismálum en þeir eru komnir með endurvinnslustöðvar við flestar verslanir.

„Það vakti sérstaklega athygli mína að LDPE burðarpokar sem er verið að banna á Íslandi eru merktir grænir (Preferred Materials) á sama tíma og lífrænir pokar (Home compostable) eru merktir gulir sem þýðir að vera að leita að öðrum lausnum.“

Oddur ítrekar að vert sé að grípa til aðgerða og reyna að stemma stigu við óæskilegu plasti í umhverfinu. En, plast er hliðarafurð sem verður til við það þá er olíu er dælt upp úr borholum. En, hann segir að mikil hræðsla gagnvart plasti hafi verið mögnuð upp og þá sé hætt við að aðgerðirnar verði ekki vitrænar, eins og reyndin er með plastpokabann Guðmundar umhverfisráðherra.