Hvað ef við erum hrædd við ranga fram­tíð?

Ég skil að fólk vilji framfarir. Ég skil að byggðaþróun sé flókið og margþætt verkefni. Ég skil að fólk óttist framtíðina.

En hvað ef framtíðin sem við óttumst, þar sem er raforkuskortur og flótti frá landsbyggðinni, er í raun tilbúningur frá hagsmunaöflum - og framtíðin sem við ættum að óttast - sé sundurskorið Ísland af illa ígrunduðum orkumannvirkjum og hnignun lífríkisins?

Rúmlega 80% af orkunni sem við öflum (og við öflum miklu meira miðað við höfðatölu en allar aðrar þjóðir í heiminum) fer beint til stórnotenda. Ástæðan fyrir því að talað er um að við sjáum fram á orkuskort í framtíðinni, er sú að það er búið að selja orkuna okkar álverum, gagnaverum, lagareldi o.fl.

Var fólkið í landinu spurt að því, hvort að við vildum fórna náttúrunni okkar fyrir stóriðju? Og hvar liggja mörkin? Hættum við ekki fyrr en allar sveitir og byggðir hafa sjókvíar í firðinum, gagnaver í hlíðunum og virkjun á hálendinu? Það verður aldrei skortur á fólki sem vill byggja slíkt upp. En við þurfum að setja einhver mörk sem eru heilbrigð fyrir okkur og landið okkar. Sjá framtíðina í stærra samhengi.

Hvað ef ég væri haförninn, sem þarf að flýja vindorkugarð í Garpsdal. Og flygi hátt, nógu hátt til þess að forðast hina hvínandi vængi sem sveiflast yfir landinu og búa til rafmagn fyrir mannfólk. Kæmist ég þá nógu hátt, til þess að sjá stóru myndina?

Getum við öll séð stóru myndina?

Þetta snýst ekki um litla bæi á Íslandi. Þetta snýst ekki um einn vindorkugarð, eitt laxeldisfyrirtæki, eina stíflaða á eða eitt votlendi sem er ræst fram fyrir landnotkun. Ég tala ekki fyrir alla sem starfa við náttúruvernd, en það er orðið mjög þreytandi að eltast við litla elda með litlar fötur.

Það þarf breytingu á viðhorfi. Að við stöldrum við og horfum á heildina. Treystum fagfólki á sviði náttúruvísinda. Við, sem tölum fyrir náttúruvernd viljum ekki banna allt. Við viljum skynsemi og virðingu fyrir lífi landsins.

Á milli 70-80% af villtu dýralífi á jörðinni hefur dáið út síðan mannfólkið kom til sögunnar. Á sem rennur óbeisluð til sjávar er sjaldgæf. Land, sem ekki er nýtt, er litið græðgisaugum af fólki með vasana fulla af aurum.

Ennþá, eru á Íslandi 43% af óspilltum víðernum Evrópu, þar sem öll dýr (og við líka) fá að njóta náttúrunnar til jafns. Þetta er eitt af því allra dýrmætasta sem við eigum, og enginn getur frá okkur tekið - nema við sjálf.

Nýverið bókaði sveitarstjórn Norðurþings á fundi sínum, að senda beiðni til ráðuneytis umhverfis- orku og loftslags, um færslu vindorkugarðsins Hnotasteins á Hólaheiði úr biðflokki Rammaáætlunar í nýtingu.

Ég veit að í stóra samhenginu, snýst þetta ekki um einn vindorkugarð, en þessi gjörð finnst mér dæmigerð til þess að lýsa hugsunarhættinum sem ríkir á Íslandi.

Hnotasteinn, vindorkugarður með 40 vindmyllum, á að hvíla á miðri Hólaheiði á Melrakkasléttu. Svæði sem er eitt af örfáum utan hálendis Íslands, sem flokkast undir víðáttumikil víðernasvæði þar sem ummerkja mannsins gætir lítið sem ekkert, langt er í næstu akvegi og engin umfangsmikil mannvirki sjást nema úr mikilli fjarlægð. (víðernakortið)

T.v. Víðernakortið. Frekari upplýsingar um það, hvernig lesa á í kortið eru hér . T.h. Uppdráttur af því, hvar Hnotasteinn á að vera á Melrakkasléttu, úr skýrslu á vef Norðurþings.

Í skýrslu verkfræðistofunnar Eflu kemur fram að í hæstu stöðu eru vindmyllurnar 200 metra háar, og sjást í sirka 20 km fjarlægð. Norðausturvegur, sem liggur yfir heiðina, eru rúmir 18 km, til að setja stærð landsvæðisins í samhengi.

Ég þarf ekki að hafa mörg orð um það, hversu mikilvægt þetta svæði er fyrir fugla, en skemmst er frá því að segja að Fuglavernd mælti með því að Hnotasteinn færi beint í verndarflokk og væri þar framvegis. Lykilatriði er, að ekki er búið að fullvinna umhverfismat og áhrif á náttúruna, en samt kýs sveitarstjórn Norðurþings að óska eftir því að Hnotasteinn fari beint í nýtingu. Það má engan tíma missa!

Tveir sveitarstjórnarfulltrúar, úr röðum VG, bókuðu að þær væru ekki sammála. Það er gott að halda því til haga.

Mér finnst persónulega mjög undarleg þróun, í íslenskri stjórnsýslu, að sveitarstjórnir taki það upp hjá sér að óska eftir tilfærslum í Rammaáætlun, sem er faglegt matstæki. Mér finnst það vera virðingarleysi, og lýsir einmitt gegnumgangandi vandamáli - að fólk ber ekki virðingu fyrir því að landið okkar er ekki bara fyrir okkur.

Ég vil að hlustað sé á vísindafólk sem starfar í faghópum Rammaáætlunar, og skammtímahagsmunir víki fyrir vilja til þess að sjá stóru myndina og stunda ábyrga orkuöflun á Íslandi.

-

Nú eru sveitarstjórnarkosningar á næsta leyti, og ég vil hvetja fólk sem ber hag náttúrunnar fyrir brjósti - og vill að komandi kynslóðir fái að upplifa Ísland eins og við - til þess að bjóða sig fram og taka slaginn. Náttúruverndarsamtök munu styðja við bakið á ykkur.

Höfundur er formaður SUNN, Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi.