Úrskurðarnefnd ósammála ráðuneyti í helstu atriðum varðandi Downey-skjöl

Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra sagði í viðtali á Stöð 2 í fyrrakvöld að ráðuneyti hennar hefði lögum samkvæmt neitað um aðgang að gögnum varðandi uppreist æru kynferðisbrotamannsins Roberts Downey. Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefði síðan fallist á sjónarmið ráðuneytisins um að í þeim væru upplýsingar sem ekki væri eðlilegt að veita aðgang að.

Synjun dómsmálaráðuneytisins var kærð af fréttamanni RÚV til úrskurðarnefndar 26. júní í sumar. Aðrir höfðu einnig fengið synjun frá ráðuneytinu. Ef enginn hefði kært synjunina hefði nefndin ekki tekið málið til úrskurðar og ákvörðunin um að neita aðgangi að gögnunum í heild hefði staðið óhögguð.

Í umfjöllun úrskurðarnefndarinnar kemur fram að dómsmálaráðuneytið teldi að umbeðin gögn væru undanþegin upplýsingarétti almennings því þau hefðu að geyma viðkvæmar persónuupplýsingar.

„Ráðuneytið afhendi því ekki gögn er varði einstakar umsóknir um uppreist æru. Þá sé það mat ráðuneytisins að því sé ekki heimilt að birta nöfn þeirra einstaklinga sem hafa vottað góða hegðun einstakra umsækjenda um uppreist æru á grundvelli 9. greinar upplýsingalaga,“ segir úrskurðarnefndin um rök dómsmálaráðuneytisins.

Úrskurðarnefndin er ósammála þessari túlkun í meginatriðum.

Vandséð að sjónarmið um vernd eigi við um ákvörðun ráðherra

„Telur úrskurðarnefnd um upplýsingamál vandséð að sjónarmið um vernd viðkvæmra persónuupplýsinga eigi alls kostar við um þá ákvörðun ráðherra að veita þeim einstaklingi sem kæran lýtur að uppreist æru,“ segir nefndin. Málið í heild falli ekki undir undanþáguákvæði upplýsingalaga.

Var lagt fyrir ráðuneytið að afhenda öll gögn en strika þó yfir símanúmer, netföng og tilteknar upplýsingar í umsögnum tveggja manna sem mæltu með því að Robert fengi uppreist æru. Var þar um að ræða einkamálefni, meðal annars heilsufarsupplýsingar sem nefndin sagði sanngjarnt að færu leynt.

Eftir stendur að veita átti aðgang að öllum skjölum málsins. Gögnin sem átti að afhenda voru í fyrsta lagi umsókn og ítrekun Roberts Downey um uppreist æru, að því undanskildu að strika átti yfir símanúmer og netföng, í öðru lagi vottorð þriggja manna sem mæltu með umsókninni – með fyrrgreindum útstrikunum, og í þriðja lagi tilkynning um reynslulausn frá Fangelsismálastofnun.

Sagði nefnd hafa fallist á sjónarmið ráðuneytis

Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra ræddi mál Roberts Downey á Stöð 2 í fyrrakvöld.

„Það er talað um mikla leyndarhyggju og að dómsmálaráðuneytið hafi farið á svig við upplýsingalög. Það er auðvitað ekki rétt. Við fengum í júní ósk um gögn í máli Roberts Downey og tókum þessa ákvörðun um það, ráðuneytið, lögum samkvæmt, að neita því vegna þess að í þeim kynnu að vera ákveðnar persónulegar upplýsingar sem lögum samkvæmt þurfa að fara leynt,“ sagði dómsmálaráðherra og bætti við.

„Ég vil bara benda á það að úrskurðarnefndin fékk það til umfjöllunar í júní, hefur tekið allan þennan tíma til að fjalla um það og skilaði greinargóðum úrskurði núna í fyrradag þar sem fallist er á þessi sjónarmið dómsmálaráðuneytisins um það að það séu þarna upplýsingar sem ekki er eðlilegt að veittur sé aðgangur að. Þannig að við höfum tekið fullt tillit til þess og birt gögn í máli Roberts Downey með þeim tilmælum sem úrskurðarnefndin kveður á um með því að afmá tilteknar upplýsingar.“

Í viðtali á RÚV þetta sama kvöld tók dómsmálaráðherra enn dýpra í árinni og sagði ráðuneytið hafa „farið þá leið“ að fá úrskurð frá úrskurðarnefnd um upplýsingamál sem hafi fallist á sjónarmið ráðuneytisins að „ekki væri hægt að birta gögnin eins og þau koma fyrir“.

Bjarni sagði dómsmálaráðuneytið hafa haft rétt fyrir sér

Bjarni Benediktsson, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, sagði tók síðan í svipaðan streng og dómsmálaráðherra á blaðamannafundi í gær. Sagði Bjarni að úrskurðarnefnd um upplýsingamál teldi dómsmálaráðuneytið hafa haft rétt fyrir sér þegar það synjaði aðgangi að gögnum varðandi umsókn Roberts Downey um uppreist æru.

Bjarni sagði frá því að Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra hefði sagt sér frá því í lok júlí að Benedikt Sveinsson, faðir hans væri einn meðmælenda í máli barnaníðings sem óskaði uppreistar æru. Vísaði Bjarni í að frá því í júní hefði mál Roberts Downey, sem væri sambærilegt að vissu leyti, verið „komið í farveg til úrskurðarnefndar um upplýsingamál“ eins og forsætisráðherra orðaði það. Lét hann þess ógetið að málið var komið á borð nefndarinnar vegna kæru á hendur dómsmálaráðuneytinu.

Engin fyrirmæli um að „afmá persónugreinanleg gögn“

Að sögn Bjarna þurfti málið einfaldlega að ganga sína leið fyrir úrskurðarnefndinni og nú væri niðurstaðan komin. „Þá var niðurstaðan sú að dómsmálaráðuneytið hefði haft rétt fyrir sér um það að það væri óheimilt að veita fullt aðgengi að þessum gögnum; ráðuneytinu bæri skylda til þess að afmá persónugreinanlegar upplýsingar áður en að gögnin yrðu gerð opinber,“ sagði ráðherrann.

Eins og komið hefur fram úrskurðaði nefndin hins vegar aðeins að strika ætti út símanúmer og netfang í umsókn Roberts og tilteknar upplýsingar í tveimur meðmælendabréfanna sem vörðuðu einkamálaefni og sanngjarnt þótti að opinbera ekki. Öllu öðru átti að veita aðgang að og engin fyrirmæli voru gefin um að afmá persónugreinanlegar upplýsingar á borð við nöfn og kennitölur.