Mál­efni eldra fólks

Landssamband eldri borgara leggur ríka áherslu á að félög eldri borgara um allt land láti rödd sína heyrast, í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga. Mikilvægt er að málefni eldra fólks séu sýnileg í kosningabaráttunni og að framboð í hverju sveitarfélagi geri skýra grein fyrir stefnu sinni í málum sem snerta líf og velferð eldra fólks.

Sambandið hvetur aðildarfélög sín til að vera virk í umræðunni, koma sínum helstu áherslum og tillögum á framfæri við frambjóðendur og minna á þau málefni sem skipta eldra fólk mestu máli. Með því að taka virkan þátt í samfélagsumræðunni geta félög eldri borgara haft raunveruleg áhrif á stefnumótun sveitarfélaga til framtíðar.

Landssamband eldri borgara hvetur félögin til að kalla eftir opnum fundum með öllum framboðum í sínu sveitarfélagi. Slíkir sameiginlegir fundir skapa mikilvægan vettvang þar sem frambjóðendur geta kynnt stefnu sína og svarað spurningum beint. Á sama tíma gefst eldra fólki tækifæri til að koma sínum sjónarmiðum á framfæri og leggja áherslu á þau mál sem það telur brýnust.

Með auknu samtali, samvinnu og virkri þátttöku er hægt að tryggja að málefni eldra fólks fái þann sess sem þau eiga skilið í stefnumótun sveitarfélaga. Eldra fólk eru stór og mikilvægur hluti samfélagsins og hafa bæði reynslu og þekkingu sem nýtist vel við uppbyggingu mannvænlegra sveitarfélaga til framtíðar.

Sveitarstjórnarkosningar snúast fyrst og fremst um lífsgæði fólks í nærumhverfi sínu. Fyrir eldra fólk skipta ákvarðanir sveitarfélaga sérstaklega miklu máli, enda hafa þau víðtæk áhrif á þjónustu, húsnæðismál, félagslíf og ýmis gjöld sem snerta daglegt líf. Því er eðlilegt að spurt sé , hvað ætla framboðin um allt land að gera fyrir eldra fólk?

Íslenskt samfélag er að eldast hratt. Hlutfall eldra fólks fer vaxandi á næstu árum og áratugum og því er brýnt að sveitarfélög móti skýra stefnu í málefnum þessa hóps. Hann er fjölbreyttur með mismunandi þarfir og aðstæður, en margir eiga það sameiginlegt að vilja búa áfram í eigin samfélagi, vera virkir þátttakendur í félagslífi og búa við öryggi í húsnæðis- og þjónustumálum.

Félög eldri borgara gegna mikilvægu hlutverki í samfélaginu og hafa mikla þekkingu á stöðu og þörfum hópsins. Þau geta verið öflugur samstarfsaðili þegar kemur að því að móta þjónustu, skipuleggja félagsstarf og leggja til úrbætur. Með markvissu og reglulegu samráði við félögin geta sveitarfélög tekið betri ákvarðanir og tryggt að raddir eldra fólks heyrist.

Mikilvægur vettvangur fyrir slíkt samráð eru Öldungaráðin sem eru lögbundin. Þar eiga að sitja þrír fulltrúar sveitafélaganna, þrír frá félagi eldri borgara og einn frá heilsugæslu. Öldungaráð eiga að fjalla um málefni eldra fólks í samráði við sveitarstjórnir. Þrátt fyrir þessa lagaskyldu eru enn nokkur sveitarfélög sem hafa ekki komið slíkum ráðum á fót eða sinna þeim ekki sem skildi. Það er krafa Landssambands eldri borgara að eftir kosningar muni öll sveitarfélög sinna þessu lögboðna verkefni sínu. Öldungaráð geta gegnt lykilhlutverki við að greina þarfir eldra fólks, fylgjast með þróun þjónustu og koma með tillögur að úrbótum.

Fjárhagsleg staða margra eldri borgara er viðkvæmt mál. Þótt sumir búi við góðan lífeyri eru margir sem hafa takmarkaðar tekjur. Ein leiðin til að koma á móts við þann hóp er að veita tekjulágum enn frekari afslátt af fasteignagjöldum en nú er gert. Þessi afsláttur er í dag mjög mismunandi eftir sveitarfélögum.

Einnig mætti auka lífsgæði þessa hóps með því að veita þeim frístundastyrk, svipað og tíðkast fyrir börn og ungmenni. Með slíkum stuðningi gætu fleiri tekið þátt í líkamsrækt, menningarstarfi eða öðru félagsstarfi. Virkt félagslíf og hreyfing hafa jákvæð áhrif á heilsu og vellíðan og geta dregið úr einangrun og einmanaleika.

Húsnæðismál eru annað stórt viðfangsefni. Víða vantar hagkvæmt og aðgengilegt húsnæði fyrir eldra fólk sem vill minnka við sig eða flytja í hentugri íbúðir. Sveitarfélög geta lagt sitt af mörkum með því að tryggja nægar lóðir fyrir óhagnaðardrifin húsnæðisfélög sem byggja íbúðir á viðráðanlegu verði. Slík uppbygging getur stuðlað að auknu öryggi og betri lífsgæðum fyrir eldra fólk.

Mikilvægt er að sveitarfélög haldi verðlagi á þjónustu í skefjum. Gjöld fyrir ýmsa þjónustu sem eldra fólk nýtir, svo sem heimaþjónustu, félagsstarf eða aðra velferðarþjónustu, geta fljótt orðið þung byrði ef þau hækka mikið. Markmiðið ætti að vera að tryggja að eldra fólk hafi raunhæfan aðgang að þeirri þjónustu sem það þarf á að halda.

Sveitarstjórnarkosningar eru mikilvægt tækifæri til að ræða þessi mál af festu og ábyrgð. Eldra fólk er stór og vaxandi hópur í samfélaginu og hafa lagt sitt af mörkum til uppbyggingar þess. Það er því sjálfsagt að framboð um allt land setji málefni þeirra í skýran forgang. Með auknu samráði, markvissum aðgerðum og framsýnni stefnu er hægt að skapa samfélag þar sem fólk getur notið efri áranna með reisn, við öryggi og góð lífsgæði.

Höfundur er formaður Landssambands eldri borgara.