„Sárt að sjá að í­búar smá­hýsa hafi orðið fyrir að­kasti“

Greint var frá því í Morgunblaðinu í morgun að reynsla lögreglunnar af smáhýsunum í Gufunesi hafi hingað til ekki verið góð. Lögregla sé þar í stöðugum verkefnum og á tímabili hafi útköll þangað verið dagleg.

Valgarður Valgarðsson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, sagði í samtali við Morgunblaðið, að reynsla lögreglu af smáhýsunum sé ekki góð. Þar hafi ofbeldisverk, skemmdarverk og fíkniefna- og áfengisneysla verið áberandi frá því að fyrstu íbúar fluttu inn.

Fólkinu „komið fyrir einhvers staðar úti í móa“

Fimm smáhýsi eru í Gufunesi og er þar langt í næstu þjónustu og almenningssamgöngur og mikil einangrun er á svæðinu. Formaður íbúasamtaka Grafarvogs segir staðsetninguna ekki góða.

„Á íbúafundi voru þessi áform máluð afar fallegum litum af borginni. Þetta átti að vera stuðningur við þetta fólk og skaðaminnkandi úrræði. En það er bara ekki rétt. Þessum einstaklingum var bara komið fyrir einhvers staðar úti í móa á einskismannslandi. Það þarf ekki annað en að skoða staðsetningu þessara húsa til að sjá hversu galið þetta er,“ sagði Elísabet Gísladóttir, formaður íbúasamtaka Grafarvogs, í samtali við Morgunblaðið.

Heiða Björg Hilmisdóttir, formaður velferðarráðs Reykjavíkurborgar, segist geta tekið undir þetta að vissu leyti. Staðsetningin sé ekki óskastaðsetning miðað við þær forsendur sem settar voru.

„Að þetta væri nálægt þjónustu, nálægt strætó og helst í íbúabyggð þar sem það eykur öryggi þeirra sem þarna flytja að hafa okkur öll nálægt sér,“ segir Heiða í samtali við fréttastofu.

„Við töldum þó staðsetninguna ásættanlega, þetta er á mjög fallegum stað og það er að byggjast upp mjög skemmtilegt og spennandi hverfi allt um kring.“

Verkefni alls samfélagsins að tryggja öryggi íbúanna

Nú stendur til að taka frá eitt smáhýsanna í Gufunesi fyrir starfsmann sem verði alltaf á staðnum.

„Við teljum ennþá að þessi staðsetning geti vel gengið. En við höfum nú samt ákveðið að taka þarna eitt hús fyrir, þannig að það verði starfsmaður á staðnum alltaf, þá ekki síður til að standa með þeim einstaklingum sem eru að leigja af okkur og búa þarna. Þeir þurfa greinilega bara enn meiri þjónustu en þeir hafa fengið. Þá er það bara okkar að bregðast við því,“ segir Heiða.

Miklar umræður hafa skapast undanfarin misseri um byggingu smáhýsa fyrir heimilislausa í Reykjavík. Margir hafa lýst yfir óánægju og hræðslu um að hafa slík úrræði inni í íbúabyggð. Á næstu árum er áætlað að fimmtán smáhýsi til viðbótar verði reist í borginni á sjö mismunandi stöðum, meðal annars í Laugardal og miðborginni.

„Við horfum ekki bara á það sem verkefni lögreglunnar, Reykjavíkurborgar og þeirra sem flytja inn í þessi hús að þau búi við öryggi, heldur er það verkefni okkar allra í samfélaginu að hér geti allir búið við öryggi. Og að við tökum þetta öll sem okkar verkefni við Reykvíkingar,“ segir Heiða.

„Við erum öll saman í þessu samfélagi og samfélagið er best ef okkur öllum líður vel. Sú umfjöllun sem bendir á aðra, ég held að hún gagnist okkur lítið, ef við horfum öll inn á við held ég að við getum öll staðið okkur betur í að bæði bjóða nýja innflytjendur velkomna og þá sem eru að koma úr heimilisleysi velkomið í nágrennið okkar og tryggja þeirra öryggi.“

Telur heppilegra að smáhýsi séu meira inni í borginni

Þau smáhýsi sem enn á eftir að taka í notkun verða meira miðsvæðis og inni í þéttari íbúabyggð. Heiða segist sannfærð um að það henti þeim hópi, sem mun búa í smáhýsunum, betur en að vera einangrað.

„Það gengur prýðilega að úthluta húsnæði til fólks sem er að koma úr heimilisleysi í Reykjavík. Reykvíkingar eru almennt hjartahlýtt fólk með umburðarlindi og tilbúnir til þess að taka utan um nágrannann og sýna honum skilning þó að hann lifi kannski aðeins öðruvísi lífsstíl en þú eða sé með aðrar venjur,“ segir Heiða.

„Ég held að það sé heppilegra að staðsetningin sé dálítið meira inni í borginni. Þá skoðun byggi ég á reynslu annarra landa þar sem þetta hefur verið gert áður en ég hef þó alveg falleg dæmi eins og frá Árhúsum í Danmörku þar sem reis svipuð byggð og er í Gufunesi og lukkaðist alveg virkilega vel.“

Mikilvægt að smáhýsi séu ekki utan alfaraleiðar

Eins og staðan er í dag búa tugir Reykvíkinga sem eru að koma úr heimilisleysi víða um borgina.

„Þessi tilraun okkar með þessi litlu hús var auðvitað að þau fengju ennþá meira frjálsræði, að það væru kannski þeir einstaklingar sem þyrftu aðeins meira rými fyrir sjálfa sig frekar en þær færu frekar í íbúð í stigagangi eða slíkt,“ segir Heiða.

„Ég held að við eigum ekki að gefast upp þó allt gangi ekki eins og okkur langaði eða við sáum fyrir okkur í okkar draumasýn. Við eigum bara að halda áfram og ég held að þau hús sem eigi eftir að rísa núna, sem eru meira miðsvæðis, henti að mörgu leiti þessum hópi betur.“

„Það er betra ef það er stutt í strætó, gott ef það er stutt í sund, heilsugæslu og matvöruverslun og þá þjónustu sem þau þurfa að sækja rétt eins og allir aðrir. Þarna er náttúrulega ekki langt en þetta er kannski ekki í alfaraleið og þessi reynsla sýnir okkur að það er mikilvægt,“ segir Heiða Björg.