Valdi fiðluna fram yfir ballettinn eftir erfið meiðsli

Á hverju ári heldur Sinfóníuhljómsveitin, í samstarfi við Listaháskóla Íslands, einleikarakeppni sem er opin öllum tónlistarnemum á háskólastigi. Hlutskarpastir í þeirri keppni fá að leika einleik með Sinfóníuhljómsveitinni á tónleikum Ungra einleika.

Ungir einleikarar í ár verða haldnir í Eldborg í Hörpu klukkan 19:30 í kvöld og þar koma fram Halldóra Ósk Helgadóttir söngkona, sem flytur fjórar aríur; Lilja Hákonardóttir flautuleikari, sem flytur Flautukonsert eftir Jacques Ibert; Matthildur Traustadóttir fiðluleikari, sem leikur Fiðlukonsert í a-moll, Op. 82, eftir Alexander Glazunov, og Mariann Rähni píanóleikari, sem leikur Píanókonsert í F-dúr eftir George Gershwin. 

Blaðamaður heyrði hljóðið í einum einleikaranum, hinni 21 árs gömlu Matthildi Traustadóttur og ræddi við hana um æskuna, ferilinn og framtíðina.

Búsetan erlendis mótað persónuleikann og spilamennskuna

„Ég fæddist í Rimini á Ítalíu og bjó þar fyrstu tvo mánuði ævinnar. Við fluttum síðan til Íslands og vorum þar í þrjú ár, þannig ég náði smá leikskóla á Íslandi, áður en við fluttum svo til Tenerife á Spáni,“ segir Matthildur um fyrstu ár sín.

„Mamma og pabbi voru að vinna sem fararstjórar á þeim tíma og þeim bauðst að vera í eitt ár á Tenerife. Nema hvað að þeim leist svo vel á þetta að eftir fyrsta árið ákváðum við að búa þar áfram. Þá var ég búin að læra tungumálið og elskaði að búa þarna og systir mín líka,“ segir hún.

Fjölskyldan ætlaði alltaf að snúa aftur til Íslands en seinkuðu heimförinni stöðugt. Þegar Matthildur var að fara að byrja í menntaskóla ákváðu þau á endanum að snúa heim á ný,

„Okkur leið bara svo ótrúlega vel þarna í sólinni, menningin og fólkið eru svo skemmtileg, að við tímdum ekki að fara fyrr en ég var að fara í menntaskóla. Þá langaði mig aðeins að tengjast betur Íslandi og fólkinu hérna, mynda mér tengslanet á Íslandi og eignast fleiri vini og styrkja sambandið við ömmur og afa,“ segir hún.

Finnst þér þessi fjölbreytti bakgrunnur gefa þér annað sjónarhorn?

„Það að hafa búið á svona mörgum stöðum hefur algjörlega haft áhrif á hvernig ég er sem manneskja. Þetta gefur manni víðari sjóndeildarhring. Það er svo gaman að að kynnast þessum ólíku menningum og læra þessi mismunandi tungumál. Ég hef mikla trú á því að þetta hafi haft áhrif á hvernig ég spila líka,“ segir hún.

„Það að kunna önnur tungumál hefur áhrif á hvernig maður nálgast fiðluna. En auðvitað líka allt þetta fólk sem maður kynnist á Spáni, Ítalíu og síðan í Bandaríkjunum. Allt þetta fólk hefur áhrif á persónuleika manns og persónuleiki manns er það sem skín í gegn í spilamennskunni.“

Bjóst við að námið á Íslandi yrði erfiðara

Matthildur gekk í Kvennaskólann og var samhliða því námi í Menntaskólanum í tónlist. Þrátt fyrir að hafa búið svona lengi frá Íslandi fannst henni námið ekki eins krefjandi og hún hélt fyrirfram.

