Þjóðar­leið­togi sem enginn tekur lengur mark á. Til hvers er hann þá?

Þegar Kristrún Frostadóttir tók við embætti forsætisráðherra hafði hún meðbyr. Almenningur á Íslandi var dauðfegnir að losna við Bjarna og Katrínu. Kristrún lofaði nýjum vinnubrögðum, auknu trausti á stjórnmálunum og skýrri forgangsröðun verkefna sem sameinuðu þjóðina fremur en að kljúfa hana. Í kosningabaráttu hennar var boðskapurinn skýr: að menn skyldu einbeita sér að efnahagsstöðugleika, húsnæðismálum og bættum lífskjörum almennings, en forðast ágreiningsmál sem gætu skapað djúpa pólitíska gjá.

Nú, þegar nokkur tími er liðinn af kjörtímabilinu, hafa margir bent á að bilið milli loforða og raunverulegra ákvarðana ríkisstjórnarinnar hafi orðið meira en margir bjuggust við. Þetta hefur orðið til þess að alvarlegar spurningar hafa vaknað um trúverðugleika unga forsætisráðherrans. 

Efnahagsmálin

Eitt helsta kosningaloforð hennar snerist um efnahagsmál. Kristrún lagði áherslu á að ná niður verðbólgu og létta okurbyrðum af heimilum. Hins vegar búa heimili enn við háa vexti og þráláta verðbólgu. Almenningur í landinu hefur enn ekki fundið fyrir þeim viðsnúningi sem lofað var. Skattamálin

Í skattamálum hefur einnig komið fram hörð gagnrýni á forsætisráðherrann. Í kosningabaráttunni var lögð áhersla á að hækka ekki skatta á almenning. Síðar hafa hins vegar komið fram breytingar í ríkisfjármálum sem byggja að mestu á aukinni tekjuöflun ríkisins, og telja andstæðingar ríkisstjórnarinnar að þær gangi algerlega gegn fyrri yfirlýsingum.

Húsnæðismálin

Húsnæðismálin eru annað dæmi. Þar var talað um brýnar aðgerðir og skjóta lausn vandans. Marktækar aðgerðir komu þó ekki fram fyrr en töluvert síðar á kjörtímabilinu, og margir telja að framgangur málsins hafi verið mun hægari og aðgerðir máttlausari en gefið var til kynna fyrir kosningar. Staða ungs fólks á húsnæðismarkaðnum og staða leigjenda hefur lítið sem ekkert batnað. Staða fjármagnseigenda hefur hins vegar batnað til muna, og ekki sér fyrir endann á þeirri þróun.

Evrópumálin 

En stærsta pólitíska ágreiningsmál þjóðarinnar snýr að Evrópumálunum. Fyrir kosningar lagði Kristrún áherslu á að stjórnmálin ættu að snúast um málefni sem þjóðin gæti sameinast um og varaði við því að keyra áfram deilumál sem gætu klofið þjóðina í tvær fylkingar. Evrópusambandsmálið var einmitt gott dæmi um slíkt deilumál. Þrátt fyrir það hefur ríkisstjórnin ákveðið að setja Evrópumálið á dagskrá með þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna Íslands við Evrópusambandið. Með þeirri ákvörðun hefur eitt umdeildasta mála íslenskra stjórnmála á ný orðið miðpunktur pólitískrar umræðu.

Fyrir marga kjósendur skiptir litlu máli hvernig þessi ákvörðun er réttlætt. Það sem vegur mun þyngra er að stjórnmálamaður sem lagði áherslu á að forðast klofning hefur sjálfur sett eitt umdeildasta mál íslenskra stjórnmála í brennidepil og stuðlað þannig sjálfur að alvarlegum klofningi í þjóðfélaginu, einmitt á tímum þegar samstaða þjóðarinnar er mikilvægust.

Kristrún Frostadóttir sem þjóðarleiðtogi

Þegar litið er yfir fyrsta hluta kjörtímabilsins eru stærstu vandamál Kristrúnar Frostadóttur sem forsætisráðherra ekki einstök pólitísk mistök. Fremur snýst málið um uppsafnað misræmi milli orðræðu og loforða fyrir kosningar og þeirra ákvarðana sem síðan hafa verið teknar í ríkisstjórn. Slíkt misræmi getur og hefur smám saman grafið undan því trausti sem er grundvöllur pólitísks trúverðugleika. Kristrún Frostadóttir nýtur ekki lengur þess trausts meðal þjóðarinnar sem hún naut fyrir síðustu kosningar, og það er afar vandséð hvernig hún ætlar að vinna það aftur. Líklega er ferli Kristrúnar Frostadóttur sem stjórnmálamanns lokið, sem er að mati höfundar mjög miður.