Tómas tjáir sig um dóminn

Bjarki Sigurðsson skrifar 23. maí 2026 16:15

Tómas Guðbjartsson, skurðlæknir. Vísir/Egill

Tómas Guðbjartsson læknir segir dóm héraðsdóms í máli ekkju manns sem fékk ígræddan plastbarka árið 2011 innihalda alvarlegar rangfærslur um atvik málsins og ærumeiðandi fullyrðingar um persónu sína, meintar hvatir og meintan ásetning. Hann gagnrýnir að hann hafi ekki fengið að bera vitni fyrir dómi.

Merhawit Tesfaslase, ekkja Andemariams Teklesenbet Beyene, höfðaði mál gegn íslenska ríkinu fyrir héraðsdómi vegna tjóns og miska eftir andlát Andemariams. Hann fékk ígræddan plastbarka í Svíþjóð í aðgerð Paolo Macchiarini. Aðgerðin dró hann til dauða þrjátíu mánuðum síðar. Seinna átti eftir að koma í ljós að Macchiarini hafði ekki fengið leyfi siðanefndar fyrir aðgerðinni og hann dæmdur til fangelsisvistar vegna aðgerðarinnar og tveggja annarra.

Meðferðarlæknir Andemariams var Tómas Guðbjartsson skurðlæknir. Hann tók einnig þátt í aðgerðinni örlagaríku í Svíþjóð.

Í dómnum segir að Tómas hafi sýnt stórfellt gáleysi sem leiddi til tjóns og andláts Andemariams, hann hafi brotið lög og reglur um sjúkraskrár, farið gegn læknalögum og fram hjá yfirmönnum sínum í aðdraganda aðgerðarinnar. Þá segir að Tómas hafi nýtt sér dauðvona mann í viðkvæmri stöðu í auglýsingaskyni og sem tæki til að efla akademískan frama og eigin hagsmuni.

Héraðsdómur viðurkenndi bótaskyldu ríkisins en hún hefur ekki verið ákveðin enn. Þá var ríkinu einnig gert að greiða málskostnað fjölskyldu Andemariams upp á níu milljónir króna.

Alvarlegar rangfærslur

Í yfirlýsingu Tómasar til fjölmiðla í dag segir hann fréttaflutning af málinu hafa verið mikinn og óvæginn.

„Í rökstuðningi dómsins er ekki einungis að finna alvarlegar rangfærslur um atvik málsins, heldur eru þar settar fram mjög ærumeiðandi fullyrðingar um persónu mína, meintar hvatir og meintan ásetning, án þess að ég hafi fengið tækifæri til andsvara. Ég var ekki aðili að dómsmálinu og vissi ekki af því að vitnaleiðslur stæðu yfir. Að auki var enginn þeirra íslensku sérfræðilækna annarra sem komu að greiningu og mati á meðferðarkostum á sínum tíma kallaðir fyrir sem vitni,“ segir í yfirlýsingunni.

Gaf sjálfur ekki skýrslu

Aðeins einn íslenskur sérfræðilæknir hafi verið kallaður til vitnis, læknir sem hafði enga aðkomu að málinu á sínum tíma. Enginn hafi óskað eftir því að Tómas sjálfur gæfi skýrslu.

„Dómurinn horfir algerlega framhjá niðurstöðu hinnar óháðu rannsóknarnefndar Háskóla Íslands og Landspítala háskólasjúkrahúss frá 2017, sem leidd var af Páli Hreinssyni, rannsóknarnefnd sem ræddi við marga lækna sem höfðu komið að málinu auk annarra lækna sem höfðu skoðanir á málinu. Skýrsla rannsóknarnefndarinnar fjallaði ítarlega um þetta mál á sínum tíma frá mörgum hliðum. Mun sú skýrsla þó hafa verið hluti af framlögðum gögnum í málinu,“ segir í yfirlýsingunni.

Ákvörðunin tekin í Svíþjóð

Tómas segir dómara héraðsdóms snúa alvarlega út úr málavöxtum í rökstuðningi sínum og að atvikalýsing þar sé í engu samræmi við það sem raunverulega gerðist í málinu.

„Í þessu sambandi er mikilvægt að það komi fram að tilvísun sjúklingsins til Karolinska sjúkrahússins var vegna geislameðferðar og gerð í nánu samstarfi við sérfræðinga krabbameinsdeildar Landspítala, í samræmi við álit sérfræðinga Massachusetts General Hospital um líknandi meðferð. Ákvörðun um að sjúklingurinn myndi gangast undir plastbarkaaðgerð var einhliða tekin af Karolinska sjúkrahúsinu og ekkert samráð haft við mig eða aðra lækna Landspítalans,“ segir í yfirlýsingunni.

Kallar eftir áfrýjun

Honum þyki vegna þessa óhjákvæmilegt að dómnum verði áfrýjað. Enginn vafi leiki á því að mistök hafi verið gerð við læknismeðferð Andemariams en niðurstaða rannsóknarskýrslunnar sé skýr.

„Það var á ábyrgð lækna Karolinska háskólasjúkrahússins að Andemariam var boðin þátttaka í tilraunameðferð og þeir læknar sem þar störfuðu báru ábyrgð á öllum ákvörðunum um skipulagningu og útfærslu aðgerðarinnar. Jafnframt var það niðurstaða skýrslunnar að íslenskir læknar hefðu einfaldlega ekki verið hafðir með í ráðum um þessi atriði og að læknirinn Macchiarini hefði blekkt mig og fleiri í þessu ferli,“ segir í yfirlýsingunni.

