Nýr einkunnakvarði er að­eins hluti af sögunni

Nemendur sem nú eru í 10. bekk eiga að útskrifast úr grunnskóla vorið 2027 með tölueinkunnir í stað bókstafaeinkunna. Skólaárið er þegar hafið en enn er unnið að útfærslu breytinganna. Því skiptir máli að spyrja hvaða undirbúning þarf til að nýr einkunnakvarði skili þeim skýrleika, samræmi og jafnræði sem að er stefnt.

Í nýlegu útvarpsviðtali vísaði menntamálaráðherra til þess að horft væri til Svíþjóðar og Singapúr við breytingar á námsmati hér á landi. Ég nýtti mér gervigreind til að taka saman upplýsingar úr opinberum heimildum og lista upp helstu áfanga. Mig langaði sérstaklega að sjá hvaða tíma þessi lönd gefa sér í undirbúning og innleiðingu.

Svíþjóð: Fleiri aðgerðir en nýr einkunnakvarði

Í Svíþjóð er verið að breyta bókstafaeinkunnum í tölueinkunnir á kvarðanum 1–10. Samhliða er námskráin endurskoðuð, ný landsbundin lokapróf innleidd og útreikningi stiga til inntöku í framhaldsskóla breytt. Samræmi á því að nást með fleiri aðgerðum en nýjum einkunnakvarða.

Tímalínan í Svíþjóð:

• 2023: Vinna við úttekt á námskránni hefst
• 2025: Úttektin birtist
• 2026: Þingið samþykkir breytingar á einkunnakerfinu
• 2027: Skolverket á að skila tillögum að nýrri námskrá
• Haust 2028: Innleiðing nýrrar námskrár og einkunnakerfis hefst
• Vor 2031: Fyrsti árgangurinn lýkur grunnskóla með stig til inntöku í framhaldsskóla samkvæmt nýja kerfinu

Það sem vekur sérstaklega athygli mína er að nemendur sem eiga eitt eða tvö ár eftir af grunnskólanum þegar innleiðingin hefst halda áfram samkvæmt eldra kerfi.

Þessi tilhögun vekur spurningu um stöðu nemenda hér á landi sem eru þegar komnir í 10. bekk. Þeir og foreldrar þeirra þurfa frá upphafi skólaárs að vita eftir hvaða viðmiðum námið verður metið og hvernig lokaeinkunn verður ákvörðuð.

Singapúr: Fimm ár frá kynningu að framkvæmd

Í Singapúr var einkunnagjöf á lokaprófi barnaskólans breytt árið 2021.

Tímalínan í Singapúr:

• 2016: Breytingin kynnt
• 2019: Nánari upplýsingar kynntar um námsval og útfærslu nýja kerfisins
• 2020: Nemendur í 5. námsári og foreldrar þeirra fá námsmat birt á nýja kvarðanum til að kynnast honum
• 2021: Fyrstu lokaprófin samkvæmt nýja kerfinu

Þar liðu því um fimm ár frá kynningu að framkvæmd.

Þetta eru ólík kerfi og breytingarnar ekki alveg sambærilegar við þær íslensku. En ef við horfum til þessara landa finnst mér eðlilegt að við horfum líka til undirbúningsins, tímans sem er gefinn og fræðslu fyrir kennara og foreldra.

Hvað þarf að fylgja nýjum einkunnakvarða?

Markmið ráðuneytisins um skýrari einkunnagjöf, aukið samræmi og jafnræði nemenda eru mikilvæg. Til að ná þeim þarf fleira en nýjan einkunnakvarða:

Sameiginlegur skilningur: Skýra þarf hæfni- og matsviðmið aðalnámskrár og útbúa sameiginleg matsdæmi. Sami einkunnakvarði tryggir ekki einn og sér samræmi í mati.

Tími til undirbúnings: Kennarar þurfa tíma til starfsþróunar og samstarfs innan skóla og milli skóla og stjórnendur svigrúm til að leiða vinnuna.

Skýrar upplýsingar: Nemendur og foreldrar þurfa að skilja breytingarnar og hvað einkunnirnar segja um stöðu og hæfni nemenda.

Tölvukerfi sem styðja breytingarnar: Kerfi á borð við Mentor, þar sem kennarar skrá námsmat og nemendur og foreldrar skoða niðurstöður, þurfa að vera tilbúin fyrir nýjan kvarða. Aðlaga þarf þá uppsetningu sem nú miðast við bókstafaeinkunnir áður en breytingarnar taka gildi

Þessir þættir þurfa að haldast í hendur ef breytingarnar eiga að skila tilætluðum árangri.

Fagleg ábyrgð að kalla eftir svigrúmi

Öllu tali um að við kennarar og skólastjórnendur séum ekki tilbúin til breytinga vísa ég til föðurhúsanna. Við erum tilbúin að vinna þessa vinnu og viljum fá svigrúm til að gera hana vel.

Ég fagna frumkvæði KÍ með „Blásum byr í seglin“. Sú vinna þarf að tengjast breytingum á aðalnámskrá og námsmati, svo kennarar geti byggt upp sameiginlegan skilning og þróað framkvæmdina saman.

Við þurfum sameiginleg markmið, skýrar leiðbeiningar og tíma til að undirbúa og innleiða breytingarnar.

Það er fagleg ábyrgð að kalla eftir því.

Höfundur er grunnskólakennari og aðstoðarskólastjóri við Skarðshlíðarskóla.