Er Borgar­línan ó­þörf og illa hugsuð fram­kvæmd á tíma tækni og breytinga?

Hægri settar strætóakreinar með snjallstýringu og gervigreind eru raunhæf, hagkvæm og fljótleg leið til að bæta almenningssamgöngur í Reykjavík. Í stað þess að ráðast í mjög kostnaðarsamar framkvæmdir með miðjusettum sérakreinum og stórum stöðvum, eins og í Borgarlínuverkefninu, er hægt að nýta núverandi gatnakerfi betur og ná fram sambærilegum ávinningi á mun lægri kostnaði.

Í fjölmörgum stórborgum heims hefur þessi leið reynst vel. New York hefur byggt upp umfangsmikið net strætóakreina við kantstein og beitir myndavélum til að tryggja að akreinarnar nýtist strætisvögnum. London hefur í áratugi notað slíkar akreinar sem burðarás almenningssamgangna. Toronto hefur með RapidTO innleitt hægri settar forgangsakreinar sem hafa bætt stundvísi og stytt ferðatíma. Þá nota borgir á borð við Paris, Sydney og Seoul sambærilegar lausnir á helstu stofnæðum. Alþjóðlegar hönnunarleiðbeiningar frá NACTO og bandarísku samgönguyfirvöldunum (FTA) viðurkenna þessa nálgun sem staðlaða og árangursríka aðferð til að forgangsraða almenningssamgöngum.

Helsti kostur hægri settra akreina er að þær nýta þá innviði sem þegar eru til staðar. Í mörgum tilvikum nægir að endurmerkja núverandi akrein, bæta við skiltum, snjallljósum og eftirlitsmyndavélum. Þannig má komast hjá umfangsmiklum breytingum á götum, færslu lagna og byggingu stórra miðjustöðva. Þetta dregur verulega úr kostnaði og styttir framkvæmdartíma. Með nútímalegri tækni er hægt að auka árangurinn enn frekar. Forgangur á umferðarljósum tryggir að strætó fái grænt ljós þegar hann nálgast gatnamót. Gervigreind getur stýrt ferðatíðni, fylgst með farþegafjölda og brugðist við umferð í rauntíma. Myndavélakerfi sjá til þess að einkabílar noti ekki akreinarnar ólöglega. Slíkt „AI Strætó“ kerfi getur bætt þjónustu verulega án þess að byggja dýr og ósveigjanleg mannvirki.

Þessi nálgun hefur einnig þann kost að vera sveigjanleg. Hægt er að innleiða hana í áföngum og laga hana að reynslu og þörfum. Ef ákveðnir kaflar reynast vel má lengja kerfið smám saman. Ef breytingar verða á byggð eða ferðavenjum er auðveldara að breyta leiðum og akreinum en þegar fjárfest hefur verið í föstum og kostnaðarsömum miðjustöðvum.

Fyrir Reykjavík gæti þetta verið skynsamleg leið til að bæta almenningssamgöngur á skemmri tíma og með mun minni fjárútlátum en við hina kostnaðasömu Borgarlínu. Með hægri settum forgangsakreinum, snjallljósum og gervigreind væri hægt að hraða Strætó, auka áreiðanleika og bæta þjónustu við farþega án þess að leggja í jafn umfangsmiklar framkvæmdir og miðjusett Borgarlína krefst. Einfalst er að láta stærri vagna aka eftir stofnæðum og mislitla vagna inn í hverfin þar sem gervigreind sér um allar upplýsingar í rauntíma.

Í stuttu máli: Hægri settar strætóakreinar með AI-stýringu sameina hagkvæmni, sveigjanleika og hraða innleiðingu. Þær hafa sannað gildi sitt í mörgum af stærstu borgum heims og gætu orðið skilvirk og raunhæf leið til að efla almenningssamgöngur í Reykjavík.

Nú er lag að stoppa þessa brjálæðislegu framkvæmd áður en það er of seint.

Höfundur er oddviti Okkar borgar.