Hæsti­réttur skoðar kröfu Trumps um frið­helgi

Ákvörðun dómstólsins á að liggja fyrir í júní en ólíklegt er að það gefi tíma til að rétta yfir Trump fyrir kosningarnar í nóvember.

Til stóð að hefja réttarhöldin gegn Trump í Washington þann 4. mars en þeim var frestað um óákveðinn tíma vegna kröfu Trumps um að hann njóti friðhelgi frá lögsókn.

Jack Smith, sérstakur rannsakandi dómsmálaráðuneytis Bandaríkjanna, fór fram á það við hæstarétt að krafa Trumps yrði tekin fyrir í flýti, eftir að hann lagði hana fyrst fram. Því neituðu dómararnir og þurfti krafan að fara hefðbundið áfrýjunarferli en Trump og lögmenn hans hafa lagt mikið púður í að tefja öll réttarhöld gegn honum þar til fram yfir kosningarnar í nóvember.

Sjá einnig: Smith biður hæsta­rétt um að tefja ekki réttar­höldin

Takist honum að tefja réttarhöldin fram yfir kosningar og sigri hann Joe Biden, gæti hann beitt völdum embættisins til að stöðva málaferlin gegn honum eða jafnvel náða sjálfan sig.

Trump og lögmenn hans hafa haldið því fram að ekki sé hægt að ákæra hann vegna einhvers sem hann gerði þegar hann sat í embætti. Lögmennirnir hafa meðal annars sagt að forseti gæti látið hermenn myrða pólitíska andstæðinga sína og ekki væri hægt að sækja þá til saka fyrr en búið væri að ákæra þá fyrir embættisbrot og víkja úr embætti, jafnvel þó viðkomandi væri ekki lengur forseti.

Í einhverjum ríkjum hefst utankjörfundaratkvæðagreiðsla í september.

Fjögur dómsmál

Smith hefur einnig ákært Trump vegna opinberra og leynilegra skjala sem hann tók með sér til Flórída þegar hann flutti úr Hvíta húsinu í janúar 2021.

Þar að auki stendur Trump frammi fyrir ákærum í tveimur málum til viðbótar. Í heildina hefur hann verið ákærður í 91 lið.

Hæstiréttur Bandaríkjanna hefur áður úrskurðað að forsetar njóti friðhelgi frá lögsóknum sem varða einkamál fyrir störf sín í embætti en lögmenn Trumps halda því fram að það eigi einnig við dómsmál.

Eftir að þrír alríkisdómarar staðfestu fyrri úrskurð um að Trump nyti ekki friðhelgi, leitaði Trump til hæstaréttar. Lögmenn hans sögðu dómarana þrjá hafa haft rangt fyrir sér. Ítrekuðu þeir að án friðhelgi væri forseta ómögulegt að starfa. Hægt sé að draga þá fyrir dóm fyrir allar pólitískar ákvarðanir, samkvæmt frétt New York Times.

Smith sagði á móti að ef krafa Trumps yrði samþykkt myndi það gerbreyta forsetaembættinu og grafa undan bæði lýðræðinu og réttarríkinu. Í þessu tilfelli sé fráfarandi forseti sakaður um að fremja glæpi í embætti, með því markmiði að halda embætti þó hann hafi tapað kosningum.

Það fari gegn skiptingu valds í Bandaríkjunum og gegn stjórnarskrá ríkisins.

Nokkur mál tengd Trump hjá hæstarétti

Málflutningur hefst í apríl en þá mun einnig fara fram málflutningur í áfrýjun manns sem hefur verið ákærð vegna árásarinnar á þinghúsið þann 6. janúar 2021. Þá brutu stuðningsmenn Trumps sér leið inn í þinghúsið með því markmið að koma í veg fyrir formlega staðfestingu á úrslitum forsetakosninganna 2020.

Árásin er liður í máli Smith gegn Trump.

Í heildina hafa rúmlega tólf hundruð manns verið ákærðir vegna árásarinnar.

Hæstiréttur hefur einnig til skoðunar mál sem snýr að því hvort ráðamönnum í tilteknum ríkjum sé heimilt að meina Trump að vera skráður á kjörseðla þar á grunni ákvæðis sem bætt var við stjórnarskrá Bandaríkjanna eftir þrælastríðið og var ætlað að koma í veg fyrir að uppreisnarmenn kæmust á þing eða í önnur embætti.

Sjá einnig: Kjör­gengi Trumps rætt í Hæstarétti

Líklegt þykir að dómarar hæstaréttar muni úrskurða Trump í vil í því máli.