Klerka­stjórnin missir tökin

„Ef þið gerið árásir á okkur munum við ráðast á ykkur,“ sagði Mohammad Baqer Qalibaf, forseti íranska þingsins í dag.

Í frétt Reuters segir að svo virðist sem að þingforsetinn hafi sent út þessa hótun í kjölfar þess að Pete Hegseth, varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, sagði að olíuflutningaskip Íran væru „varnarlaus“ og auðveld skotmörk.

Er það í kjölfar þess að Íranir og Bandaríkjamenn skiptust á árásum yfir helgina, sem leiddi til töluverðrar hækkunar á olíuverði. Bandaríkjamenn sögðu Írana hafa skotið að herskipum þeirra sem eru með Íran í herkví og var því svarað með árásum á þrjú írönsk olíuflutningaskip.

Mohsen Rezaei, formaður þjóðaröryggisráðs Íran, tilkynnti í gær að nýtt bannsvæði yrði kynnt í Hormússundi og að öll skip sem siglt yrði gegnum það myndu verða beitt refsiaðgerðum og þvingunum. Hann sagði að sundið yrði ekki opnað aftur fyrr en Bandaríkjamenn láti af ógnunum sínum og árásum.

Stríð Bandaríkjanna gegn Íran hefur um nokkurt skeið í rauninni snúist um það hver geti þolað átökin lengur. Bandaríkjamenn hafa reynt að þvinga klerkastjórnina til uppgjafar með herkví og með því að reyna að einangra Íran frá öðrum ríkjum.

Sjá einnig: Getur „D-dagur“ Trumps gegn Íran skilað árangri?

Stríðið er þó verulega óvinsælt í Bandaríkjunum, eins og víðast hvar annars staðar, og klerkastjórnin virðist hafa séð tækifæri á því að koma höggi á Trump í þingkosningunum í nóvember með því að nota takmarkanir á siglingum um Hormússund til að hækka olíuverð um heiminn allan.

Staða klerkastjórnarinnar hefur þó versnað töluvert.

Veikara tak á sundinu

Ráðamenn ríkja við Persaflóa, sem hafa reitt sig á flutning olíuafurða gegnum Hormússund, hafa á undanförnum mánuðum ekki setið auðum höndum. Olíuflæðinu hefur að miklu leyti verið stýrt um aðrar leiðir.

Sádar og Furstadæmin eru til að mynda farnir að flytja mikið af olíu út úr landi gegnum Rauðahafið og í Írak er miklu magni af olíu keyrt að ströndum Miðjarðarhafsins gegnum Sýrland. Verið er að smíða olíuleiðslur frá Írak til Miðjarðarhafsins en það mun taka einhver ár.

Samhliða þessari þróun hefur tak Írana á Hormússundi veikst.

Ráðamenn í Bandaríkjunum hafa farið með stór orð um að tekist hafi að flytja sautján milljónir tunna gegnum sundið á einum degi nýverið. Ef það er rétt yrði það mesta magnið frá því stríðið hófst en það er bara einn dagur.

Chris Wright, orkumálaráðherra Bandaríkjanna, sagði í viðtali í gær að flæði olíuafurða um Hormússund væri nú um níu milljónir tunna á dag, að meðaltali. Fyrir stríðið var flæðið um tuttugu milljónir tunna á dag.

Engin olíusala í Íran

Bandaríkjamenn eru á sama tíma með Íran í herkví og stöðva öll skip sem reynt er að sigla frá landi eða í land. Hlé var gert á herkvínni í sumar, þegar vopnahlé náðist milli fylkinga, en hún var aftur sett á um miðjan júlí.

Síðan þá hefur lítið sem ekkert af olíuafurðum farið frá Íran, sem er helsta tekjulind klerkastjórnarinnar. Um þriðjungur fjárlaga Íran er fjármagnaður með olíusölu.

Eins og fram kemur í grein Wall Street Journal er áætlað að Íranir hafi dælt um 2,2 milljónum tunna á degi hverjum um borð í olíuflutningaskip í febrúar. Nú í ágúst var magnið rétt rúmlega 250 þúsund tunnur en ekkert af olíuafurðunum hefur verið flutt úr landi vegna herkvíarinnar.

Stríðið hefur nú staðið yfir í rúma sex mánuði og á þeim tíma hefur gjaldmiðill Íran lækkað gífurlega í virði og verðbólga hefur aukist til muna. Ástandið í Íran þótti slæmt fyrir stríð en hefur versnað verulega.

Frá því Donald Trump kynnti hertar efnahagsaðgerðir gegn Íran í síðasta mánuði hefur gengi íranska ríalsins lækkað um nærri því fimmtán prósent.

Embættismenn við Persaflóa og greinendur sem ræddu við WSJ segja þó litlar líkur á því að efnahagsvandræði heima fyrir muni þvinga klerkastjórnina til uppgjafar fyrir Bandaríkjamönnum.