Léttum á vegunum og eflum strand­siglingar

Þungaflutningar um þjóðvegi landsins hafa aukist gífurlega undanfarin 20 ár með tilheyrandi álagi á vegakerfið sem víða er ekki að bera slíka flutninga. Þarna eru á ferðinni fiskflutningar sem aukist hafa mikið með fiskeldinu ásamt vöruflutningum um land allt. Þessir flutningar fóru áður aðallega sjóleiðina þegar strandsiglingar voru öflugur og raunhæfur valkostur.

Fyrrverandi ráðherrar og þingmenn hafa talað fyrir eflingu strandsiglinga sem skilað hefur tímabundnum árangri. Nú hefur starfshópur skipaður af Eyjólfi Ármannssyni innviðaráðherra skilað niðurstöðum með tillögum um eflingu Strandsiglinga.

Ég bind miklar vonir við þessar tillögur bæði út frá umhverfissjónarmiðum og hagkvæmari flutningum sem gætu skilað sér í lægra vöruverði á landsbyggðinni. Þá gætu þessar tillögur dregið úr viðhaldi vega og þar með sparaði ríkinu mikla fjármuni.

Ég nefni hér nokkrar áhugaverðar tillögur starfshópsins sem vonandi verður unnið með í framhaldinu. Það er þjóðþrifamál að koma á öflugum og hagkvæmum strandsiglingum. Þjóðvegirnir þola ekki til lengdar þessa stórauknu þungaflutninga.

Þetta eru helstu niðurstöður starfshópsins varðandi strandsiglingar og tillögur til úrbóta:

1. Öll kolefnisgjöld af reglubundnum strandsiglingum verði lögð af þar til komnar eru raunhæfar lausnir til orkuskipta í siglingum stærri skipa. Nýtt fyrirkomulag endurgreiðslu hluta kolefnisgjalda dugir að mati starfshópsins ekki til að efla strandsiglingar.

2. Stjórnvöld beiti sér fyrir því að skip í reglubundnum strandsiglingum hér við land verði utan ETS kerfisins með sama hætti og innanlandsflug er utan þess.

3. Vitagjöld verði felld niður af skipum sem bjóða upp á reglubundnar strandsiglingar.

4. Hafnayfirvöld leysi skip sem eru í reglubundnum strandsiglingum frá hafnsöguskyldu og gjaldakafli hafnalaga verði endurskoðaður með það að markmiði að gera höfnunum mögulegt að styðja betur við þróun strandflutninga.

5. Vegagerðin hraði mati á kostnaði og ábata vegna landflutninga við þjóðvegakerfið og því verði lokið eigi síðar en árið 2027. Þær upplýsingar verði nýttar við stefnumótun stjórnvalda varðandi vegakerfið, losun gróðurhúsalofttegunda og umferðaröryggi.

6. Árvekni stjórnvalda í málefnum strandflutninga verði aukin með formlegri samvinnu Vegagerðarinnar og Hafnasambands Íslands undir forystu innviðaráðuneytisins í samráði við hagaðila, þar sem fylgst er með þróun vöruflutninga og gerðar tillögur um viðbrögð stjórnvalda eftir því sem ástæða er til og tök eru á. Slíkt samstarf mun skapa vettvang til að meta rekstrarforsendur, innviði, regluverk og markaðsforsendur strandsiglinga.

7. Tekið verði til skoðunar að færa inn sem aðgerð í aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftslagsmálum að efla strandflutninga.

Við í stjórnarmeirihlutanum ætlum að ráðast kerfisbundið í þessar aðgerðir. Gera strandsiglingar að fýsilegum kosti til að minnka álag þungaflutninga á vegakerfið sem slíta vegunum mest. Innviðaráðuneytið getur framkvæmt sumar þessar tillagna en aðrar krefjast aðgerða annarra ráðuneyta. Ég veit að innviðaráðherra er mjög áfram um að berjast fyrir undanþágu strandsiglinga frá ETS kerfinu. Enda eru innanlands siglingar í Evrópuríkjum (t.a.m. á fljótum) undanþegin ETS. Það ríkir því um ákveðið ósamræmi varðandi stöðu mála hér.

Vonandi verður hægt að koma á öflugum strandsiglingum á sem fyrst. Þær eru án nokkurs vafa þjóðhagslega hagkvæmar.

Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.