Mis­munum grunnskóla­barna í sumar­frí­stunda­kerfi Reykja­víkur­borgar

Nú nálgast sumarið með björtum nóttum, hlýnandi veðri (vonandi) og fyrir fjölmarga foreldra grunnskólabarna yngstu bekkja í grunnskóla, stressi og fjárútlátum. Einnig nálgast sveitastjórnakosningar og því er tilvalið fyrir borgarfulltrúa eða tilvonandi borgarfulltrúa að sýna það í verki að þeir geti gert einfaldar og sjálfsagðar breytingar til að bæta þjónustu við borgarbúa.

Grunnskólar Reykjavíkur eru ekki starfandi frá 10. júní til 24. ágúst, mun lengra tímabil en foreldrar geta tekið sér frí og því þarf að hafa einhverja starfsemi fyrir börn hluta af þessu tímabili. Yfir veturinn starfrækir Reykjavíkurborg frístundastarf fyrir grunnskólanema þar sem flest börn fyrstu bekkja grunnskóla dvelja eftir að skóla lýkur. Reynsla minnar fjölskyldu af þessu starfi er afar jákvæð. Starfið er vandað og þar vinnur metnaðarfullt starfsfólk sem heldur uppi mjög fjölbreyttu starfi sem bæði barn og foreldar eru afar ánægð með.

En nú er að koma sumar. Frístundaheimilin starfrækja vissulega sumarnámskeið frá 8.30-16.30 alla virka daga í sex og hálfa viku yfir sumartímann. En sá er galli á gjöf Njarðar að frístundaheimilin fá einungis fjármagn til að sinna um helmingi af eftirspurninni og færri komast að en vilja.

Í velferðarþjóðfélagi myndi maður ætla að hægt væri að fjármagna þetta starf svo að öll börn komist að. Frístundin er ekki starfrækt í 4 vikur í júlí svo ætla má að nánast allir foreldrar hafi þörf fyrir allar vikurnar sem eru í boði og best væri að börn gætu verið á sínu hefðbundna frístundaheimili, nálægt heimili sínu.

Fyrst starfið er ekki nægilega fjármagnað og því um takmörkuð gæði að ræða mætti ætla að borgin myndi allavega skipta þessum gæðum á réttlátan hátt. En það er fjarri lagi. Opnað er fyrir umsóknir á tilteknum degi og tíma á vorin. Þeir foreldrar sem vita hvernig kerfið virkar sitja tilbúnir við tölvuna og skrá sitt barn á allar þær vikur sem þeir óska eftir. Reglan við inntöku er: Fyrstur kemur, fyrstur fær. Þau sem eru fyrst til að skrá sín börn fá því pláss í allar þær vikur sem þau óska eftir, en þau sem á eftir koma fá kannski ekkert. Engin önnur viðmið eru við inntöku, hvorki félagsleg eða efnahagsleg staða foreldra né annað sem getur veitt börnum forgang. Þau sem sækja um á slaginu kl. 10 fá allt á meðan þau sem sækja um fimm mínútum seinna fá ekkert.

Um er að ræða niðurgreidda þjónustu á vegum borgarinnar sem kostuð er með útsvari sem við borgarbúar greiðum í sameiningu til samreksturs samfélagsins okkar.

Þetta ósanngjarna kerfi bitnar í fyrsta lagi á börnunum sjálfum sem mörg hver vilja helst vera í sumarfrístund með bekkjarfélögum sínum. Í öðru lagi snýr óréttlætið að foreldrum í efnahagslegu tilliti því hér er um mikla mismunun að ræða hvað varðar skiptingu á almannagæðum. Hver vika í sumarfrístund kostar um 16.000 krónur en til samanburðar eru flest önnur úrræði, svo sem sumarnámskeið fyrir börn á vegum íþróttafélaga eða annarra, tvisvar sinnum dýrari. Það getur því munað miklu í kostnaði fyrir þá foreldra sem neyðast til að kaupa námskeið annars staðar allt sumarið.

Þá er fyrirkomulag af þessu tagi, sem krefst þekkingar á kerfishlið umsóknar, til þess fallið að mismuna börnum innflytjenda og annarra nýrra Íslendinga sem ekki tala íslensku sem fyrsta mál og búa að smærra tengslaneti. Slíkir hópar mega síst við því að verða af þjónustu á borð við sumarfrístund. Foreldrar sem sinna grunn- og bráðaþjónustu, til dæmis heilbrigðisstarfsfólk, hafa sömuleiðis síðri tök á því að vakta umsóknarglugga klukkan 10 að morgni. Þá geta veikindi einnig valdið því að ekki sé hægt að vakta gluggann.

Það er erfitt að ímynda sér að nokkur starfsmaður né borgarfulltrúi Reykjavíkurborgar telji að núverandi kerfi sé sanngjarnt eða í lagi. Fyrstur kemur, fyrstur fær sem í praxís þýðir allt eða ekkert, allt fyrir börn foreldra sem hafa gott aðgengi að interneti á sérstökum tíma dags og ná að komast fyrst inn í kerfið og ekkert fyrir hin, er algjörlega óásættanlegt.

Ég spyr því: Hvaða stjórnmálaflokkur ætlar að breyta þessu?

Höfundur er móðir grunnskólabarns í Reykjavík