Ferðabann Trump kom evrópskum ráðamönnum að óvörum

Evrópskir ráðamenn fengu engan fyrirvara um að Donald Trump Bandaríkjaforseti ætlaði að leggja á ferðabann frá Evrópu til Bandaríkjanna vegna kórónuveirufaraldursins í nótt. Margir þeirra telja að pólitík hafi ráðið för hjá bandaríska forsetanum. Bresk stjórnvöld segjast engin áform hafa um ferðabönn af þessu tagi.

Trump tilkynnti um ferðabann frá Evrópu í þrjátíu daga frá og með miðnætti á föstudag í sjónvarpsávarpi sem hann hélt í nótt. Bannið nær til allra erlendra ríkisborgara sem hafa verið á Schengen-svæðinu, Íslandi þar með töldu, síðustu fjórtán daga. Bretland er undanskilið ferðabanninu.

Evrópusambandið lýsti vanþóknun sinni á að ákvörðun Trump hafi verið tekin einhliða og án samráðs í yfirlýsingu frá Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnarinnar, og Charles Michel, forseta ráðherraráðsins, í dag. Sögðu þau að ESB taki fast á málum til að stöðva útbreiðlu veirunnar.

Íslensk stjórnvöld hafa þegar mótmælt ákvörðun Bandaríkjastjórnar og ræddi Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra, við bandaríska sendiherrann í morgun. Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, lýsti ferðabanninu sem reiðarslagi fyrir íslensku þjóðina í morgun.

Fjármálamarkaðir hafa tekið tíðindunum illa og hafa helstu vísitölur í Asíu og Evrópu fallið hratt í nótt og í morgun.

Jafnvel í Bretlandi eru ráðamenn furðu lostnir yfir ákvörðun Bandaríkjastjórnar. Þeir telja vísindaleg rök ekki hníga að ferðabanni af þessu tagi.

„Ráðleggingarnar sem við fáum eru að það séu ekki vísbendingar um að inngrip eins og að loka landamærum eða ferðabönn hafi efnisleg áhrif á útbreiðslu smita,“ sagði Rishi Sunak, fjármálaráðherra Bretlands, í viðtali við breska ríkisútvarpið BBC í morgun.

Fjöldahræðsla á flugvöllum

Ringulreið er sögð hafa skapast á evrópskum flugvöllum í morgun eftir að ferðalangar vöknuðu við óvænt tíðindi af ferðabanninu. Reuters-fréttastofan segir að bandarískir og evrópskir ferðamenn hafi þannig þust út á Barajas-flugvöll í Madrid á Spáni til að ná síðustu vélunum til Bandaríkjanna áður en bannið tekur gildi.

„Þetta olli fjöldahræðslu,“ segir Anna Grace, bandarískur námsmaður sem þurfti að breyta ferðaáformum sínum í skyndingu og fljúga heim til Bandaríkjanna í staðinn fyrir að halda fyrstu Evrópureisu sinni áfram.

Washington Post segir að Michael Bauer, þýskur forstöðumaður lækninga, hafi sagt í útvarpsviðtali í Þýskalandi í morgun að aðgerðir Trump væru aðallega pólitískar í ljósi yfirvofandi forsetakosningar í haust.

„Ég held að ástandið í Bandaríkjunum, þar sem mjög fáir einstaklingar hafa verið prófaðir en dauðsföll eru hlutfallslega mörg miðað við hversu margir hafa verið prófaðir, sýni sérstaklega að aðeins toppur ísjakans sé sýnilegur í Bandaríkjunum, sennilega að hluta til af pólitískum ástæðum,“ sagði Bauer sem ýjaði ennfremur að því að ákvörðunin um að undanskilja Bretland væri pólitísk.

Útlendingar hentugir blórabögglar fyrir Trump

Trump og ríkisstjórn hans hafa sætt gagnrýni fyrir að bregðast hægt og illa við útbreiðslu kórónuveirunnar. Gagnrýnendur hafa fullyrt að Trump og ríkisstjórn hafi hugsað meira um gera lítið úr alvarleika faraldursins til að róa markaði en að grípa til raunverulegra aðgerða til að rekja smit og takmarka útbreiðslu veirunnar.

Í ávarpi sínu í nótt freistaði Trump þess að kenna öðrum löndum um útbreiðslu veirunnar og gagnrýndi viðbrögð þeirra. Talaði hann um veiruna sem „erlenda veiru“.

Gérard Araud, fyrrverandi sendiherra Frakklands í Bandaríkjunum, telur að rekja megi ákvörðun Trump um ferðabannið til gagnrýninnar sem hann hefur sjálfur setið undir heima fyrir.

„Trump þurfti á sögu að halda til að fría ríkisstjórn hans af nokkurri ábyrgð á neyðarástandinu. Útlendingurinn er alltaf ákjósanlegur blóraböggull. Það er þegar búið að nota Kínverja. Notum þá Evrópumanninn, ekki hvaða Evrópumann sem er heldur þá sem eru í Evrópusambandinu,“ tísti Araud.

Ruglingur skapaðist einnig vegna þess hversu óskýr yfirlýsing Trump var í nótt. Hann virtist þannig segja að ekki aðeins yrðu farþegaflutningar frá Evrópu stöðvaðir heldur einnig allir vöruflutningar. Hvíta húsið áréttaði síðar að bannið næði aðeins til fólksflutninga.

Þá hefur ákvörðunin um að undanskilja Bretland frá ferðabanninu vakið upp spurningar. Politico benti þannig á að þau Evrópulönd þar sem fyrirtæki Trump forseta rekur golfvelli séu undanþegin banninu. Bæði Bretland og Írland standa utan Schengen-samstarfsins.