„Ég bjóst við því að þetta yrði erfiðara og ég held að maður mikli svona hluti of mikið fyrir sér. Maður þarf bara að vera með opinn hug, tilbúinn í þetta og þá einhvern veginn reddast hlutirnir alltaf. Ísland tók vel á móti mér og ég naut þess alveg rosalega mikið að vera hérna í menntaskóla,“ segir Matthildur.

„Síðan hjálpaði kannski líka að skólakerfið á Tenerife er svo ótrúlega strangt að ég var í raun og veru komin einu ári, ef ekki tveimur, á undan í mörgum áföngum, bæði í öllum raungreinum og í sögu. Þannig það var ekki erfitt að koma sér inn í námið á íslensku því margt af þessu var bara endurtekið efni,“ bætir hún við.

„Foreldrar mínir voru líka svo ótrúlega duglegir að halda íslenskunni minni við þannig það var aldrei neitt vesen að lesa og skrifa. Ég missti aldrei úr íslenskunni þegar ég var úti. Ég skrifaði í dagbók á íslensku, var alltaf að lesa bækur á íslensku og talaði við ömmur mínar og afa. Þannig það var í raun og veru ekkert mál að koma heim eftir öll þessi ár,“ segir Matthildur.

Meiðsli aftan í læri höfðu áhrif

Þó Matthildur hafi helgað sig fiðluleiknum var hún lengi vel jafn djúpt sokkinn í ballett og átti mjög erfitt með að velja þar á milli.

„Ég byrjaði í fiðlunáminu og ballettinum á sama tíma þegar ég var sjö ára og var með alveg ótrúlega ástríðu fyrir hvoru tveggja. Ég var alltaf svo spennt yfir því að verða betri og fannst ég aldrei vera eins góð og mig langaði að vera, þannig ég varð að halda áfram til að komast þangað sem mig langaði,“ segir Matthildur.

„Þetta var svolítið tvísýnt, ég var alls ekki ákveðin til að byrja með og tók ballettinum jafn alvarlega og fiðlunáminu.“

„Ég gef alltaf verið svolítið þannig að ef ég byrja í einhverju þá get ég ekki hætt því fyrr en ég er orðin sátt með stigið mitt. Ég hef ekki verið í því að byrja á einhverju áhugamáli og hætta eftir eitt eða tvö ár. Ég var til dæmis í sundi mjög lengi og tímdi alls ekki að hætta fyrr en fyrr en ég hafði bara virkilega ekki tíma til þess að sinna því,“ segir hún.

Ballettinn og fiðluleikurinn séu tengd að miklu leyti og fannst Matthildi ballettinn hjálpa fiðlunáminu og öfugt. Hún hætti svo ekki í balletinum fyrr en hún var sextán ára og spiluðu meiðsli þar inn í.

„Ég var undir svo miklu líkamlegu álagi að læra þessar sólóvaríasjónir í balletinum að ég fékk meiðsli aftan í hægra lærið. Þannig að ég þurfti að taka mér stóra pásu og svo var líka kominn tími á að ákveða á milli balletsins og fiðlunnar. Þá tók ég lokaákvörðunina um að hætta í ballettinum. En ég sakna þess í raun og veru á hverjum einasta degi. Ég vildi ég gæti gert hvoru tveggja á sama tíma en það er því miður bara ekki tími.“

Eitt stórt ævintýri

Matthildur útskrifaðist úr Kvennaskólanum árið 2023 og lauk sama ár burtfaraprófi úr Menntaskólanum í tónlist sem dúx. Hún hélt síðan beint til Ohio í Bandaríkjunum þar sem hún lærir við Oberlin-tónlistarháskólann hjá Sigurbirni Bernharðssyni, fiðluleikara. Síðustu ár hafa því verið viðburðarík.

„Þetta er allt einhvern veginn miklu stærra núna og gerist svo ótrúlega hratt. Mér líður eins og ég hafi verið að spila með MÍT-sinfóníunni í gær. Núna er maður kominn á allt annan stað í ferlinu og fiðlunáminu,“ segir Matthildur um þróun sína síðustu þrjú ár.

