Byltingarvörðurinn herðir tökin á stjórnar­taumunum

Meðlimir þjóðaröryggisráðs Íran, háttsettir menn á skrifstofu æðstaklerksins og herforingjar úr byltingarverðinum taka nú allar helstu ákvarðanir í landinu, samkvæmt heimildarmönnum Reuters og annarra miðla ytra.

Mojtaba Khamenei, nýr æðstiklerkur Íran, hefur ekki sést opinberlega síðan hann var valinn í embættið. Hann er sonur Ali Khamenei, fyrrverandi æðstaklerks sem felldur var í loftárás í upphafi árása Bandaríkjanna og Ísrael á Íran. Mojtaba mun hafa særst alvarlega í sömu árás og faðir hans og aðrir fjölskyldumeðlimir dóu í og hefur verið í felum síðan.

Byltingarvörður Íran spilaði stóra rullu í því að koma Mojtaba til valda.

Í samtali við Reuters segir pakistanskur embættismaður að Íranir séu mjög lengi að taka ákvarðanir. Pakistanar hafa reynt að miðla málum milli Bandaríkjamanna og Írana.

„Það er víst ekkert ákvörðunarferli. Stundum tekur það tvo til þrjá daga að fá svar.“

Fréttakona New York Times, sem sérhæfir sig í málefnum Íran, lýsti stöðunni þar á dögunum á þann veg að það væri ekki lengur einn forstjóri sem réði öllu. Núna væri hægt að líkja stjórnvöldum við stjórn fyrirtækis, þar sem margir kæmu að því að taka ákvarðanir.

Allir „stjórnarmeðlimirnir“ eiga það sameiginlegt að vera í eða hafa verið í byltingarverði Íran, eins og „stjórnarformaðurinn“ Mojtaba Khamenei. Margir þjónuðu með honum í sömu herdeildinni í stríðinu gegn Írak á árum áður.

Enginn talar við Khamenei með rafrænum hætti og eru skilaboð til hans borin af sendlum. Hann svarar svo og eru svör hans borin til baka.

Sagður ætla að halda hverkví áfram

Hægagangurinn er samkvæmt greinendum og sérfræðingum þó ekki eingöngu vegna flókins ákvörðunarferlis og hægvirkra boðleiða, heldur einnig vegna þess að kröfur Bandaríkjamanna í garð Írana eru mun meiri en ráðamenn í Íran geta sætt sig við.

Íranir vörpuðu á mánudaginn fram tillögum að sáttum við Bandaríkjamenn en samkvæmt þeim yrði spurningin um kjarnorkuáætlun Íran lögð til hliðar á meðan unnið yrði úr málefnum Mið-Austurlanda og Hormússunds.

Bandaríkjamenn hafa ítrekað krafist þess að Íranir slái kjarnorkuáætlunina alfarið af borðinu. Þeir vilja að Íranir gefi frá sér það úran sem þeir hafa þegar auðgað og samþykki að auðga ekki meira.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, mun ekki hafa verið sáttur við áðurnefndar tillögur Írana og er hann sagður hafa sagt ráðgjöfum sínum að búast við því að herkvíin gegn Íran muni vara til langs tíma.

Sjá einnig: Fram­lengir vopna­hléið og herkvína

Forsetinn er sagður telja að áframhaldandi herkví fæli í sér minni áhættu en að hefja árásir á nýjan leik eða ljúka stríðinu gegn Íran.

Í færslu sem hann birti á samfélagsmiðli sínum í morgun hótaði Trump ráðamönnum í Íran enn eina ferðina og sagði þá ekki geta girt sig í brók. Leiðtogar ríkisins þurfi að gera samkomulag um kjarnorkuáætlun Íran annars verði honum að mæta.

Með færslunni, sem hann birti um klukkan fjögur að nóttu til að staðartíma, fylgdi meðfylgjandi mynd.

Trump fór í gærkvöldi hörðum orðum um Friedrich Merz, kanslara Þýskalands. Það er eftir að Merz sagði opinberlega á dögunum að Íranir hefðu leikið á Bandaríkjamenn og væru að spila með þá.

„Forysta Íran er að niðurlægja heila þjóð, sérstaklega þessi svokallaði Byltingavörður. Þannig að ég vona að þetta taki enda sem fyrst.“

Í færslu á Truth Social skrifaði Trump að Merz vissi ekkert hvað hann væri að tala um. Ef Íranir eignuðust kjarnorkuvopn myndu þeir halda öllum heiminum í gíslingu og sagðist Trump vera að gera það sem nauðsynlegt væri og að aðrir þjóðarleiðtogar heims hefðu átt að gera fyrir löngu síðan.

„Engin furða að Þýskalandi vegna svona illa, bæði efnahagslega og á öðrum sviðum!“

Lars Klingbeil, fjármálaráðherra Þýskalands, gagnrýndi Trump einnig í dag. Hann sagði meðal annars að „óábyrgt“ stríð Trumps gegn Íran hefði dregið verulega úr hagvexti í Þýskalandi.

Áhrif stríðsins á Þýskaland væru mikil, þó Þjóðverjar kæmu ekki nálægt því. Það fyndist sérstaklega við bensíndælurnar og á hærri orkukostnaði.

Vilja hvorugir gefa eftir

Hvorug fylkingin virðist tilbúin til að gefa eftir að svo stöddu. Bandaríkjamenn telja sig geta þvingað Írani til eftirgjafar en ráðamenn í Íran telja að þeir geti staðið þrýsting Bandaríkjanna af sér.

Einn sérfræðingur sagði Reuters að markmið Írana virtist vera að tryggja áframhaldandi stjórn þeirra á ríkinu, koma í veg fyrir að átökin hefjist aftur að fullu og að varðveita samningsstöðu þeirra, sérstaklega varðandi Hormússund. Þannig væri markmið þeirra að styrkja stöðu sína að stríðinu loknu.

Í millitíðinni koma átökin verulega niður á almenningi í Íran. Efnahagsvandræði hafa lengi plagað ríkið og leiddi það til umfangsmikilla mótmæla í fyrra og upphafi þessa árs. Þau mótmæli voru barin niður af mikilli hörku.

Síðan átökin í Mið-Austurlöndum hófust, þegar Bandaríkjamenn og Ísraelar hófu árásir á Íran og Íranir gerðu umfangsmiklar árásir á nágrannaríki sín, hefur efnahagsástandið í Íran versnað til muna. Trump vonast til þess að ástandið verði enn verra og vill þannig þvinga Írani til að gefa eftir.