Andemariam hafi ekki einungis verið sjúklingur hans, heldur einnig vinur.

„Ég gerði allt sem ég gat til að hjálpa honum og fjölskyldu hans á þessum tíma. Hugur minn er hjá fjölskyldu Andemariam og ég styð þau öll heils hugar í að leita réttar síns í þessu máli og óska þeim alls hins besta,“ segir að lokum.

Hér fyrir neðan má lesa yfirlýsingu Tómasar í heild sinni.

Yfirlýsing frá Tómasi Guðbjartssyni lækni vegna nýlegs dóms Héraðsdóms Reykjavíkur

Síðastliðinn fimmtudag gekk dómur Héraðsdóms Reykjavíkur í máli fjölskyldu Andemariam Beyene gegn íslenska ríkinu og í kjölfarið varð mikill og óvæginn fréttaflutningur af málinu. Vegna rökstuðnings dómenda fyrir niðurstöðu í málinu og eftirfarandi umfjöllunar fjölmiðla finn ég mig knúinn til að koma yfirlýsingu þessari á framfæri:

Í rökstuðningi dómsins er ekki einungis að finna alvarlegar rangfærslur um atvik málsins, heldur eru þar settar fram mjög ærumeiðandi fullyrðingar um persónu mína, meintar hvatir og meintan ásetning, án þess að ég hafi fengið tækifæri til andsvara. Ég var ekki aðili að dómsmálinu og vissi ekki af því að vitnaleiðslur stæðu yfir. Að auki var enginn þeirra íslensku sérfræðilækna annarra sem komu að greiningu og mati á meðferðarkostum á sínum tíma kallaðir fyrir sem vitni. Aðeins einn íslenskur sérfræðilæknir er kallaður til vitnis, aðili sem hafði enga aðkomu að málinu á sínum tíma, og því mjög umhugsunarvert að hann gæti vitnað um atvik málsins. Hvorki lögmaður stefnanda né íslenska ríkisins óskaði eftir að ég gæfi vitnaskýrslu við aðalmeðferð málsins sem mér þykir sæta mikilli furðu. Dómurinn horfir algerlega framhjá niðurstöðu hinnar óháðu rannsóknarnefndar Háskóla Íslands og Landspítala háskólasjúkrahúss frá 2017, sem leidd var af Páli Hreinssyni, rannsóknarnefnd sem ræddi við marga lækna sem höfðu komið að málinu auk annarra lækna sem höfðu skoðanir á málinu. Skýrsla rannsóknarnefndarinnar fjallaði ítarlega um þetta mál á sínum tíma frá mörgum hliðum. Mun sú skýrsla þó hafa verið hluti af framlögðum gögnum í málinu.

Í rökstuðningi héraðsdóms er alvarlega snúið út úr málavöxtum með þeim hætti að sú atvikalýsing er í engu samræmi við það sem raunverulega gerðist í málinu og hefði án efa mátt leiðrétta ef leitað hefði verið eftir vitnisburði mínum við meðferð málsins. Í þessu sambandi er mikilvægt að það komi fram að tilvísun sjúklingsins til Karolinska sjúkrahússins var vegna geislameðferðar og gerð í nánu samstarfi við sérfræðinga krabbameinsdeildar Landspítala, í samræmi við álit sérfræðinga Massachusetts General Hospital um líknandi meðferð. Ákvörðun um að sjúklingurinn myndi gangast undir plastbarkaaðgerð var einhliða tekin af Karolinska sjúkrahúsinu og ekkert samráð haft við mig eða aðra lækna Landspítalans. Í ljósi þessara röngu fullyrðinga um málsatvik er óhjákvæmilegt að dómi héraðsdóms verði áfrýjað að mínu mati.

Eins og fram hefur komið á fyrri stigum þessa máls, t.a.m. í niðurstöðu framangreindrar rannsóknarnefndar HÍ og LSH, í umfjöllun fjölmiðla af dómsmáli gegn lækninum Macchiarini í Svíþjóð og víðar, leikur enginn vafi á því að mistök voru gerð við læknismeðferð Andemariam Beyene. Niðurstaða rannsóknarskýrslunnar er hins vegar skýr. Það var á ábyrgð lækna Karolinska háskólasjúkrahússins að Andemariam var boðin þátttaka í tilraunameðferð og þeir læknar sem þar störfuðu báru ábyrgð á öllum ákvörðunum um skipulagningu og útfærslu aðgerðarinnar. Jafnframt var það niðurstaða skýrslunnar að íslenskir læknar hefðu einfaldlega ekki verið hafðir með í ráðum um þessi atriði og að læknirinn Macchiarini hefði blekkt mig og fleiri í þessu ferli.

Andemariam Beyene var ekki aðeins sjúklingur minn heldur einnig vinur. Ég gerði allt sem ég gat til að hjálpa honum og fjölskyldu hans á þessum tíma. Hugur minn er hjá fjölskyldu Andemariam og ég styð þau öll heils hugar í að leita réttar síns í þessu máli og óska þeim alls hins besta.

Andahvilft, 23. maí 2026

Tómas Guðbjartsson, læknir

Plastbarkamálið

Mest lesið

Fleiri fréttir