Hin drepleiðinlega Bókun 35

„Sjálfstæði Íslands er ógnað af leynilegri áætlun yfirvalda um að koma Íslandi undir yfirráð erlends stórveldis.”

Þetta er fullyrðing númer eitt. Hún er ansi hressandi. Berum hana saman við aðra setningu og sjáum hvort spennan magnist.

“Með framlagningu þessa frumvarps er leitast við að tryggja fullnægjandi innleiðingu bókunar 35 við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EES-samninginn) í íslenskan rétt.”

Fyrri fullyrðingin er grófleg samantekt á málflutningi þeirra sem eru á móti framlögðu frumvarpi um svokallaða Bókun 35. Fullyrðingin heldur athygli vegna þess að hún er spennandi. Hún inniheldur ráðgátu, skúrk, svik, baráttu frelsis gegn höftum og kúgun, en fyrst og fremst býður hún þér, lesandi góður, sem og þeim sem mælir hana, hlutverk frelsishetjunnar sem stendur keik og hugrökk andspænis hinu illa ofurafli.

Seinni fullyrðingin er hins vegar svo þurr og leiðinleg að hún ætti ekkert erindi í opinbera umræðu ef ekki væri fyrir samhengið við hina fyrri.

Það er vegna þess að Bókun 35 er drepleiðinleg. Það er ekkert áhugavert við hana. Hún er skraufþurr lagfæring á lagatæknilegum vankanta sem rekur rætur sínar til uppruna EES-samningsins. Reyndar var Bókun 35 samþykkt og innleidd strax þá, og finnst í 3. gr. laga nr. 2/1993 í dag, þar sem hún hefur verið í meira en þrjá áratugi.

Ef lesandinn er reiðubúinn til að gera mér smá greiða og reyna allt sitt besta til þess að halda sér vakandi í gegnum smávegis af þessari drepleiðinlegu lögfræði, þá ætla ég að útskýra hvers vegna frumvarp um Bókun 35 er nú til svokallaðrar umræðu á Alþingi.

Löggjöf er svolítið eins og tölvuforrit fyrir samfélagið. Alveg eins og að það getur komið upp galli í einhverju appi í símanum þínum, getur komið upp galli í löggjöf.

Þegar framleiðandi appsins í símanum þínum tekur eftir gallanum, þá lagar hann vonandi gallann, og þá þarftu ekki meira að pæla í honum eftir næstu uppfærslu á appinu. Hið sama gildir um löggjöf, nema að allt gerist hægar. Gallar í löggjöf koma yfirleitt ekki upp fyrr en reynir á löggjöfina fyrir dómi.

Bókun 35, sem hefur alltaf verið hluti af EES-samningnum, við samþykktum fyrir meira en þremur áratugum, og hefur verið hluti af íslenskri löggjöf í allan þann tíma, er dæmi um löggjöf sem reyndist vera með smá galla. Markmið greinarinnar er að tryggja íbúum EES-svæðisins sameiginlegan rétt. Í nokkrum hæstaréttardómum hefur hins vegar komið fram, að ákvæðið er ekki nógu skýrt til þess að allir lesendur þess skilji það á sama veg. Á lagamáli heitir þetta réttaróvissa og þykir hún slæm. Hún er galli.

Frumvarpið sem nú liggur fyrir er lagfæring á þessum galla. Þetta er sama ákvæðið, með sama markmið, sem á að gera nákvæmlega það sama og núgildandi ákvæði var ætlað að gera. Þetta er lagatæknileg lagfæring á galla í löggjöf.

En þetta er drepleiðinlegt stöff. Það er enginn skúrkur, enginn svikari, ekkert samsæri til að svipta þig frelsinu og verst af öllu, er að það er engin hetja til að berja sér á brjóst fyrir að verja land og þjóð gegn ægivaldi og kúgun útlendinganna í erlenda stórveldinu. Hver í ósköpunum ætti að nenna að kynna sér þetta mál? Svarið er: Enginn. Ef allir kjósendur þekktu jafnvel bara grunnstaðreyndirnar í Bókun 35, þá væri enginn að tala um hana, vegna þess að hún er einfaldlega ekki það áhugaverð.

Eina ástæðan fyrir því, að Bókun 35 er fyrirferðamikil í opinberri umræðu, er sú að lagatæknilega orðalagið er rétt svo nógu framandi til þess að stjórnmálamenn, ýmist af óheiðarleika eða strangheiðarlegri vangetu til að skilja, geti búið til hugrenningartengsl við þessi spennandi fyrirbæri; skúrkinn, svikin, frelsið, hetjuna, og síðast en ekki síst, auðvitað, útlendingana sem vilja taka allt dótið okkar.

Eftir stendur að rétt eins og var tilfellið í geðshræringunni yfir Orkupakka 3, þá mun málið steingleymast um leið og það verður samþykkt, vegna þess að öll taugaveiklunin - ekki sum, heldur öll - er grundvölluð alfarið á þeim metnaði sumra stjórnmálamanna, að fá standandi lófaklapp eftir góða sýningu, sem er lítið mál þegar hún er í samkeppni við fyrirlestur um stjórnsýslufræðilega lagatækni eða eitthvað þaðan af leiðinlegra.

Þegar þessari kostulegu sýningu er síðan lokið, þá heldur lífið áfram sinn vanagang, og það eina sem situr eftir er fjarlæg minning um hressandi spennumynd sem væri kannski gaman að sjá einhvern tíma aftur.

En hafið engar áhyggjur, hún verður endursýnd.

Höfundur er fyrrverandi alþingismaður.