Endur­reisn mýranna megi ekki bíða lengur

Loftslagsráð, sem veitir íslenskum stjórnvöldum ráð um loftslagsmál, birti í dag samantekt um gildi votlendis og mikilvægi endurheimtar þess. Framræst votlendi er stór uppspretta gróðurhúsalofttegunda á Íslandi. Við framræslu losna gróðurhúsalofttegundir út í andrúmsloftið sem votlendið annars varðveitir. 

Það er því ein mikilvægasta mótvægisaðgerð við loftslagsbreytingum sem Íslendingar geta ráðist í að endurheimta votlendi en sömuleiðis eru votlendi mikilvæg heimkynni fugla og annarra dýra.

Endurheimt langt undir markmiðum

Fram kemur í samantektinni að áætlanir um endurheimt sem stjórnvöld settu hafi ekki gengið sem skyldi. Árið 2026 var miðað að því að 1,9% raskaðs og ónytjaðs votlendis yrði endurheimt, og að árið 2030 yrði sú tala komin í 5,7%. Hins vegar höfðu aðeins 0,5% verið endurheimt árið 2025.

„Það er ekki og seint að auka við þetta og ná meiri árangri en það má ekki bíða lengur,“ segir Halldór Þorgeirsson formaður Loftslagsráðs.

Jafngildi 25 hringvega af skurðum

Votlendi þekur um tíu prósent af flatarmáli Íslands en var framræst í stórum stíl upp úr miðri síðustu öld, einkum til þess að bæta skilyrði til landbúnaðar. Alls voru ríflega 33 þúsund kílómetrar af skurðum grafnir á um 90 ára tímabili að því er fram kemur í samantektinni. Það jafngildir um 25 hringvegum. Umfangsmikill hluti þessa framræsta lands er ekki notaður lengur til ræktar eða beitar.

Eins og segir í samantektinni er endurheimt votlendis „viðamikið og vandasamt verkefni sem krefst markvissrar samvinnu mismunandi hópa samfélagsins, þar sem ríki, sveitarfélög, einkageirinn og almenningur þurfa að róa að sama marki.“

„Ef eining næst um markmið og leiðir gæti endurheimt votlendis, og þar með endurreisn mikilvægs lífsríkis á Íslandi, verið gjöf þjóðarinnar til sín sjálfrar, líkt og átak í landgræðslu og skógrækt í tilefni af 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar var á sínum tíma,“ segir þar sömuleiðis.