Lægri húsnæðis­vextir með evru (stað­fest)

Morgunblaðið afrekaði að breiða yfir stórfrétt sem blaðið þó birti og vann. Í fréttinni, sem birtist 11. apríl, staðfesta sérfræðingar stærstu banka landsins að lánakjör almennings af húsnæðislánum myndu lækka og batna með upptöku evru. Verðtrygging myndi leggjast af og fyrirsjáanleiki í lánamálum heimila (og fyrirtækja) aukast.

Til viðbótar má lesa úr fréttinni að til viðbótar við lægri grunnvexti mætti bæta vaxtakjör og samkeppnishæfni bankanna með því að leggja af ýmsar séríslenskar reglur sem settar hafa verið vegna smæðar hagkerfisins og krónunnar. Þetta myndi einnig augljóslega leiða af upptöku evru og inngöngu í Evrópusambandið.

Lægri vextir – Arion

Drögum þetta fram. Arion-banki: „Almennt megi vænta þess að með upptöku evru myndu vextir íbúðalána lækka, af þeirri einföldu ástæðu að þeir myndu miðast við evruvexti, og lánin að mestu fjármögnuð af bankanum með innlánum í evrum og sértryggðum skuldabréfum í evrum.“

Lægri vextir – Landsbanki og Íslandsbanki

Landsbankinn og Íslandsbanki eru sagðir taka í svipaðan streng en að þeir hafi ekki lokið „greiningu sinni“ á áhrifum af aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Lægri vextir – Kvika

„Mestu áhrifin myndu næstum örugglega felast í lækkun grunnvaxta sem hafa sögulega verið umtalsvert hærri í evrum en íslenskum krónum. Síðastliðin 25 ár hafa stýrivextir í íslenskum krónum alltaf verið hærri en í evrum og munurinn oftast verið á bilinu 3-5 prósentustig en er í dag rúmlega 5 prósentustig,“ segir í svari Kviku.

Lægra vaxtaálag vegna afnáms sér-íslenskra reglna

Allir bankarnir telja að afnám sér-íslenskra reglna á bankakerfið myndi leiða til lægra vaxtaálags og lægri vaxta, ofan á lægri grunnvexti. Skýrt dæmi kemur fram um þetta í því sem haft er eftir Kviku. „Kvika segir líka mega gera ráð fyrir að vaxtaálag íslenskra banka á íbúalán myndi lækka, annars vegar vegna þess að draga myndi úr séríslenskum álögum á bankakerfið þegar það er orðið hluti af stærra myndsvæði, og hins vegar að líklegt sé að álag á sértryggð skuldabréf, sem bankarnir nota til að fjármagna íbúðalán sín, myndu lækka.“ Ég tek algerlega undir þær ályktanir sem sérfræðingur Kviku dregur: „Mjög erfitt verður fyrir opinbera aðila að réttlæta sérálögur á íslenska banka þegar þeir eru að hluti af stærra samkeppnissvæði.“ Þetta mun líka leiða til lægri vaxta.

Lægri vextir vegna aukinnar samkeppni

Mér fannst hressilegt að sjá Kviku líka staðfesta, það sem ég og ýmsir aðrir höfum bent á, að vextir myndu líka lækka á húsnæðislánum og fyrirtækjalánum vegna aukinnar samkeppni í kjölfar upptöku evru. Með orðum Kviku: „Í dag nýtur íslenskur bankamarkaður ákveðinnar samkeppnisverndar af því að engir erlendir bankar keppa hér á lánamarkaði í íslenskum krónum.“ Aðrir bankar nefndu ekki þennan samkeppnisvinkil sem er þó augljós. Sænskir bankar og aðrir alþjóðlegir bankar voru ekki lengi að hefja viðskipti í Eystrasaltslöndunum eftir upptöku evru þar, almenningi í þeim löndum til hagsbóta. Stærð hagkerfa þeirra var þó jafnlítil eða minni en Íslands, á sínum tíma.

Lægri vextir eru lykilatriði í Evrópuumræðunni

Ég ítreka hrós til Moggans fyrir að vinna efni í þessa frétt, en þetta var falið í blaðinu og ég hvet til þess að blaðið fylgi þessari umfjöllun eftir. Sama gildir um aðra fjölmiðla. Það er furðuleg þögn um íslenskt vaxtastig. Lægri vextir og fjármagnskostnaður eru lykilhagsmunir ungs fólks og húsnæðiskaupenda. Upptaka evru ætti að vera helsta baráttumál samtaka launafólks, neytenda og samtaka í byggingariðnaði. Verktakar segja sjálfir að fjármagnskostnaður sé að sliga þá. Ungt fólk er varla spurt. Enginn talar um evru. Þessa þögn þarf að rjúfa.

Höfundur er alþingismaður Reykvíkinga.