Fengið svör frá Banda­ríkjunum um Ís­lands­yfir­lýsingar Trumps

„Ég vil ekki vera með neinar vangaveltur um þessar viðræður en svo lengi sem samtölin leiða í þá átt að fullveldi Grænlands sé virt, sjálfsákvörðunarréttur þeirra sé virtur, þá held ég að það sé í lagi að fólk tali saman. 

En þá verða þessi prinsipp að vera virt og þau eru alveg skýr og þau prinsipp styðjum við Íslendingar. Ég ætla ekki að fara út í neinar aðrar vangaveltur þegar málið er á svona viðkvæmu stigi,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra.

Gerir þú einhverjar athugasemdir við það að viðræður Trumps og Rutte, framkvæmdastjóra NATO, hafi farið fram án beinnar aðkomu stjórnvalda í Danmörku eða Grænlandi?

„Það vissu allir að þessi samtöl myndu eiga sér stað. Það var líka mikilvægt að Rutte vissi vel og það er alveg vitað hver eru rauðu flöggin hjá Dönum.“ Íslensk stjórnvöld styðji allar þær aðgerðir sem byggi á grunni þeirra prinsippa og um leið haldi bandalaginu saman.

Þorgerður undirstrikar þá yfirlýstu stefnu íslenskra stjórnvalda að ríkisstjórnin standi með Grænlandi og ekki verði samið um fullveldi þeirra eða landskika án aðkomu Grænlendinga.

„Ég heyrði það í þinginu að sumum innan Miðflokksins fannst ég vera með glannalegar yfirlýsingar. Það er ekki glannaleg yfirlýsing að segjast standa með fullveldi Grænlands eða sjálfsákvörðunarrétti þjóða og þeirra. Þetta er það sem við höfum ítrekað og ítreka hér með enn og aftur að það er Grænlendinga þetta mál.“

Fengið staðfest að Trump átti ekki við um Ísland

Athygli vakti á dögunum þegar Trump nefndi Ísland ítrekað opinberlega. Bæði sagði hann Ísland ástæðuna fyrir lækkunum á bandarískum hlutabréfamörkuðum og sakaði NATO um að vera ekki til staðar fyrir Bandaríkin varðandi málefni Íslands.

Þorgerður segir utanríkisráðuneytið hafa fengið staðfest frá bandarískum yfirvöldum að þarna hafi verið um að ræða mismæli og Trump ekki átt við Ísland. RÚV greindi fyrst frá þessu en allar líkur eru á því að Bandaríkjaforseti hafi þarna ætlað að tala um Grænland.

Trump nefndi Ísland á nafn í ræðu sinni á efnahagsráðstefnunni í Davos í Sviss í gær. Augnablikið sést þegar rúmar níutíu sekúndur eru liðnar af myndskeiðinu.

Agnúast ekki út í tal um jarðefni

Trump hefur sagt að rætt hafi verið um aðgang Bandaríkjanna að jarðefnum í Grænlandi í viðræðum hans við framkvæmdastjóra NATO. Aðspurð hvort hún geri athugasemdir við að slíkt sé rætt án beinnar aðkomu fulltrúa Grænlands eða Danmerkur ítrekar Þorgerður að hún vilji ekki vera með vangaveltur á meðan málið sé enn svo óljóst.

Sjá einnig: Sam­komu­lagið veiti Bandaríkjunum að­gang að auðlindum Græn­lands

„Bara enn og aftur. Prinsippin gilda um þetta. Það verður ekki samið um þetta án aðkomu Grænlendinga, bara svo það sé alveg skýrt og konungsríkið Danmörk sé stutt í þá veru. En það er mikilvægt að samtöl eigi sér stað. Það þurfa oft einhver samtöl að byrja og eiga sér stað til þess að höggva á hnúta og við eigum ekki að agnúast í það svo lengi sem menn eru með skýru myndina og prinsippin alveg á hreinu.“

„Ég vona bara að þetta leiði til þess að öryggi á þessum slóðum aukist, eftirlit aukist og fullveldi Grænlands og þeirra réttur sé tryggður,“ segir Þorgerður. 

Það sé af hinu góða að samtöl eigi sér stað en hún taki undir með forsætisráðherra Dana að NATO geti ekki samið um fullveldi Grænlands. Á sama tíma hafa dönsk yfirvöld undirstrikað að þau séu tilbúin í að ræða samkomulag á sviði öryggismála, fjárfestinga og efnahagsmála.

Rutte segir Íslendinga ætla að taka þátt

Framkvæmdastjóri NATO hefur sagt að Ísland muni hafa aðkomu að vörnum Grænlands með einhverjum hætti en ekki tilgreint það nánar. Þorgerður segir engar viðræður við NATO hafa farið fram um þetta sérstaklega á síðustu dögum.

„Það er alveg ljóst að við munum gera það sem þarf til, eins og við höfum verið að gera, til þess að teljast verðugur bandamaður.“

Ísland sé hluti af Arctic 7-samstarfsvettvangi norðurslóðaríkja og stjórnvöld muni gera „það sem þarf til þess að treysta það samband, treysta NATO og tryggja öryggi Grænlendinga á þeirra forsendum.“ Auk Íslands tilheyra Noregur, Svíþjóð, Finnland, Danmörk, Rússland, Bandaríkin og Kanada áðurnefndum hópi norðurslóðaríkja.

Þurfi að efla embætti ríkislögreglustjóra

Aðspurð hvað Ísland geti gert sem herlaus þjóð til að efla varnir Grænlands nefnir Þorgerður að stjórnvöld hafi byggt upp innviði á öryggissvæðinu í Keflavík og haldi því áfram.

„Okkar hlutverk er að sinna þeim þjóðum sem hingað vilja koma og styðja okkar varnir, okkar öryggi og öryggi Atlantshafsbandalagsins á norðurslóðum. Þá erum við að hjálpa til með að þjónusta þá, sem við höfum gert með mjög öflugum hætti.“

„Síðan erum við náttúrulega að efla okkar greiningargetu, við erum að efla okkar þekkingu og ég bara ætla að ítreka það að við verðum að styrkja enn frekar bæði [Landhelgis]gæsluna, ríkislögreglustjóra, sérsveitina, greiningardeildir og svo framvegis, netöryggissveitina okkar. 

Þetta er allt sem við þurfum líka að byggja upp hér innanlands: Þekkingu, kunnáttu og innviði, þannig að við getum einmitt verið hluti af því að tryggja varnir á norðurslóðum.“

Fréttin hefur verið uppfærð.