Ég var rekinn

Í gær var mér sagt upp störfum. Ekki með formlegu samtali, ekki með rökstuddri ákvörðun, heldur með heilsíðuauglýsingu í Morgunblaðinu. Uppsagnarbréfið var undirritað af BSRB, Kennarasambandi Íslands og Félagi hjúkrunarfræðinga og sett fram sem andsvar við frumvarpi ríkisstjórnarinnar um breytingar á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Þetta „uppsagnarbréf“ stenst hins vegar ekki þær reglur sem gilda um uppsagnir hjá ríkinu, hvorki núgildandi né boðaðar. Það byggir því miður á rangfærslum sem verður að leiðrétta, sérstaklega þegar um er að ræða mál sem snertir þúsundir opinberra starfsmanna. Íslenska ríkið er borið uppi af framúrskarandi starfsfólki sem starfar í þágu almennings. Þjónustukönnun ríkisins hefur margstaðfest það. Ég hef sjálfur verið starfsmaður ríkisins, lengstan hluta míns starfsferils, sem akademískur starfsmaður og sem stjórnandi við Háskóla Íslands.  Ég þekki því starfsumhverfi ríkisstarfsfólks nokkuð vel.

Nokkrar rangfærslur

Í fyrsta lagi er því haldið fram að mistök í starfi verði ekki lengur liðin. Það er einfaldlega rangt. Stefna ríkisins í mannauðsmálum byggir á reglulegri endurgjöf, starfsþróun og þjálfun. Það mun áfram eiga við.

Í öðru lagi er gefið í skyn að hægt verði að segja fólki upp samdægurs líkt og gert var í mínu tilfelli. Það stenst ekki. Uppsagnarfrestur ríkisstarfsmanna er að jafnaði þrír mánuðir samkvæmt lögum og kjarasamningum.

Í þriðja lagi hefur verið fullyrt að starfsfólk fái ekki tækifæri til að bæta sig. Raunin er sú að samkvæmt stefnu ríkisins í mannauðsmálum er lögð rík áhersla á leiðbeinandi samtöl og reglulega endurgjöf, þar sem starfsfólk fær raunhæf tækifæri til að gera betur. Það er faglegri nálgun en formlegt áminningarferli sem er stíft og einhliða og fylgir viðkomandi starfsmanni sem svartur skuggi starfsferillinn á enda.

Í fjórða lagi er því haldið fram að enginn fái annað tækifæri. Það er einföldun sem stenst ekki. Meginreglan er sú að fólk á að fá annað tækifæri. Undantekningar eiga aðeins við um alvarleg brot, svo sem trúnaðarbrot eða EKKO-mál (einelti, kynbundin áreitni, kynferðisleg áreitni og ofbeldi). Þar er eðlilegt að vernda vinnustaðinn og þolendur og fjarlægja þá sem brjóta þannig af sér samstundis af vinnustað eins og tíðkast á almennum markaði. Núverandi kerfi hefur verndað gerendur og það á ekki að viðgangast.

Í fimmta lagi er gefið í skyn að uppsagnir verði án undanfarandi málsmeðferðar. Það er auðvitað fjarri öllu lagi. Stjórnsýslulög tryggja áfram rannsóknarskyldu, andmælarétt og meðalhóf. Það breytist ekki.

Í sjötta lagi er spurt hvaða réttindi verði afnumin næst. Svarið er einfalt: engin. Markmiðið er ekki að rýra réttindi heldur að bæta mannauðsstjórnun og styrkja starfsumhverfi starfsfólks ríkisins.

Starfsfólk ríksins metið að verðleikum

Ég er þeirrar skoðunar að íslenska ríkið og þjónusta þess sé í höndum hæfs og metnaða-fulls starfsfólks sem sinnir störfum sínum af fagmennsku og vandvirkni. Það væri undarlegt ef ríkið legði sig fram um að ala á ótta og gera starfsfólk óöruggt í störfum sínum. Það er varla til þess fallið að bæta þjónustu og laða að hæft starfsfólk til þess að sinna mikilvægum störfum.

Ég hvet því öll sem vilja kynna sér þetta mál að lesa frumvarpið sem er hægt að nálgast á vef fjármála – og efnahagsráðuneytisins og althingi.is.

Höfundur er fjármála- og efnahagsráðherra.