Nýtt Álfta­nes á einu kjör­tíma­bili

Á síðustu árum hefur íbúum Garðabæjar fjölgað hratt. Hér er ekki verið að vísa til sameiningarinnar við Álftanes árið 2013, heldur þeirrar uppbyggingar sem hefur átt sér stað síðan þá. Frá 2013 hefur íbúafjöldi aukist um rúmlega 50% og í byrjun árs voru íbúar orðnir tæplega 21 þúsund.

Á síðasta kjörtímabili nemur fjölgunin því sem jafngildir einu Álftanesi. Það er veruleg breyting á svo skömmum tíma og sýnir að Garðabær er orðinn eftirsóknarverður kostur fyrir fjölbreyttan hóp nýrra íbúa. Sú þróun er jákvæð, en hún setur jafnframt skýrar kröfur á skipulag og innviði.

Þegar uppbygging fer fram úr innviðum

Svona hröð fjölgun gerist ekki af sjálfu sér. Hún er afleiðing ákvarðana um skipulag, þéttleika og uppbyggingarhraða. Slíkar ákvarðanir kalla á að innviðir og þá sérstaklega samgöngur, þróist samhliða.

Reynslan bendir til þess að það hafi ekki alltaf gengið eftir. Í eldri hverfum bæjarins er aðgengi almennt gott, en í nýrri hverfum eins og Urriðaholti og í kringum Kauptún hefur myndast álag sem margir kannast við. Þar er upplifun íbúa og þjónustuaðila sú að tengingar inn og út úr hverfum ráða ekki við umferðarmagn á álagstímum.

Þegar slíkt ástand verður viðvarandi er það yfirleitt ekki tilviljun heldur merki um að forsendur skipulags hafi ekki haldið í framkvæmd.

Einbreiðar lausnir í tvíbreiðum vexti

Í umræðu um þróun nýrra hverfa hefur komið fram að forsendur um samsetningu íbúa og ferðavenjur hafi ekki alltaf gengið eftir. Það skiptir máli, því slíkar forsendur liggja til grundvallar ákvörðunum um vegakerfi, tengingar og bílastæði.

Gögn um bílaeign í Garðabæ benda til þess að um einn bíll sé á hvern íbúa 17 ára og eldri. Ef sú mynd er lögð til grundvallar má gera ráð fyrir að 250 nýjar íbúðir kalli á að lágmarki 500 bílastæði, auk þess sem tryggja þarf að umferð komist greiðlega til og frá svæðinu.

Ef skipulag gerir ráð fyrir minni umferð en raunveruleikinn krefst, þá birtist það ekki á teikniborðinu, heldur í daglegum töfum í umferðinni.

Ekki byggja á vonum, heldur gögnum

Það er ólíklegt að ný hverfi í Garðabæ byggist upp að verulegu leyti af fólki sem velur sér bíllausan lífsstíl. Skipulag þarf því að taka mið af raunverulegri hegðun íbúa, ekki æskilegum sviðsmyndum.

Þegar ákvarðanir um uppbyggingu eru teknar án þess að slík gögn séu lögð til grundvallar skapast hætta á að hagsmunir annarra en íbúanna fái meira vægi en eðlilegt er. Afleiðingin er sú að innviðir dragast aftur úr og vandinn flyst inn í daglegt líf fólks.

Er kerfið tilbúið fyrir 25 þúsund íbúa?

Samkvæmt húsnæðisáætlun er gert ráð fyrir um 23% fjölgun íbúa á næstu 10 árum. Það þýðir að íbúar Garðabæjar gætu orðið yfir 25 þúsund áður en langt um líður.

Þetta er ekki spurning um hvort vöxtur eigi sér stað, heldur hvort bæjarfélagið sé undir það búið. Ef núverandi áskoranir í samgöngum eru ekki leystar munu þær margfaldast með áframhaldandi uppbyggingu.

Ákvörðun um forgangsröðun

Kjarni málsins er einfaldur: uppbygging þarf að fara fram samhliða fjárfestingu í innviðum. Það krefst skýrra forsendna, gagnadrifinnar ákvarðanatöku og þess að hagsmunir íbúa séu settir í forgang.

Í komandi kosningum skiptir máli að velja til verka fólk sem leggur áherslu á raunhæft skipulag, skilvirka framkvæmd og ábyrgð í uppbyggingu bæjarins. Ég valdi að ganga til liðs við Viðreisn í Garðabæ vegna þess að þar er vilji til að ráðast í nauðsynlegar breytingar, með skýrari forgangsröðun, hraðari ákvarðanatöku og skipulagi sem þjónar hagsmunum íbúa.

Höfundur skipar 5. sæti á lista Viðreisnar í Garðabæ.