Bíður eftir viðbrögðum forsætisráðherra: „Það er gott símasamband við útlönd“

Helga Vala Helgadóttir, lögfræðingur og formaður stjórnskipunar-og eftirlitsnefndar, segist fyrst og fremst vera að bíða eftir viðbrögðum Katrínar Jakobsdóttur, forsætisráðherra, við dómi MDE sem féll í morgun.

„Ég er að bíða eftir viðbrögðum forsætisráðherra. Hún hlýtur að fara að tjá sig fljótlega. Við getum ekki beðið bara af því hún er í útlöndum. Það er gott símasamband við útlönd. Þetta er bara þess háttar mál að það verður að bregðast við. Hvað með alla einstaklingana sem eiga mál í þessum dómi? Hvað með alla einstaklingana sem búið er að dæma?“ spyr Helga Vala sem var til viðtals í útvarpsþættinum Reykjavík síðdegis.

Katrín, forsætisráðherra, er stödd í New York á fundi kvennanefndar Sameinuðu þjóðanna en samkvæmt upplýsingum fréttastofu hyggst hún ekki tjá sig um dóm MDE fyrr en hún kemur aftur til landsins á morgun.

Helga Vala segir að það myndi óneitanlega vekja athygli ef Sigríður Á. Andersen, dómsmálaráðherra, nyti áfram stuðnings frá meirihlutanum. „Það að enginn stjórnarliði hafi látið ná í sig frá því Birgir Ármannsson [þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins] tjáði sig örlítið í morgun, og mér skilst að hann sé hættur að láta ná í sig núna, […] sýnir að það er augljóst að það hriktir mjög í þessum stoðum,“ segir Helga Vala um ríkisstjórnarsamstarfið.

Segir málið miklu stærra en starf dómsmálaráðherra

Helga Vala segir að í húfi sé svo miklu meira en starf Sigríðar Andersen.

„Nú snýst þetta auðvitað ekki um Sigríði Á Andersen sem persónu og hvað hún ætlar að starfa við á morgun. Þetta snýst um það að landsréttur sem er mjög svo mikilvægt millidómstig sem okkur tókst loksins að koma á laggirnar er óstarfhæft. Það hefur verið felld niður öll dagskrá þar út vikuna á meðan fundið er út úr því hvernig þetta dómstig eigi að starfa áfram eftir niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu í morgun.“

Hún segir að niðurstaða MDE sé svo langt yfir alla flokkspólitík hafin að þingmenn verði að láta flokkspólitíkina til hliðar og átta sig á alvarleika málsins.

„Staðan er sú að Mannréttindadómstóll Evrópu komst að þeirri niðurstöðu að skipan dómara hafi ekki verið í samræmi við lög og ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu sem snýr að sjálfstæðum dómstólum og réttlátri málsmeðferð og þá erum við að tala um alla þá dóma og úrskurði sem hafa fallið í Landsrétti frá 1. janúar 2018 þannig að við erum að tala um síðustu 14 mánuði.“

Réttaróvissa framundan og fjölmörgum spurningum ósvarað

Aðspurð hvort skipa þurfi í dóminn á nýjan leik svarar Helga Vala því til að sumir lögspekingar telji að slíkt sé nauðsynlegt. „Í rauninni segja lögin að við víkjum ekki dómurum nema með dómi. Dómarar eru skipaðir ótímabundið og þú getur ekki vikið dómurum til hliðar nema ef þeir missa hæfi sitt – það er að segja ef þeir verða gjaldþrota eða gerast brotlegir við lög – að þá er hægt að víkja þeim úr embætti en svo er auðvitað spurningin sem allir spyrja sig núna, bíddu ef skipan þeirra var ekki í samræmi við lög, er hún þá gild? Þarf að fara í fimmtán dómsmál til að víkja þeim úr embætti? Þetta eru bara þessar risastóru spurningar sem núna eru uppi.“