Fyrstu geimfaranir í rúma hálfa öld sendir til tunglsins

Geimskotið er liður í Artemis-áætluninni svokölluðu, sem er nú ætlað að leiða til varanlegrar viðveru manna á tunglinu.

Þetta tiltekna geimskot kallast Artemis-II og er fyrsta mannaða geimskotið. Það snýst um að senda þau Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch og Jeremy Hansen, frá Kanada til tunglsins um borð í Orion-geimfari.

Fyrstu geimfararnir sem fóru á braut um tunglið voru geimfarar Apollo-8 en þeim var skotið á loft í desember 1968. Geimfarar lentu síðast á tunglinu árið 1972. Þá urðu þeir Gene Cernan og Harrison Schmitt ellefti og tólfti maðurinn til að ganga á yfirborði tunglsins.

Hér að neðan má sjá beina útsendingu frá Orion-geimfarinu og SLS-eldflaugasamstæðunni á skotpalli í Flórída.

Skotglugginn svokallaði opnast klukkan 22:24 að íslenskum tíma og verður opinn í tvær klukkustundir. Gangi ætlanir forsvarsmanna NASA ekki eftir opnast annar gluggi mánudaginn 6. apríl.

Þetta verður þriðja tilraunin til að koma geimförunum af stað til tunglsins en bilanir hafa komið í veg fyrir að það hafi verið hægt hingað til.

Mikill hægagangur

Í millitíðinni hafa verið gerðar nokkuð umfangsmiklar breytingar á bæði Artemis-áætluninni og ætlunum Bandaríkjamanna varðandi tunglið.

Artemis-áætlunin snýst í stuttu máli um að senda geimfara aftur til tunglsins og koma þar upp varanlegri viðveru. Lengi stóð til að geimskotin vegna áætlunarinnar yrðu fjögur og átti svo að bæta við fleiri reglulegum geimferðum til tunglsins.

Á tímum Apollo-áætlunarinnar liðu átta ár frá því að starfsmenn NASA sendu fyrstu geimfarana á braut um jörðina. Artemis-áætlunin hefur gengið mun hægar fyrir sig. Mörg ár fóru í að velja á milli þess hvort reyna ætti að fara til tunglsins eða Mars.

Artemis I sendi geimfar á braut um tunglið í nóvember 2022. Artemis-II á svo að taka á loft á miðvikudaginn.

Geimfararnir í Artemis-III eiga nú ekki lengur að lenda á tunglinu eins og áður stóð til. Þess í stað eiga þeir, um mitt næsta ár, að fara á braut um jörðina. Þar eiga þeir að prófa að fara úr Orion-geimfari yfir í lendingarfar eða lendingarför sem starfsmenn SpaceX og Blue Origin eru að vinna að.

Gangi áætlanir NASA eftir eiga geimfarar Artemis-IV að lenda á tunglinu árið 2028.

Sjá einnig: Bæta við einu geimskoti og stefna á tunglið 2028

Þá tilkynnti Jared Isaacman, nýr yfirmaður NASA, nýlega umfangsmiklar breytingar á ætlunum Bandaríkjamanna varðandi tunglið. Hann sagði að setja ætti mun meira púður í að koma upp bækistöð á yfirborði tunglsins og hafa þar varanlega viðveru.

Þetta sagði Isaacman að Bandaríkjamenn og bandamenn þeirra þyrftu að gera hið snarasta. Þeir væru í kappi við Kínverja sem lentu nýlega lendingarfari á fjarhlið tunglsins og ætla sér að lenda geimförum við suðurpól tunglsins fyrir árið 2030.

„Markmiðið er ekki að komast til tunglsins, heldur búa þar,“ sagði Isaacman.