Frístundastarf mikil­væg stoð í mennta­kerfi Reykja­víkur­borgar

Frístundaheimili og félagsmiðstöðvar skipa stóran sess í lífi barna og unglinga í Reykjavík. Borgin hefur um árabil verið í forystu í þróun frístundastarfs og byggt upp faglegt starf sem nær til stórs hluta barna og unglinga. Árangurinn byggir á markvissri stefnu og öflugum mannauði sem hefur velferð barna að leiðarljósi.

Frístundastarf skiptir börn og unglinga miklu máli, enda fer þar fram þjálfun í grunnfærni sem nýtist þeim alla ævi. Þar er lögð áhersla á að efla félagsfærni, styrkja sjálfsmynd, auka þátttöku og lýðræðisvitund, rækta ábyrgð og styðja við heilbrigðan lífsstíl. Alþjóðlegar langtímarannsóknir sýna að börn og unglingar sem taka þátt í skipulögðu frístundastarfi upplifa meiri vellíðan, standa sig betur félagslega og eru síður líkleg til að hverfa frá námi en þau sem ekki taka þátt¹.

Rannsóknir sýna jafnframt að frístundastarf gegnir mikilvægu hlutverki í forvörnum. Í umfangsmikilli rannsókn breskra stjórnvalda kom fram að þegar dregið er úr félagsmiðstöðvastarfi aukast líkur á neikvæðum samfélagslegum afleiðingum². Slíkar niðurstöður undirstrika að frístundastarf er mikilvæg samfélagsleg fjárfesting.

Þessar niðurstöður endurspeglast einnig í íslensku samfélagi. Frístundaheimili og félagsmiðstöðvar eru lykilvettvangur fyrir félagsþroska, sjálfsmynd og vellíðan barna og unglinga og starfsfólk gegnir þar veigamiklu hlutverki sem fyrirmyndir og stuðningsaðilar³ og 4.

Starfsemi frístundaheimila og félagsmiðstöðva mætti með réttu kalla þriðju stóru stoðina í menntakerfi borgarinnar. Slíkt starf verður ekki gæðastarf nema því stýri hæfir leiðtogar með menntun í tómstunda- og félagsmálafræðum. Mikill mannauður og starfsánægja einkennir starfsemi frístundastarfsins í Reykjavík og eru lykilforsendur þess að börn og unglingar fái að blómstra á eigin forsendum í öruggu og uppbyggilegu umhverfi. Við höfundar hvetjum fólk til að kynna sér störf í boði í frístundaheimilum og félagmiðstöðum þar sem starfsfólkið eins og börnin blómstra á eigin verðleikum.

Í kraftmiklu skóla- og frístundastarfi öðlast börn og unglingar menntun og reynslu til að láta drauma sína rætast og hafa jákvæð áhrif á umhverfi og samfélag.

Höfundar: Steinn Jóhannsson sviðsstjóri skóla- og frístundasviðs Reykjavíkur og Soffía Pálsdóttir skrifstofustjóri frístundamála hjá skóla- og frístundasviði Reykjavíkur.

Youth clubs improve teens’ health, wellbeing and education. Understanding Society / DCMS (2024).

Youth provision and life outcomes: A study of the local impact of youth clubs. Breska menningarráðuneytið (2024).

Kolbrún Þ. Pálsdóttir. Care, learning and leisure: The organisational identity og after-school centers for six to nine-year old children in Reykjavík (2012)

Eygló Rúnarsdóttir. „Maður lærir líka að vera góður“. Sýn unglinga á félagsmiðstöðvar og eigin þátttöku í starfi þeirra (2011)