Samgöngur á hjólum

Katrín Halldórsdóttir skrifar 7. maí 2022 07:31

Átakið Hjólað í vinnuna stendur nú yfir og margir hafa skráð sig til leiks. Hjólreiðar hafa marga kosti. Þær sameina hreyfingu og útivist og stuðla þannig að bættri heilsu. Sem ferðamáti eru hjólreiðar bæði skemmtilegar og hagkvæmar, enda njóta þær sífellt meiri vinsælda meðal fólks á öllum aldri. Liður í því að auðvelda fólki að komast leiðar sinnar á hjóli um höfuðborgarsvæðið er að fjölga góðum hjólaleiðum, þar sem öryggi vegfarenda er í fyrirrúmi.

Vinnuhópur á vegum Vegagerðarinnar og sveitarfélaganna hefur unnið að því að forgangsraða uppbyggingu á stofnhjólaleiðum á höfuðborgarsvæðinu sem heyra undir Samgöngusáttmálann, sem íslenska ríkið og sex sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu undirrituðu haustið 2019. Markmið Samgöngusáttmálans er m.a. að stuðla að greiðari samgöngum og fjölbreyttum ferðamátum, með jafnri uppbyggingu innviða allra samgöngumáta.

Markmiðið með stofnhjólaleiðum er að útfæra hjólaleiðir sem ná yfir sem stærstan hluta höfuðborgarsvæðisins og tengja saman sveitarfélögin, helstu hverfi og atvinnusvæði.

Sérstaklega var horft til samgönguhjólreiða við skipulagningu stofnhjólaleiðanna. Leiðirnar eiga að uppfylla viss skilyrði um hönnun og til að tryggja öryggi er hönnun hjólaleiðanna sett í umferðaröryggisrýni. Árið 2019 komu út hönnunarleiðbeiningar fyrir hjólreiðar sem notast er við í hönnun stofnhjólaleiðanna. Með verklaginu er hönnun hjólaleiðanna samræmd sem tryggir ákveðin gæði á öllum stígum sem gerðir eru á vegum Samgöngusáttmálans.

Talningar á hjólandi og gangandi vegfarendum voru gerðar til að hægt væri að meta hvar mesta þörfin væri á að aðskilja hjólandi og gangandi umferð. Í kjölfarið voru umferðarmestu staðirnir settir í forgang. Einnig var horft til þess hvar Borgarlínan kemur til með að liggja en gert er ráð fyrir að meðfram henni verði góðar göngu- og hjólaleiðir.

Framkvæmdir á stofnhjólaleiðum

Framkvæmdir við stofnhjólaleiðirnar hófust árið 2019 og nokkrum áföngum er lokið. Búið er að leggja stíga á um 5,3 km löngum kafla, og á þessu ári er gert ráð fyrir að hefja framkvæmdir sem ná yfir um 5 km í viðbót, ásamt því að farið verður í mislægar lausnir á borð við undirgöng og brýr. Í lok samningstímabilsins árið 2033 er áætlað að búið verði að leggja um 46 km af hjólastígum á höfuðborgarsvæðinu með fjármögnun Samgöngusáttmálans, auk þess að byggja undirgöng og brýr sem hluta af hjólaleiðum.

Eins og fyrr segir þá er markmiðið að leggja aðskilda göngu- og hjólastíga eftir lengri leiðum sem tengja saman hverfi og sveitarfélög. Nú þegar er það verk hafið:

Nýlega var gerður nýr hjólastígur við Eiðsgranda í Reykjavík og til stendur að halda áfram með þann stíg að Mýrargötu í sumar. Þegar því er lokið verða komnir aðskildir göngu- og hjólastígar sem ná frá Granda að Seltjarnarnesi.
Framkvæmdir vegna undirgangna við Litluhlíð lýkur senn. Til stendur að halda áfram með hjólaleið meðfram Bústaðavegi um undirgöng Litluhlíðar og eftir Skógarhlíð í sumar. Þegar þeim áfanga lýkur verða komnir góðir aðskildir göngu- og hjólastígar meðfram öllum Bústaðavegi.
Framkvæmdir við Sprengisandssvæðið á Bústaðavegi standa yfir. Verið er að útfæra undirgöng fyrir gangandi- og hjólandi vegfarendur og nýir stígar verða lagðir sem tengja saman stígakerfi sem liggur um Elliðaárdal, Fossvogsdal, Bústaðaveg og norður fyrir Bústaðaveg.
Seint á síðasta ári hófust framkvæmdir við gerð hjólastígs um Elliðaárdal frá Höfðabakka að Vatnsveitubrú. Til stendur að halda áfram framkvæmdum á þeirri leið sem nær suður eftir Elliðaárdalnum, á þessu ári. Einnig stendur til að hefja framkvæmdir við nýja brú yfir Dimmu í haust. Að endingu mun leiðin ná að Breiðholtsbraut og tengjast stígakerfi við nýjan Arnarnesveg um mislæga lausn yfir Breiðholtsbraut.
Í Kópavogi er kominn nýr hjólastígur meðfram hluta Fífuhvammsvegar.
Framkvæmdum er að ljúka í Ævintýragarði í Mosfellsbæ en þar er nýr aðskilinn stígur fyrir gangandi og hjólandi vegfarendur, sem tengir gamalgróin hverfi við Leirvogstungu.

Áætlanir næstu ára

Í ár hefjast framkvæmdir á uppbyggingu aðskildra göngu- og hjólaleiða sem mynda Norður-Suður ás þvert á sveitarfélög höfuðborgarsvæðisins sem verður vestan Hafnafjarðarvegar, vestan Reykjavíkurvegar og meðfram Strandgötu í Hafnarfirði.

Við Strandgötu verða settir nýir aðskildir göngu og hjólastígar sem ná frá hringtorgi Strandgötu og Hvaleyrarbrautar að mislægum gatnamótum Strandgötu og Reykjanesbrautar. Framkvæmdir hefjast í ár.
Framkvæmdir á undirgöngum við Arnarneshæð fyrir gangandi og hjólandi vegfarendur munu hefjast í ár. Lögð er áhersla á að útfæra göngin á aðlagandi máta, þar spilar breidd gangnanna og lofthæð miklu máli til þess að þau verði sem björtust.
Til stendur að hefja hönnun á stígum sem liggja vestan Reykjavíkurvegar frá Hjallabraut að gatnamótum Álftanesvegar og Reykjavíkurvegar, vestan Hafnarfjarðarvegar frá Hegranesi að gatnamótum Vífilstaðavegar og Hafnarfjarðarvegar, vestan Hafnarfjarðarvegar frá Súlunesi að Borgarholtsbraut, í ár. Fyrirhugað er að hefja framkvæmdir næstkomandi haust eða í byrjun næsta árs.

Hönnun á nýju stígakerfi við Ásbraut og að Hamratorgi er langt á veg komin. Stefnt er að framkvæmdum í haust. Uppbygging á aðskildum göngu- og hjólaleiðum sem mynda helstu stofnleiðir á höfuðborgarsvæðinu eru hafnar og mörg spennandi verkefni eru fram undan sem miða að því að gera fólki auðveldara að nota hjól sem samgöngutæki.

Með frekari uppbyggingu góðra hjólaleiða má búast við að fleiri hjóli, sem er gott fyrir samfélagið, umhverfið og síðast en síst einstaklinginn sem kýs að hjóla!

Höfundur er samgönguverkfræðingur hjá Vegagerðinni.