Fyrstu lotu friðarviðræðna Banda­ríkjanna og Íran lokið

Í sameiginlegri yfirlýsingu snemma á mánudag sögðu fulltrúar sáttasemjara frá Katar og Pakistan að „háttsett nefnd“ hefði samþykkt „vegvísi að endanlegu samkomulagi innan 60 daga“. Í frétt BBC um málið er haft eftir utanríkisráðherra Írans, Seyed Abbas Araghchi, að viðræðurnar hefðu „skilað miklum árangri“ til að binda enda á átökin í Líbanon.

Í sameiginlegri yfirlýsingu sáttasemjaranna kom fram að „samskiptaleið“ hefði verið komið á „til að forðast atvik og misskilning með það að markmiði að tryggja örugga siglingu kaupskipa um Hormússund“.

Vilja binda enda á hernað í Líbanon

Báðir aðilar samþykktu einnig að koma á fót „afvopnunardeild“ milli Bandaríkjanna, Írans og Líbanons, með aðstoð fulltrúa ríkja sem aðstoða við viðræður, til að binda enda á átök og hernaðaraðgerðir í Líbanon.

Viljayfirlýsingin sem undirrituð var í síðustu viku felur í sér skuldbindingu um að ná endanlegu samkomulagi innan 60 daga, auk þess að binda enda á bardaga á „öllum vígstöðvum“, þar á meðal í Líbanon, og enduropnun Hormússunds. Í erlendum miðlum hefur verið greint frá því um helgina að Bandaríkin segi sundið opið en írönsk yfirvöld segjast hafa þurft að loka því aftur vegna áframhaldandi átaka Ísrael í Líbanon. 

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, brást harkalega við því og sagði í yfirlýsingu að það yrði ekkert Íran ef sundinu yrði lokað. Trump sagði einnig á samfélagsmiðlum að Íran yrði að láta af öllum aðgerðum í Líbanon og að það yrði brugðist við því ef það yrði ekki gert. Greint er frá á Guardian.  Í frétt AP segir að þessar yfirlýsingar hafi gert það erfitt að halda Íran við efnið í samningaviðræðunum. 

Hafa banað tugum 

Frá því að viljayfirlýsingin var undirrituð hafa bardagar milli Hezbollah og ísraelskra hersveita í suðurhluta Líbanons aukist og ísraelskar loftárásir hafa að sögn heilbrigðisráðuneytisins banað tugum Líbanona, þar á meðal konum og börnum.

Á sunnudag var greint frá því að átök hefðu minnkað en Benjamín Netanahjú forsætisráðherra Ísraels fullyrti að ísraelski herinn myndi dvelja áfram í suðurhluta Líbanons eins lengi og nauðsynlegt væri til að vernda norðurhluta Ísraels. Leiðtogi Hezbollah, Naim Qassem, vill enga ísraelska hernaðarviðveru í suðurhluta Líbanons og sagði að Hezbollah myndi verja sig.

Vance með Kushner

Áður en viðræðurnar hófust í svissneska dvalarstaðnum Bürgenstock sagði aðalsamningamaður Bandaríkjanna, varaforsetinn JD Vance, að Trump hefði beðið samningamenn um að „snúa við blaðinu“.

Hann bætti við að ef forysta Írans væri tilbúin að hætta að vera „drifkraftur óstöðugleika á svæðinu“ og gefa upp „kjarnorkuvopnaáform sín til lengri tíma“, þá væru Bandaríkin „tilbúin að gjörbreyta sambandi“ sínu við þau.  Í frétt BBC um málið kemur fram að Íran hafi ávallt haldið því fram að kjarnorkuáætlun þeirra sé friðsamleg.

Með Vance í för voru tengdasonur Trumps, Jared Kushner, og sérstakur sendifulltrúi, Steve Witkoff. Ghalibaf var í fylgd með utanríkisráðherra Írans, Abbas Araghchi. Forsætisráðherra og herforingi Pakistans og forsætisráðherra Katars voru einnig þar en þau hafa gegnt hlutverki sáttasemjara í stríðinu og hýstu fyrri samningalotu milli Bandaríkjanna og Írans.

Fagnar áframhaldandi viðræðum

Katar hefur einnig haft milligöngu og seint á sunnudag sagði Sheikh Mohammed bin Abdul Rahman Al Thani, forsætisráðherra Katars, að hann fagnaði áframhaldandi viðræðum Bandaríkjanna og Írans.

Í frétt BBC segir að þó svo að Íran og Bandaríkin hafi náð samkomulagi um enduropnun Hormússunds fyrir helgi eigi enn eftir að semja um kjarnorkuáætlun Írans.