„Þetta hefur allt verið svo stórt ævintýri, að komast út í þennan flotta háskóla í Bandaríkjunum og vera þar umkringd frábærum tónlistarmönnum, hágæða kennurum og mjög innspírerandi samnemendum. Þetta hefur verið mikil hvatning fyrir mig að vinna enn harðar að því sem mig langar að ná,“ segir hún,

„Ævintýri er eiginlega bara orðið sem ég myndi nota til þess að lýsa þessu öllu saman. Þetta hefur gerst svo hratt. Allt í einu fór ég til Bandaríkjanna og allt í einu er ég núna að spila með Sinfó.“

Hvernig hafa árin í Bandaríkjunum verið?

„Ég er búin að njóta þeirra í botn. Auðvitað er alltaf erfitt að vera langt frá fjölskyldu og vinum á Íslandi en maður heyrir náttúrulega í þeim alveg oft í staðinn, maður getur alltaf hringt.

Matthildur segist ekki hafa fyllilega gert sér grein fyrir því hvað háskólamenningin væri gjörólík sem hún þekkti frá Spáni og Íslandi.

„Maður er kominn með herbergisfélaga, býr í pínulitlu herbergi með tveimur rúmum og býr með einhverjum alveg ókunnugum og þarf bara að finna út úr hlutunum,“ segir Matthildur. 

Oberlin er mikill háskólabær þannig manni líður hálfpartinn eins og maður búi inni í skólanum að sögn Matthildar.

Hefurðu pælt í næstu skrefum eftir útskrift?

„Það er stóra spurningin. Mig langar heldur betur að taka masterinn einhvers staðar en það er ekkert ákveðið enda ár í að ég þurfi að taka þá ákvörðun. Ég er opin fyrir öllum möguleikum, hef verið að skoða skóla í Þýskalandi en líka þessa frægu skóla í Bandaríkjunum eins og Juilliard, Colburn og Curtis. Þannig að ég er bara svolítið að skoða mig um og kíkja á kennara. Eftir það er draumurinn að bara ferðast eins mikið og ég get, kynnast fleiri menningarheimum og læra fleiri tungumál.

Fyrsta æfingin mögnuð upplifun

Matthildur kemur fram á Ungum einleikurum í kvöld ásamt Halldóru Ósk Helgadóttur , Lilju Hákonardóttur  og Mariann Rähni og flytja þær fjölbreytta dagskrá undir stjórn svissneska hljómsveitarstjórans Baldurs Brönnimann.

Hverju eiga tónleikagestir von á?

„Ég held bara ótrúlega mikilli skemmtun og fallegri tónlist. Ég hlakka ótrúlega mikið til og ég tala ekki bara fyrir mig heldur líka fyrir þær sem spila með mér á tónleikunum.  Við erum allar ótrúlega spenntar yfir þessu og þetta eru allt ótrúlega falleg verk,“ segir Matthildur.

Matthildur mun flytja Fiðlukonsert í a-moll eftir Alexander Glazunov en hana hefur dreymt um að spila hann frá því hún heyrði hann fyrst fyrir tveimur árum. Matthildur spilaði konsertinn á þriðjaárstónleikum sínum í Oberlin á síðasta ári og hefur fallið enn frekar fyrir honum.

„Ég bjóst ekki við því að nokkrum mánuðum seinna væri ég að fara að spila þennan konsert með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Það lifnar allt svo mikið við þegar maður fær að spila með sinfóníuhljómsveit. Maður er náttúrulega vanur að spila konsert þarna með píanóleikara, sem er æðislegt líka en allt í einu er maður farinn að heyra píanópartinn sem trompet, fiðlur og víólu,“ segir Matthildur.

„Fyrsta æfingin var svolítið mögnuð upplifun. Ég var eiginlega að springa bara úr gleði þegar ég heyrði allan þennan kraft koma frá þessari stóru hljómsveit. Þannig ég vona að þessi orka fari beint út í sal í kvöld,“ segir hún að lokum.