Sektaðir um 250 þúsund krónur í september en ekki borgað

Svo segir í svari ríkissaksóknara til heilbrigðisyfirvalda. Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir lagði til á dögunum að sektir vegna brot á sóttkví yrðu hækkaðar til muna. Ferðamenn sem sektaðir voru um 250 þúsund krónur fyrir brot á sóttkví þann 26. september í fyrra hafa ekki enn greitt sektina.

Eftir að dómstólar komust að því að reglugerð stóðst ekki lög sem skikkaði fólk á leið til Íslands frá hááhættusvæðum til að dvelja í sóttvarnarhúsi gerði sóttvarnalæknir nýjar tillögur. Allir skyldu fara í fimm daga sóttkví við komu til landsins óháð því hvaðan þeir kæmu, eftirlit með fólki í heimasóttkví yrði aukið og dvöl í sóttvarnahúsi gerð gjaldfrjáls.

Hæsta sekt 250 þúsund krónur

Þá lagði Þórólfur til að sektir vegna brota á sóttkví yrðu hækkaðar til muna, eða að minnsta kosti tryggt að sektarheimildir væru fullnýttar. Heimildin er 250 þúsund krónur. Þetta vildi Þórólfur að yrði unnið í samvinnu við lögregluembættin en ætla mætti að auknar sektarheimildir letji fólk til að brjóta reglur um sóttkví.

Sigríður Friðjónsdóttir ríkissaksóknari leitaði upplýsinga hjá lögreglustjórum vegna þessarar tillögu Þórólfs. Spurði hún um fjárhæð sekta vegna brota á sóttkví og til hvers ákærendur lögreglustjóra litu við mat á alvarleika brotanna, og þar með fjárhæð sektanna. Sektin er í dag á bilinu 50-250 þúsund krónur.

Líklegra til árangurs að setja fólk í sóttvarnahús

Þau svör fengust að sektir hefðu í einhverjum tilvikum verið upp á 250 þúsund krónur. Til dæmis í tilfelli þriggja erlendra ferðamanna sem áttu að vera í sóttkví. Tilkynnt var um þá á skemmtistað í miðborg Reykjavíkur. Voru þeir undir áhrifum áfengis og innan um aðra ótengda einstaklinga. Var sekt þeirra ákvörðuð 250 þúsund krónur á mann. Í tilfelli einstaklings sem fór með öðrum í bíl sem átti að vera í sóttkví var sektin ákveðin 50 þúsund krónur.

„Ríkissaksóknari telur ekki efni til að hækka sektir vegna brota á sóttkví enda eru sektarheimildir ríflegar miðað við sektir almennt hér á landi. Þá má ætla að sú heimild sóttvarnarlæknis til að ákveða að einstaklingur sem ekki hefur fylgt reglum um sóttkví eða einangrun skuli sæta sóttkví eða einangrun í sóttvarnahúsi hafi mun meiri fælingarmátt en hækkun sekta,“ segir í bréfi ríkissaksóknara til heilbrigðisyfirvalda.

Þá bendir ríkissaksóknari á að stór hluti þeirra sem verða uppvísir að brotum á reglum um sóttkví séu erlendir ferðamenn. Af því leiði að erfitt getur reynst að innheimta sektir eftir að viðkomandi sé farinn úr landi.

„Því er heppilegra að sektarfjárhæðin sé nokkuð viðráðanleg þannig að hinn erlendi ferðamaður geti greitt sektina og þá sem fyrst, jafnvel á vettvangi. Í því sambandi má velta því upp við ríkislögreglustjóra hvort ekki væri æskilegt að útbúa vettvangsskýrsluform fyrir þessi brot.“

Ríkissaksóknari segir í svari við fyrirspurn fréttastofu að samkvæmt skráningum í málaskrárkerfi lögreglu hafi ferðamennirnir ekki greitt 250 þúsnd króna sekt sína. Þeir brutu reglur um sóttkví þann 26. september 2020.

Samræma með nýjum fyrirmælum

Ríkissaksóknari hefur gefið út nýr fyrirmæli um brot gegn sóttvarnarlögum og reglum í samræmingarskyni og gera grein fyrir sjónarmiðum sem lögreglustjórum og ákærendum þeirra ber að líta til við mat á alvarleika brotanna og þar með fjárhæð sektanna.

Í fyrirmælunum segir:

„Við mat á alvarleika brotanna verði m.a. litið til þess í hvaða aðstæðum sakborningur hefur verið þegar ætlað brot á sér stað, bæði hvað varðar samneyti við aðra einstaklinga, og þá hversu marga, hvar viðkomandi er staddur og hvort hann hafi farið á einn eða fleiri staði, hvort sakborningur gætti varúðar þrátt fyrir brotið, eða hvort hann sýndi af sér vítaverða háttsemi að öðru leyti s.s. með því að vera undir áhrifum áfengis eða ávana- og fíkniefna innan um aðra ótengda einstaklinga.“

Tugir erlendra ferðamanna, sem sektaðir eru fyrir hraðaakstur ár hvert, yfirgefa landið án þess að greiða sektina. Þetta má reglulega sjá í Lögbirtingablaðinu þar sem dómar eru birtir útlenskum ökumönnum þar sem þeir mættu ekki fyrirkalli dómstóla og ekki tókst að birta þeim dóma. Því þeir voru farnir úr landi.

Af svörum ríkissaksóknari til heilbrigðisyfirvalda má sjá að hann telur sama vandamál blasa við í tilfelli þeirra sem sektaðir eru hér á landi fyrir brot á sóttkví.