Trump undir­ritaði sam­komu­lag við Írani

Ein stærsta spurningin sem legið hefur yfir samningaviðræðum er um örlög Hormús-sunds. Sundið hefur meira og minna verið lokað fyrir umferð stórra flutningaskipa frá því að átök hófust en þar á undan fór fimmtungur flutningsbirgða heimsins af olíu og jarðgasi þar um. Írönsk stjórnvöld höfðu haft uppi áætlanir um að leggja toll á skip sem færu um sundið en nú er útlit fyrir að svo verði ekki yfir sextíu daga tímabil hins nýja samkomulags. Ekki er útséð um hvað tekur við þegar samningurinn rennur út.

Eitt stærsta ágreiningsmál Írans og Bandaríkjanna hefur verið kjarnorkuáætlun Írans þar sem ríkið hefur komið sér upp tækni til að auðga úran. Stjórnvöld hafa haldið því fram að tilgangurinn sé friðsamlegur en stjórnvöld vestra hafa alltaf óttast að klerkastjórnin vilji komast yfir kjarnavopn.

Samkvæmt heimildum felur samkomulagið í sér að írönsk stjórnvöld muni aldrei eignast kjarnavopn og að núverandi birgðir þeirra af auðguðu úrani verði „útþynntar“ undir dyggu eftirliti Alþjóðakjarnorkustofnunarinnar.

Samkomulagið felur í sér að hernaði verði hætt á öllum vígstöðvum, þar á meðal á milli Líbanons og Ísraels. Bandaríkin og Íran hafa sammælst um að lokasamkomulag verði tilbúið innan sextíu daga, að hámarki. Trump hafði áður sagt að það sem væri í pípunum væri ekki hið endanlega vopnahléssamkomulag. Þá heldur Trump fram hótunum þess að ef írönsk stjórnvöld láti ekki að stjórn muni sprengjuregnið hefjast á ný.

Samkomulagið kveður einnig á um að komið verði á fót enduruppbyggingarsjóði að andvirði 300 milljarða dollara. Sjóðurinn mun þó ekki innihalda nein bein framlög Bandaríkjanna.

Samkomulagið hafði þegar verið undirritað af Masoud Pezeshkian, forseta Írans. Rætt hafði verið um síðustu daga að formleg undirritun færi fram í þessari viku með fulltrúum beggja ríkja, mögulega í Sviss, en þessi undirritun forsetanna hvors í sínu lagi hefur skapað óvissu um það. Næsti áfangastaður Trumps eftir að hann yfirgaf Versali var forsetavélin fræga Air Force One sem mun færa hann aftur til Washington-borgar.

Leiðtogar ríkjanna tveggja hafa þegar hafið að gefa út mótvísandi upplýsingar. Trump hefur sagt fréttir af uppbyggingarsjóðnum falsfréttir og þingforseti íranska þingsins og aðalsamningamaður, Mohammed Bagher Ghalibaf, hefur lýst því yfir að sundið umdeilda sé hluti Írans og stjórnvöld muni hefja innheimtu tolls að sextíu dögum liðnum.